Gołonóg (Dąbrowa Górnicza)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Dąbrowy Górniczej Gołonóg
Dzielnica Dąbrowy Górniczej
Ilustracja
Kościół św. Antoniego
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Dąbrowa Górnicza
W granicach Dąbrowy Górniczej 1960
Nr kierunkowy 32
Położenie na mapie Dąbrowy Górniczej
Mapa lokalizacyjna Dąbrowy Górniczej
Gołonóg
Gołonóg
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Gołonóg
Gołonóg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gołonóg
Gołonóg
Ziemia50°20′06″N 19°13′38″E/50,335000 19,227222
Portal Portal Polska

Gołonógdzielnica Dąbrowy Górniczej. Mieści się w środkowej części miasta, na wschód od Centrum. Liczy ok. 50 tys. mieszkańców. Jednym z zabytków dzielnicy jest pochodzący z II poł. XIX w. dworzec, przykład architektury kolejowej, w którym mieściły się dwie restauracje – Gołonóg był ważną stacją przesiadkową obsługując duży ruch pasażerski – tu kończyły się tory kolei dąbrowsko-iwangorodzkiej bezpośrednio łączącej Zagłębie Dąbrowskie z Cesarstwem Rosyjskim. Przy budynku dworca rósł szpaler potężnych pomnikowych topoli. Zabudowa tej dzielnicy składa się zarówno ze starej zabudowy wiejskiej, jak ulica Laski, Gwardii Ludowej, gdzie spotyka się jeszcze domy budowane przed wiekiem, drewniane, na podmurówkach z kamienia wapiennego, jak i zwartej zabudowy miejskiej z lat 60. XX w. oraz osiedli wielkopłytowych budowanych wraz z Hutą Katowice. Najmłodsze z nich to osiedle Storczyków i zabudowa willowa Wzgórza Gołonoskiego, oraz szeregowa osiedla przy ul. Spisaka.

ul.Kościelna

Dominującym elementem dzielnicy jest wapienne Wzgórze Gołonoskie (337 m n.p.m.) ze znajdującym się na szczycie Sanktuarium św. Antoniego Padewskiego. Górujący nad otoczeniem kościół został zbudowany przez biskupa krakowskiego Andrzeja Trzebickiego w stylu barokowym pod koniec XVII w., w latach 1890-1891 przebudowany i rozbudowany w stylu neorenesansowym, powiększony o nawy boczne, otoczony kamiennym murem. W ostatnich latach poddany gruntownej i kosztownej renowacji w pełni odzyskał swój blask. Ze wzgórza rozległy widok na okolicę, jedna z najpiękniejszych panoram Zagłębia – przy dobrej widoczności aż po Beskid Śląski i Babią Górę.

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

  • Cedlera, – na osiedlu pomnik wzniesiony dla uczczenia 144 żołnierzy Armii Czerwonej z oddziałów 4 Korpusu Pancernego Gwardii i 59 Armii 1 Frontu Ukraińskiego poległych w walkach o wyzwolenie Dąbrowy Górniczej i Gołonoga w styczniu 1945 r. Wzgórze i kościół ze stanowiskiem ckm stanowiło ważny punkt niemieckich linii obronnych.
  • Kasprzaka
  • Morcinka
  • Piłsudskiego
  • Storczyków
  • Tysiąclecia
  • Wybickiego

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok z Góry Gołonoskiej, 1943 r.

Gołonóg był wsią biskupstwa krakowskiego w powiecie proszowickim w województwie krakowskim w końcu XVI wieku[1].

Prawdopodobnie Gołonóg istniał już w XII w., leżąc przy szlaku prowadzącym z Krakowa przez Sławków na Śląsk. Pierwsza wzmianka o Gołonogu pochodzi z 1326 r. i mówi, że był on wsią klucza sławkowskiego. W 1675 r. erygowana została poprzez wydzielenie z parafii sławkowskiej parafia Gołonóg obejmująca także wsie Strzemieszyce Wielkie i Małe, Grabocin, Kazimierz i Niemce (Ostrowy Górnicze). Nazwa dzielnicy na przestrzeni wieków zmieniała się kilkakrotnie. Pod koniec XVI w. był to „Gołonos”. następnie „Goła Noga”. w XVII w. forma liczby mnogiej „Gołonogi”. Według etymologii ludowej nazwano tę wieś tak dlatego, że leżała nad bagnami i aby przejść do niej, nie niszcząc obuwia, należało je zdjąć. Niegdyś na północ od Wzgórza Gołonoskiego płynął duży strumień, dziś niemal nieistniejący. W okolicach zabytkowego dworca PKP do dziś znajdują się rozległe tereny podmokłe nad Babią Ławą – rozległe łąki z roślinnością bagienną sąsiadujące z piaszczystymi wydmami śródlądowymi (tzw. „Brzózki”). Do czasu wycięcia tysięcy hektarów lasu Puszczy Łosieńskiej w związku z budową Huty Katowice w Gołonogu mieściła się siedziba Nadleśnictwa „Dąbrowa”.

W czasie II wojny światowej obowiązywała niemiecka nazwa miejscowości: Bergenkirch.

W latach 1950–1954 miejscowość była siedzibą gminy Gołonóg. W 1960 r. włączona została do Dąbrowy Górniczej[2].

W 2000 r. na terenie Gołonoga, przy ulicy Zaplecze, otwarto nowy cmentarz komunalny.

Urodzeni w Gołonogu[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 100.
  2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1960 r. w sprawie zmiany granic miasta Dąbrowy Górniczej w województwie katowickim (Dz.U. z 1960 r. Nr 60, poz. 340).