Zielonki (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zielonki
gmina wiejska
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

małopolskie

Powiat

krakowski

TERYT

1206172

Siedziba

Zielonki

Wójt

Bogusław Król

Powierzchnia

48,6 km²

Populacja (31.12.2021)
• liczba ludności


23 426[1]

• gęstość

482 os./km²

Nr kierunkowy

12

Tablice rejestracyjne

KRA

Adres urzędu:
ul.Krakowskie Przedmieście 116
32-087 Zielonki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Zielonki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Zielonki”
Ziemia50°07′N 19°55′E/50,117500 19,920833
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Polska

Zielonki (1941–54 gmina Węgrzce[2]) – gmina wiejska w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Siedziba gminy to Zielonki.

Przez teren gminy przebiega droga krajowa nr 7 w kierunku Warszawy oraz droga wojewódzka nr 794 w kierunku Wolbromia. Do gminy Zielonki kursuje 14 linii autobusowych komunikacji miejskiej.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2016[3] gmina Zielonki ma obszar 48 km² (dokładnie: 4858,5 ha[4]), w tym:

  • użytki rolne: 85%,
  • użytki leśne: 1%.

Gmina stanowi 3,94% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2021[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 23 426 100 12 092 51,62 11 334 48,38
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
482

Czwarta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Zielonki w 2014 roku[5].


Piramida wieku Gmina Zielonki.png

Wykres zmian ludności gminy Zielonki w latach 1995-2014 w GUS

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Kościół w Korzkwi

Batowice, Bibice, BosutówBoleń, Brzozówka, Dziekanowice, Garlica Duchowna, Garlica Murowana, Garliczka, Grębynice, Januszowice, Korzkiew, Osiedle Łokietka, Owczary, Pękowice, Przybysławice, Trojanowice, Węgrzce, Wola Zachariaszowska, Zielonki.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Gmina Zielonki graniczy na długości 17 km z Krakowem. Spośród gmin otaczających Kraków jest najbliżej położona od jego centrum, odległą w linii prostej od krakowskiego Rynku Głównego o 5 km. Oprócz Krakowa gmina Zielonki sąsiaduje z gminami: Iwanowice, Michałowice, Skała, Wielka Wieś.

Przyroda i turystyka[edytuj | edytuj kod]

Obszar gminy ma charakter lekko pofalowanej wierzchowiny opadającej ku południowi i porozcinanej dolinami Prądnika i jego dopływów Korzkiewki, Naramki (Garliczki), Bibiczanki oraz Sudołu. Najstarsze skały budujące podłoże to górnojurajskie wapienie. Można zaobserwować charakterystyczne dla Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej odsłonięcia skalne, np. koło Januszowic i Trojanowic. Większość obszaru znajduje się w strefie chronionego krajobrazu, tj. w obrębie Jurajskich Parków Krajobrazowych „Dolinki Krakowskie” oraz Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego, a także w strefie otuliny Ojcowskiego Parku Narodowego. Przez teren gminy Zielonki przebiega początkowy etap Szlaku Orlich Gniazd, a zamek w Korzkwi to pierwsze od strony Krakowa Orle Gniazdo[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady osadnictwa, jakie zostały odkryte w Zielonkach, Bibicach, Węgrzcach oraz Batowicach pochodzą z okresu 3–1,7 tys. lat p.n.e., tj. z drugiej połowy okresu Neolitu (młodszej epoki kamienia). Na uwagę zasługują tu Batowice, gdzie odkryto osadę oraz cmentarzysko reprezentujące funkcjonującą między 3–2 tys. lat p.n.e. kulturę ceramiki sznurowej, nazwaną tak od charakterystycznego zdobienia glinianych naczyń przed wypaleniem odciskiem sznura. Chronologicznie kolejne istotne ślady osadnictwa pochodzą z epoki żelaza, a dokładniej ze środkowego i późnego okresu lateńskiego (III–I w. p.n.e.). Poświadczają je znaleziska z rejonu Zielonek – Witkowic oraz osada w Boleniu zamieszkała przez przedstawicieli „grupy tynieckiej” (od Tyńca w Krakowie), zwanej też celto-przeworską ze względu na występowanie w niej obok siebie elementów o cechach właściwych dla kultury celtyckiej oraz kultury przeworskiej. W kolejnych fazach okresu rzymskiego (150–400 r.) następuje dalsza ekspansja osadnicza ludności kultury przeworskiej w dolnym biegu Prądnika, a także okolicznych wierzchowin, jak np. w Przybysławicach. Być może z tą osadą związany jest skarb przypuszczalnie 800 monet rzymskich, które wyorano w Korzkwi w 1 poł. XVIII w. Większość monet przetopiono wówczas wykonując kufel, który ozdobiono pozostałymi 188 denarami wybitymi w okresie 54–188 r. oraz opatrzono napisem upamiętniającym miejsce i okoliczności odnalezienia skarbu. Obecnie kufel znajduje się w Muzeum Narodowym w Poznaniu.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[7]:

Pozostałe zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Na terenie gminy działają instytucje:

  • Biblioteka Publiczna w Zielonkach oraz trzy filie: w Bibicach, Węgrzcach i Przybysławicach[8],
  • Centrum Kultury, Promocji i Rekreacji w Zielonkach zajmuje się promocją i upowszechnianiem kultury i tradycji gminy Zielonki, między innymi organizując imprezy kulturalne i rekreacyjne, wydaje czasopismo „Wiadomości Lokalne Gminy Zielonki”. W ramach CKPiR funkcjonuje hala sportowa oraz Centrum Integracji Społecznej w Zielonkach.

Inne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie gminy znajduje się park wiejski (w Zielonkach).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Strona gminy Zielonki – Ludność. [dostęp 2022-02-14].
  2. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., Polska Rzeczpospolita Ludowa, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 1952
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
  4. Uchwała Nr XIX/44/2012 z dnia 30 sierpnia 2012 r. (2.1.1 Położenie, przynależność administracyjna, powierzchnia, liczba ludności). bip.malopolska.pl, 30 sierpnia 2012. [dostęp 2016-10-04].
  5. Gmina Zielonki w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-03-15] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  6. Gmina Zielonki – mapa turystyczna, Kraków 2008
  7. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021.
  8. https://biblioteka.zielonki.org/biblioteki-w-gminie-zielonki.html 2021-03-13