Garliczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°9′6″N 19°55′17″E

- błąd

39 m

WD

50°9'6.1"N, 19°55'17.0"E

- błąd

14 m

Odległość

0 m

Garliczka
wieś
Ilustracja
Kapliczka na skrzyżowaniu dróg
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

krakowski

Gmina

Zielonki

Wysokość

ok. 263–335 m n.p.m.

Liczba ludności (31.12.2021)

397[1]

Strefa numeracyjna

12

Tablice rejestracyjne

KRA

SIMC

0344194

Położenie na mapie gminy Zielonki
Mapa konturowa gminy Zielonki, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Garliczka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Garliczka”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Garliczka”
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa konturowa powiatu krakowskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Garliczka”
Ziemia50°09′06″N 19°55′17″E/50,151667 19,921389
Plac zabaw i boisko

Garliczkawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zielonki[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Garliczka położona jest nad potokiem Garliczka (Naramka), lewym dopływem Białuchy[3]. Według regionalizacji fizycznogeograficznej obszar ten leży na południowo-wschodnim krańcu Wyżyny Olkuskiej (341.32) należącej do makroregionu Wyżyna Krakowsko-Częstochowska (341.3), w podprowincji Wyżyna Śląsko-Krakowska (341)[4][5]. Obszar wsi w całości położony jest ponadto na terenie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie[6].

Pod względem administracyjnym wieś zlokalizowana jest w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w środkowo-wschodniej części gminy Zielonki, około 10–11 km w linii prostej na północ od centrum Krakowa[3][7]. Graniczy z następującymi jednostkami[3]:

Biorąc pod uwagę powierzchnię wynoszącą około 127,1 ha[3][8][9][10][a] Garliczka jest trzecią (po Garlicy Duchownej i Boleniu)[b] najmniejszą miejscowością gminy Zielonki, zajmującą około 2,62% jej obszaru[8][c].

Najwyżej położony obszar wsi znajduje się na jej północno-zachodnim krańcu (skrzyżowanie ulic Na Chochół i Gielniówka) na wysokości około 335 m n.p.m., najniższy na krańcu południowo-wschodnim, w korycie Garliczki, na wysokości około 263 m n.p.m.[3][7]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Garliczce (Gardlicza Thomkonis) pochodzi z 1381 roku i stanowi zdrobnienie od Garlicy. Nazwa pochodzi od przepływającego przez wieś potoku Garliczka. W średniowieczu miejscowość znana była jako Garlica Średnia. Jej okolice były mocno zalesione. Na przełomie XIV i XV w. wieś należała do sławnej krakowskiej rodziny kupieckiej Wierzynków. Za Garlicą Średnią położona była obecnie nieistniejąca Garlica Dalsza, która stanowiła część obecnej Garliczki. Wieś należała wówczas do parafii Giebułtów[11].

W czasach nowożytnych (I poł. XVI w.) Garliczka była własnością krakowskiego rodu mieszczańskiego Gertsmanów, z czasem przechodząc w ręce drobnej szlachty (XVI – XVIII w.). W XVIII w. we wsi znajdowało się 12 domów, które były zamieszkanie przez 137 osób. Ponadto znajdowała się w niej knajpa oraz dwór[11].

Na początku XIX w. liczba ludności zamieszkującej wieś zmniejszyła się do 69 osób. Wkrótce po odzyskaniu niepodległości Garliczka należała do gminy Cianowice w powiecie olkuskim. Zamieszkiwało ją wówczas 207 osób, które zajmowały 38 budynków[11].

Przed II wojną światową na terenie Garliczki mieszkało wielu Żydów, którzy zajmowali się działalnością sadowniczą (w szczególności sady śliwowe) oraz przetwórstwem owocowym (produkcja powideł)[11].

29 września 1954 roku gminy zostały zastąpione gromadami[12]. Teren obecnej Garliczki wszedł w skład gromady Przybysławice (parafia Korzkiew, dekanat Bolechowice). W 1956 roku Garliczka, po odłączeniu od Górnej Wsi, została wyodrębniona jako oddzielna miejscowość. W 1973 roku przywrócono gminy[12]. Utworzono wówczas gminę Zielonki, a Garliczka stała się jej częścią[11].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba mieszkańców Garliczki wzrastała stopniowo w okresie ostatnich kilkunastu lat, osiągając poziom prawie 400 osób w roku 2021.

Źródła danych oraz rodzaje (nazwy) i terminy spisów, jeśli dostępne:

Polityka i administracja[edytuj | edytuj kod]

Plan rozwoju miejscowości Garliczka[edytuj | edytuj kod]

W dniu 30 sierpnia 2012 roku rada gminy Zielonki uchwaliła „Plan Odnowy Miejscowości Garliczka na lata 2011–2020”, który zakłada m.in. zakup nieruchomości celem stworzenia infrastruktury społecznej, urządzenie terenów rekreacyjno-sportowych (w tym zagospodarowanie brzegów potoku Garliczka celem urządzenia terenów rekreacyjnych) oraz budowę budynku sołeckiego[11].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

We wsi funkcjonuje zaledwie kilkanaście gospodarstw rolnych. W związku z powyższym mieszkańcy są zatrudnieni głównie w usługach (na terenie gminy Zielonki, pobliskiego Krakowa czy innych sąsiadujących gmin)[18]. W samej Garliczce znajduje się niewiele lokalnych firm rzemieślniczych, handlowych i usługowych, w tym m.in. po kilka zakładów stolarskich, świadczących usługi mechaniki samochodowej, transportowych oraz zakład usług wodno-kanalizacyjnych i zakład tapicerski[19].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przystanek autobusowy linii MPK 227 jest położony w południowej części wsi, na granicy z Garlicą Duchowną (dojazd do położonego w pobliżu Krakowa)[5].

Oświata i nauka[edytuj | edytuj kod]

Garliczka należy do dwóch rejonów szkolnych (po ok. 50% miejscowości): Korzkwi i Woli Zachariaszowskiej, gdzie znajdują się szkoły podstawowe oraz gimnazja[20]. Mniejsze dzieci mogą uczęszczać do przedszkoli samorządowych znajdujących się w Woli Zachariaszowskiej oraz w Zielonkach oraz przedszkola w Brzozówce[20].

Religia[edytuj | edytuj kod]

Obszar wsi przynależy do dwóch parafii – Woli Zachariaszowskiej i Korzkwi[11].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez tereny sołectwa Garliczka przebiega szlak rowerowy („Czerwony”) o łącznej długości 34,6 km. Obejmuje on prawie całą gminę Zielonki i przebiega po granicy sąsiednich miejscowości (Bibice – Grębynice – Cianowice Małe – Brzozówka – Górna Wieś – Garliczka – Garlica Duchowna – Garlica Murowana – Bibice – Witkowice – Pękowice – Trojanowice – Januszowice – Przybysławice – Bibice)[20].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Granice miejscowości nie pokrywają się z granicami sołectwa na niewielkim obszarze położonym na północ i wschód od skrzyżowania ulic Pogodnej i Na Chochół.
  2. Osiedle Łokietka jest odrębnym sołectwem, ale nie jest miejscowością. Bosutów-Boleń jest sołectwem obejmującym dwie odrębne miejscowości.
  3. Powierzchnia sołectwa Garliczka jest nieco większa i wynosi 129,18 ha, co stanowi 2,66% powierzchni gminy Zielonki.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Strona gminy Zielonki – Ludność. [dostęp 2022-02-20].
  2. Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju: Garliczka. stat.gov.pl. [dostęp 2016-10-04].
  3. a b c d e Wydawnictwo COMPASS: Mapa turystyczna gminy Zielonki. [dostęp 2021-11-02].
  4. Garliczka na mapie Geoserwisu GDOŚ >> Warstwa: Mezoregiony fizycznogeograficzne. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2021-11-02].
  5. a b Uchwała Nr XIX/44/2012 z dnia 30 sierpnia 2012 r. (2.1.1 Położenie, przynależność administracyjna, powierzchnia). bip.malopolska.pl, 30 sierpnia 2012. [dostęp 2021-11-02].
  6. Garliczka na mapie Geoserwisu GDOŚ >> Warstwa: Formy ochrony przyrody. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2021-11-02].
  7. a b Geoportal krajowy. geoportal.gov.pl. [dostęp 2021-11-02].
  8. a b Strona gminy Zielonki – Struktura powierzchni wg sołectw. [dostęp 2021-11-02].
  9. Strona gminy Zielonki – Mapa rozmieszczenia ulic w miejscowości Garliczka. [dostęp 2021-11-02].
  10. Geoportal krajowy >> Warstwa: Państwowy Rejestr Granic. geoportal.gov.pl. [dostęp 2021-11-02].
  11. a b c d e f g Uchwala Nr XIX/44/2012 z dnia 30 sierpnia 2012 r. (2.1.2 Historia miejscowości). bip.malopolska.pl, 30 sierpnia 2012. [dostęp 2016-10-04].
  12. a b E. Ochendowski: Prawo administracyjne część ogólna. Toruń: 2006. ISBN 978-83-7285-303-5.
  13. a b Wyżga 2009 ↓, s. 79.
  14. Wyżga 2009 ↓, s. 107.
  15. Wyżga 2009 ↓, s. 135.
  16. a b GUS Bank Danych Lokalnych - dane dla jednostek terytorialnych. [dostęp 2021-07-08].
  17. BIP gminy Zielonki - informacje o jednostkach pomocniczych. [dostęp 2021-07-07].
  18. Uchwala Nr XIX/44/2012 z dnia 30 sierpnia 2012 r. (2.2.7 Gospodarka i rolnictwo). bip.malopolska.pl, 30 sierpnia 2012. [dostęp 2016-10-04].
  19. Firmy – Garliczka, małopolskie. panoramafirm.pl. [dostęp 2016-10-04].
  20. a b c Uchwala Nr XIX/44/2012 z dnia 30 sierpnia 2012 r. (2.2.4 Infrastruktura społeczna). bip.malopolska.pl, 30 sierpnia 2012. [dostęp 2016-10-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mateusz Wyżga: W tej pięknej ziemi. Gmina Zielonki od średniowiecza do czasów współczesnych. Zielonki: Urząd Gminy Zielonki, Wydawnictwo Attyka, 2009. ISBN 978-83-926248-7-5.