Zielonki (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zielonki
gmina wiejska
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
TERYT 1206172
Wójt Bogusław Król
Powierzchnia 48,6 km²
Populacja (2014)
• liczba ludności

20 652
• gęstość 425 os./km²
Nr kierunkowy 12
Tablice rejestracyjne KRA
Adres urzędu:
ul.Krakowskie Przedmieście 116
32-087 Zielonki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Zielonki
Zielonki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zielonki
Zielonki
Ziemia 50°07′03″N 19°55′15″E/50,117500 19,920833
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska
Kościół w Korzkwi

Zielonki (1941-54 gmina Węgrzce[1]) – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie krakowskim.

Siedziba gminy to Zielonki.

Przez teren gminy przebiega droga krajowa nr 7 w kierunku Warszawy oraz droga wojewódzka nr 794 w kierunku Wolbromia[2]. Do gminy Zielonki kursuje 14 linii autobusowych komunikacji miejskiej.

Struktura powierzchni[edytuj]

Według danych z roku 2002[3] gmina Zielonki ma obszar 48,4 km², w tym:

  • użytki rolne: 85%
  • użytki leśne: 1%

Gmina stanowi 3,94% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj]

Dane z 31 grudnia 2014[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 20 652 100 10610 51,4 10042 48,6
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
425

Czwarta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.

Wykres zmian ludności gminy Zielonki w latach 1995-2014 w GUS
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Zielonki w 2014 roku[5].


Piramida wieku Gmina Zielonki.png

Sołectwa[edytuj]

Batowice, Bibice, Bosutów - Boleń, Brzozówka, Dziekanowice, Garlica Duchowna, Garlica Murowana, Garliczka, Grębynice, Januszowice, Korzkiew, Osiedle Łokietka, Owczary, Pękowice, Przybysławice, Trojanowice, Węgrzce, Wola Zachariaszowska, Zielonki.

Sąsiednie gminy[edytuj]

Gmina Zielonki graniczy na długości 17 km z Krakowem. Spośród gmin otaczających Kraków jest najbliżej położona od jego centrum, odległą w linii prostej od krakowskiego Rynku Głównego o 5 km. Oprócz Krakowa gmina Zielonki sąsiaduje z gminami: Iwanowice, Michałowice, Skała, Wielka Wieś, gmina Zabierzów.

Przyroda i turystyka[edytuj]

Obszar gminy ma charakter lekko pofalowanej wierzchowiny opadającej ku południowi i porozcinanej dolinami Prądnika i jego dopływów Korzkiewki, Naramki (Garliczki), Bibiczanki oraz Sudołu. Najstarsze skały budujące podłoże to górnojurajskie wapienie. Można zaobserwować charakterystyczne dla Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej odsłonięcia skalne, np. koło Januszowic i Trojanowic. Większość obszaru znajduje się w strefie chronionego krajobrazu, tj. w obrębie Jurajskich Parków Krajobrazowych „Dolinki Krakowskie” oraz Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego, a także w strefie otuliny Ojcowskiego Parku Narodowego. Przez teren gminy Zielonki przebiega początkowy etap Szlaku Orlich Gniazd, a zamek w Korzkwi to pierwsze od strony Krakowa Orle Gniazdo[6].

Historia[edytuj]

Najstarsze ślady osadnictwa, jakie zostały odkryte w Zielonkach, Bibicach, Węgrzcach oraz Batowicach pochodzą z okresu 3 - 1,7 tys. lat p.n.e., tj. z drugiej połowy okresu Neolitu (młodszej epoki kamienia). Na uwagę zasługują tu Batowice, gdzie odkryto osadę oraz cmentarzysko reprezentujące funkcjonującą między 3 - 2 tys. lat p.n.e. kulturę ceramiki sznurowej, nazwaną tak od charakterystycznego zdobienia glinianych naczyń przed wypaleniem odciskiem sznura. Chronologicznie kolejne istotne ślady osadnictwa pochodzą z epoki żelaza, a dokładniej ze środkowego i późnego okresu lateńskiego (III - I w. p.n.e.). Poświadczają je znaleziska z rejonu Zielonek - Witkowic oraz osada w Boleniu zamieszkała przez przedstawicieli „grupy tynieckiej” (od Tyńca w Krakowie), zwanej też celto-przeworską ze względu na występowanie w niej obok siebie elementów o cechach właściwych dla kultury celtyckiej oraz kultury przeworskiej. W kolejnych fazach okresu rzymskiego (150 r. - 400 r.) następuje dalsza ekspansja osadnicza ludności kultury przeworskiej w dolnym biegu Prądnika, a także okolicznych wierzchowin, jak np. w Przybysławicach. Być może z tą osadą związany jest skarb przypuszczalnie 800 monet rzymskich, które wyorano w Korzkwi w 1 poł. XVIII w. Większość monet przetopiono wówczas wykonując kufel, który ozdobiono pozostałymi 188 denarami wybitymi w okresie 54 - 188 r. oraz opatrzono napisem upamiętniającym miejsce i okoliczności odnalezienia skarbu. Obecnie kufel znajduje się w Muzeum Narodowym w Poznaniu.

Zabytki[edytuj]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[7].

Pozostałe zabytki[edytuj]

Kultura[edytuj]

Na terenie gminy działają instytucje:

  • Biblioteka Publiczna w Zielonkach oraz dwie filie: w Węgrzcach i Przybysławicach.
  • Centrum Kultury, Promocji i Rekreacji w Zielonkach zajmuje się promocją i upowszechnianiem kultury i tradycji gminy Zielonki, między innymi organizując imprezy kulturalne i rekreacyjne, wydaje czasopismo "Wiadomości Lokalne Gminy Zielonki". W ramach CKPiR funkcjonuje hala sportowa oraz Centrum Integracji Społecznej w Zielonkach.

Inne[edytuj]

Na terenie gminy znajduje się park wiejski.

Przypisy[edytuj]

  1. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., Polska Rzeczpospolita Ludowa, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 1952
  2. www.krakow.gddkia.gov.pl
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Bank Danych Lokalnych GUS (pol.). BDL. [dostęp 2015-09-27].
  5. http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Zielonki, w oparciu o dane GUS.
  6. Gmina Zielonki - mapa turystyczna, Kraków 2008
  7. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 marca 2016; 6 miesięcy temu.

Linki zewnętrzne[edytuj]