Handel czarnymi niewolnikami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rycina z XIX w. przedstawiająca transport niewolników

Początkowo uprowadzaniem Murzynów z Afryki Środkowej i Południowej i ich sprzedażą jako niewolników, już od XV w. zajmowali się Arabowie. Wraz ze wzrostem zapotrzebowania na niewolniczą pracę w Ameryce procederem tym na dużą skalę od XVI w. zajęli się także Portugalczycy, a od XVII również Anglicy. Przy czym istniał w tym zakresie wyraźny podział terytoriów działania.

Arabowie trudnili się porywaniem Murzynów na wschodnich wybrzeżach Afryki i sprzedawali ich głównie do Jemenu, gdzie eksportowano ich dalej, głównie do Iranu, gdzie jako zandżowie pracowali na polach. Ich bazą wypadową był Sułtanat Zanzibaru, założony przez szejków Omanu z Półwyspu Arabskiego. Proceder ten uprawiali do 1873 roku. Natomiast pozyskiwaniem czarnych niewolników wzdłuż całego wybrzeża zachodniego i na wyspie Madagaskar zajmowali się Portugalczycy i Anglicy. Dostarczali oni łącznie rocznie po ok. 50 tys. niewolników do pracy w kopalniach i na plantacjach obu Ameryk.

Tak więc handel czarnymi niewolnikami, licząc od połowy XV w., trwał ok. 400 lat, w tym intensywny ok. 250 lat. Jego efekty dla Afryki były porażające. Całe regiony środka kontynentu zostały ogołocone z ludności, znikło wiele plemion murzyńskich, gdyż, według szacunków, na każdego dowiezionego do Ameryki żywego Murzyna przypadało pięciu zabitych w Afryce i zmarłych w czasie transportu. Według skrajnych obliczeń, proceder uprawiania handlu Murzynami-niewolnikami spowodował ubytek w Afryce do 100 mln ludzi. Obecnie szacuje się, że w wyniku całego procederu z Afryki porwano ok. 10 mln ludzi. Należy przy tym pamiętać, że były to najczęściej jednostki najsilniejsze i stanowiące podstawę rozwoju każdego społeczeństwa. Zahamowany został przeto rozwój wielkich obszarów kontynentu na dwa-trzy stulecia.

Formalne zniesienie handlu niewolnikami dokonane zostało na kongresie wiedeńskim w 1815 roku. Praktycznie istniał on nadal, o czym świadczyć może kilkanaście późniejszych aktów krajowych i międzynarodowych o jego zniesieniu i potępieniu.

Najważniejsze z nich: w 1833 roku niewolnictwo w swych koloniach częściowo zniosła Wielka Brytania[1] (ostatecznie w 1843[2], handel niewolnikami został tam zakazany w 1807[3]), w 1848 roku na wniosek François Arago uczyniła to samo Francja, w 1856 roku Holandia, w 1873 roku Portugalia i Hiszpania. Konstytucja USA zakazała sprowadzania nowych niewolników od 1808 (art. 1 paragraf 9), instytucję niewolnictwa zniosła ostatecznie 13 poprawka w 1865. Ostatnim państwem Ameryki Łacińskiej znoszącym niewolnictwo była Brazylia (1888). Walkę z niewolnictwem w Afryce proklamowały też Konferencje Kolonialne w Berlinie w 1885 roku[4] i w Brukseli w 1890 roku[5], co zresztą łączyło się z podjętymi na tych konferencjach uchwałami o rozbiorze Afryki między mocarstwa europejskie.

Konwencja z Saint-Germain-en-Laye podpisana 10 września 1919 (wraz z traktatem pokojowym z Austrią) aktualizowała postanowienia z końca XIX wieku[6] Traktat wersalski w art. 22 zobowiązywał państwa administrujące terytoria mandatowe do uniemożliwienia nadużyć, takich jak handel niewolnikami, bronią i alkoholem. W 1926 została w Genewie zawarta Konwencja w sprawie niewolnictwa.

Przypisy

Zobacz też[edytuj]