Henryk Jerzy Chmielewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk Jerzy Chmielewski
Papcio Chmiel
Henryk Jerzy Chmielewski.jpg
Papcio Chmiel (2007)
Data i miejsce urodzenia 7 czerwca 1923, Warszawa
Dziedzina sztuki grafik, rysownik, publicysta
Ważne dzieła Tytus, Romek i A’Tomek
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Warszawski Krzyż Powstańczy Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Order Uśmiechu
Kamienica Piwnica Gdańska przy ul. Nowomiejskiej 18/20, w której do 1944 mieszkał Henryk Chmielewski. Budynek został wzniesiony w miejscu Barbakanu, widoczne są jego dolne partie odsłonięte wraz z murami obronnymi w latach 30. Do historii kamienicy nawiązuje tytuł autobiografii Chmielewskiego „Urodziłem się w Barbakanie” (1999)
Publiczna Szkoła Powszechna nr 3 przy ul. Rybaki 32, do której w latach 1930–1936 uczęszczał Chmielewski. Budynek został zniszczony w 1944

Henryk Jerzy Chmielewski, znany jako Papcio Chmiel (ur. 7 czerwca 1923 w Warszawie)[1] – polski grafik, rysownik i publicysta, uczestnik powstania warszawskiego w 7 Pułku Piechoty AK „Garłuch” pod pseudonimem Jupiter (st. strzelec), odznaczony Warszawskim Krzyżem Powstańczym, autor serii komiksowejTytus, Romek i A’Tomek”, kawaler Orderu Uśmiechu[2].

Życiorys[edytuj]

Urodził się i wychował w kamienicy nazywanej Piwnicą Gdańską przy ul. Nowomiejskiej 18/20 m. 7 w Warszawie[3]. Zniszczony w 1944 budynek nie został odbudowany po wojnie (na jego miejscu znajduje się zrekonstruowany Barbakan)[4]. W latach 1930–1936 uczęszczał do Publicznej Szkoły Powszechnej nr 3 przy ul. Rybaki 32[5][6]. W 1936 rozpoczął naukę w prywatnym męskim Gimnazjum im. Stefana Żeromskiego Towarzystwa Przyjaciół Polskich Szkół Średnich przy ul. Marszałkowskiej 150[7][8]. Był członkiem 70 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej[9].

Opuścił miasto 7 września 1939, po radiowym apelu Romana Umiastowskiego, i dotarł do Łukowa[10]. Wrócił do Warszawy w październiku 1939[11].

W marcu 1943 złożył przysięgę i został żołnierzem Armii Krajowej. Otrzymał pseudonim „Jupiter”[12]. We wrześniu 1943 rozpoczął naukę w nowo uruchomionej Państwowej Szkole Budownictwa[13].

Z powodu zniszczenia lewobrzeżnej Warszawy, w 1945 zamieszkał przy ul. Nawrot 8 m. 15 w Łodzi[14]. W marcu 1945 rozpoczął pracę w Centralnym Zarządzie Przemysłu Włókienniczego jako kreślarz w Wydziale Technicznym oraz rozpoczął naukę w drugiej klasie licealnej prywatnego Gimnazjum im. Duczymińskiego[15]. W lipcu 1945 został powołany do wojska[16]. Służył w Toruniu[17].

Karierę graficzną rozpoczął w wojsku, od opieki nad gazetką. Po przejściu do cywila w sierpniu 1947[18] pracował jako rysownik, początkowo w „Świecie Przygód”, następnie w „Świecie Młodych”. W latach 1950–1956 studiował na Akademii Sztuk Plastycznych w Warszawie na Wydziale Grafiki.

Jest autorem kontynuacji serii komiksowej „Sierżant King z królewskiej konnicy” (1947) oraz komiksów własnego pomysłu „Półrocze bumelanta” (1951) i „Witek sprytek” (1955–1956). Szerzej znany z bardzo popularnej, ukazującej się od 1957, serii komiksówTytus, Romek i A’Tomek”, która rozeszła się w łącznym nakładzie 11 milionów egzemplarzy. Przez wiele lat pracował w czasopiśmie „Świat Młodych”, w którym publikował kolejne odcinki. W latach 1989-90 powstały dwa dziesięciominutowe odcinki serialu animowanego pt: „Narodziny Tytusa” oraz „Edukacja”. Dwanaście lat później na podstawie scenariusza wyłonionego w drodze konkursu powstał pełnometrażowy film animowany Tytus, Romek i A’Tomek wśród złodziei marzeń.

Do maja 2010 ukazało się 31 części serii komiksów „Tytus, Romek i A’Tomek” oraz książki „W odwiedziny do rodziny”. Papcio Chmiel napisał też autobiografię „Urodziłem się w Barbakanie” (wyd. Prószyński i S-ka 1999) oraz będącą jakby drugim tomem tej biografii, książkę „Tytus zlustrowany” (wyd. MDK 2007). Trzecia część autobiografii to „Tarabanie w Barbakanie” (rozszerzona wersja pierwszego tomu „Urodziłem się w Barbakanie”) - wydana pod koniec 2013 roku. Jest również autorem ilustracji do książki Barbary Tylickiej „Generał Ciupinek”. W styczniu 2005 swoją premierę miała gra komputerowa „Tytus, Romek i A’Tomek – Armia zbuntowanych robotów”. W 2009 Poczta Polska wprowadziła do obiegu znaczki pocztowe z Tytusem, Romkiem i A’Tomkiem, a także kolekcjonerską kopertę FDC. Pod koniec 2010 wydawnictwo „Agora” wydało słuchowisko CD na podstawie XIII księgi przygód „Tytusa, Romka i A’Tomka” – wyprawa na wyspy nonsensu – z dołączoną książeczką z rysunkami Papcia Chmiela. Pod koniec 2010 Poczta Polska wydała w wersji limitowanej kalendarz na rok 2011 – „4 pory uśmiechu” z ilustracjami narysowanymi przez m.in. przez H.J. Chmielewskiego. W maju 2011 została wydana książka autorstwa Papcia Chmiela pt.: „Witek sprytek i inne opowieści”. W czerwcu 2015 roku wydawnictwo „Egmont”, wydało grę planszową Tytus, Romek i A’Tomek a w maju 2015 roku, wyd. „Prószyński i spółka” - komiks „Elemelementarz”.

Za swoją twórczość został uhonorowany Orderem Uśmiechu. W 2005 był członkiem Honorowego Komitetu Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich. W 2006 wspierał kampanię Kazimierza Marcinkiewicza w wyborach na prezydenta stolicy. W 2007 poparł Prawo i Sprawiedliwość w wyborach parlamentarnych i zasiadał w Komitecie Honorowego Poparcia PiS.

31 maja 2007 został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Podczas tej samej uroczystości Srebrne Medale „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” otrzymali również inni rysownicy komiksów: Tadeusz Baranowski oraz Janusz Christa[19].

Podczas uroczystości z okazji 65. rocznicy wybuchu powstania warszawskiego, 2 sierpnia 2009 w Parku Wolności, odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za osiągnięcia w działalności na rzecz rozwoju polskiej kultury[20].

17 lipca 2013 w Biurze Rady m.st. Warszawy przewodnicząca Rady Ewa Malinowska-Grupińska wręczyła rysownikowi wyróżnienie „Zasłużony dla Warszawy”[21].

Jego ojcem był Józef Chmielewski (1879–1944), a matką Antonina z d. Mikonowicz (1884–1974). Miał dwie siostry: Wacławę (Ogrodowczyk 1910-1997) i Stanisławę (Ostrowską 1912–1975)[22]. Ojciec pracował jako woźny, a następnie kasjer w Banku Dyskontowym przy ul. Fredry 8[23].

Jego syn, Artur Bartłomiej Chmielewski, jest pracownikiem Jet Propulsion Laboratory i w 2014 był menadżerem projektu Rosetta z ramienia NASA[24]. Córka, Monique Lehman, jest artystką, cenioną twórczynią gobelinów[25].

Tytus, Romek i A’Tomek i ich twórca na tablicy pamiątkowej przy ul. Nawrot 8 w Łodzi

Publikacje[edytuj]

  • Program teatralny, 1984
  • Plany lekcji (wiele wzorów)
  • Kolorowanka, cz. I i II, MAW 1984
  • Kolorowanka, cz. III, Jaworski 2001
  • Serial animowany, dwa odcinki 1990
  • Pocztówka, Jasełka
  • Pocztówka, WOŚP Gliwice 2000
  • Kalendarzyk kieszonkowy, WOŚP Gliwice 2000
  • Tytus kwestarzem WOŚP Gliwice 2000
  • Urodziłem się w Barbakanie, Prószyński 1999 (autobiografia)
  • Tytus zlustrowany, Opole 2007 (II tom autobiografii)
  • W odwiedziny do rodziny, Księgarnia Prawnicza 2006
  • Tytus, Romek i A’Tomek wśród złodziei marzeń, film 2003
  • Figurki bohaterów filmu (Tytus, A’Tomek, Romek, prof. T.Alent), KFC 2003
  • Tramwajolot, model kartonowy do składania, KFC 2003
  • Kalendarze ścienne, jednokartkowe 2003
  • Malujemy Tytusa, książka do kolorowania, Księgarnia Prawnicza 2002
  • Tarabanie w Barbakanie (III tom autobiografii) 2013
  • Kubeczki z Tytusem firmy „Dimo” oraz kubki termiczne (Empik)

Komiksy[edytuj]

„Książeczkowe”[edytuj]

  • Księga I – Tytus zostaje harcerzem, wyd. I 1966, Wydawnictwo Harcerskie, wyd. V, (na nowo narysowane) 1988, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
  • Księga II – Tytus otrzymuje prawko jazdy, wyd. I 1967, Wydawnictwo Harcerskie, wyd. IV (na nowo narysowane) 1990, Prószyński i S‐ka
  • Księga III – Tytus kosmonautą, wyd. I 1968, Wydawnictwo Harcerskie, wyd. IV (na nowo narysowane) 1992, Prószyński i S‐ka
  • Księga IV – Tytus żołnierzem., wyd. I 1969, Wydawnictwo Harcerskie, wyd. IV (w pełni kolorowe) 2001, Prószyński i S‐ka
  • Księga V – Podróż do ćwierć koła świata, wyd. I 1970, Wydawnictwo Harcerskie „Horyzonty”
  • Księga VI – Tytus olimpijczykiem, wyd. I 1971, Wydawnictwo Harcerskie „Horyzonty”, wyd. II (w pełni kolorowe) 2003, Prószyński i S-ka
  • Księga VII – Tytus poprawia dwójkę z geografii Polski., wyd. I 1972, Wydawnictwo Harcerskie „Horyzonty”, wyd. IV (w pełni kolorowe, rozszerzone) 1990, Prószyński i S‐ka
  • Księga VIII – Tytus zdobywa sprawność astronoma, wyd. I 1973, Wydawnictwo Harcerskie „Horyzonty”
  • Księga IX – Tytus na dzikim zachodzie, wyd. I 1974, Wydawnictwo Harcerskie „Horyzonty”
  • Księga X – Ochrona przyrody, wyd. I 1975, Wydawnictwo Harcerskie „Horyzonty”, wyd. II (zmienione i rozszerzone) 1991, Prószyński i S‐ka
  • Księga XI – Ochrona zabytków, 1975, „Świat Młodych”, wyd. I 1977, Wydawnictwo Harcerskie „Horyzonty”, wyd. II (w pełni kolorowe, rozszerzone) 1990, Prószyński i S-ka
  • Księga XII – Operacja „Bieszczady”, 1976, „Świat Młodych”, wyd. I 1977, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
  • Księga XIII – Wyprawa na Wyspy Nonsensu, 1977, „Świat Młodych”, wyd. I 1979, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
  • Księga XIV – Nowe metody nauczania, 1978, „Świat Młodych”, wyd. I 1980, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
  • Księga XV – Tytus geologiem, 1979, „Świat Młodych”, wyd. I 1982, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
  • Księga XVI – Tytus dziennikarzem, 1980, „Świat Młodych”, wyd. I 1982, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
  • Księga XVII – Uczłowieczanie Tytusa przez umuzykalnienie, 1983, „Świat Młodych”, wyd. I 1985, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
  • Księga XVIII – Tytus plastykiem., 1985, „Świat Młodych”, wyd. I 1987, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza
  • Księga XIX – Tytus aktorem, wyd. I 1991, Prószyński i S‐ka
  • Księga XX – Druga wyprawa na Wyspy Nonsensu, wyd. I 1992, Prószyński i S‐ka
  • Księga XXI – Tytus entomologiem, wyd. I 1994, Prószyński i S‐ka
  • Księga XXII – Walka z przestępczością, wyd. I 1996, Prószyński i S‐ka
  • Księga XXIII – Tytus tajnym agentem, wyd. I 1997, Prószyński i S‐ka
  • Księga XXIV – Wstąpienie do NATO, wyd. I 1998, Prószyński i S‐ka
  • Księga XXV – Tytus się żeni, wyd. I 2000, Prószyński i S‐ka
  • Księga XXVI – Podróż poślubna Tytusa, wyd. I 2001, Wydawnictwo Jaworski
  • Księga XXVII – Tytus graficiarzem, wyd. I 2002, Egmont
  • Księga XXVIII – Tytus internautą, wyd. I 2003, Egmont
  • Księga XXIX – Tytus piernikarzem, wyd. I 2004, Egmont
  • Księga XXX – Wyprawa po owoce chichotu, wyd. I 2006, Księgarnia Prawnicza
  • Księga XXXI – Tytus kibicem, wyd. I 2008, Axel Springer oraz Egmont
  • Tytus, Romek i A’Tomek jako warszawscy powstańcy 1944 z wyobraźni Papcia Chmiela narysowani, wyd. I 2009, Prószyński i S‐ka
  • Tytus, Romek i A’Tomek w Bitwie Warszawskiej 1920 r., wyd. I 2010, Prószyński i S‐ka
  • Tytus, Romek i A’Tomek w Bitwie Grunwaldzkiej 1410 r., wyd. I 2011. Prószyński i S-ka
  • Księga zero, zbiór najstarszych historii ze Świata Młodych, Egmont 2002
  • Księga 80‐lecia, zbiór starych i nowych historii ze Świata Młodych i innych źródeł 2003
  • Tytus, Romek i A’Tomek – (8 złotych ksiąg), wyd. I 2002-2008, Prószyński i S‐ka
  • Elemelementarz, wyd. I 2015, Prószyński i S-ka

„Gazetowe”, promocyjne itp.[edytuj]

  • Tytus, Romek i A’Tomek – W kosmosie. Spotkanie z Tytusem., „Świat Młodych” 1957
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Podróż do Australii., „Świat Młodych” 1958
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Na Wyspach Bożego Narodzenia., „Świat Młodych” 1959
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Podróż w czasie., „Świat Młodych” 1960, wyd. albumowe zmienione: Księga VIII
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Różne przygody., „Świat Młodych” 1961
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Na obozie harcerskim., „Świat Młodych” 1962, wyd. albumowe zmienione: Księga I
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Rozalia., „Świat Młodych” 1962, wyd. albumowe zmienione: Księga II
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Podróż poduszkowcem., „Świat Młodych” 1963
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Tytus w redakcji. Zawody Tytusa., „Świat Młodych” 1964
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Wyprawa autokonikiem i wirolotem., „Świat Młodych” 1964
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Spółdzielnia „Odnawianko”., „Świat Młodych” 1965
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Zabawa w wojsko., „Świat Młodych” 1965, wyd. albumowe zmienione: Księga IV
  • Tytus, Romek i A’Tomek – W kosmosie., „Świat Młodych” 1966, wyd. albumowe zmienione: Księga III
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Jednoplanszowe przygody., „Świat Młodych” 1967
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Wyprawa wannolotem na olimpiadę w Meksyku., „Świat Młodych” 1968
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Tytus w szkole., „Świat Młodych” 1970
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Western., „Świat Młodych” 1970, wyd. albumowe zmienione: Księga IX
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Wyprawa pod głaz babci Straszakowej., „Świat Młodych” 1971
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Mielolotem przez epoki historyczne., „Świat Młodych” 1972
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Wycieczka zimowa. Wyprawa na Wyspy Mrówcze., „Świat Młodych” 1973
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Wyprawa młynkolotem., „Świat Młodych” 1974
  • Tytus, Romek i A’Tomek – 35 lat „Świata Młodych”., „Świat Młodych” 1984
  • Tytus, Romek i A’Tomek – W teatrze., „Świat Młodych” 1985
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Historie przedksiążeczkowe., „Super Boom” 1993‐1994
  • Tytus – Reklama lodów., „Super Boom” 1994
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Humoreski., „Gazeta Wyborcza” wyd. krakowskie 1994
  • Tytus, Romek i A’Tomek – Humoreski., „Super Express – Gilotyna” 1996
  • Tytus i telewizja, Super‐TV 1996
  • Tytus gorylem, Krakers 1997
  • Tytus na WOŚP w Gliwicach, 2000
  • Tytus księga TVP, Biuro reklamy TVP 2000
  • Tytus sprzedaje maszynkę do ostrzenia żyletek, Biuro reklamy TVP 2000
  • Tytus, Romek i A’Tomek — 2014

Pozostałe[edytuj]

  • Witek Sprytek i As, „Świat Młodych” 1955
  • Szczudełko i Sadełko, „Świat Przygód” 1957
  • Cyrk Bum Tarara, „Świat Młodych” 1957
  • Piechotek i Miechotek, „Świat Młodych” 1959
  • Meteor 8 nie odpowiada, „Świat Młodych” 1959
  • Anka Telemanka, „Świat Młodych” 1969
  • Kapitan Mewka, „Świat Młodych” 1970
  • Tędyk Owędyk i jego mądry pies Cyber, „Świat Młodych” 1972
  • Kopernik, „Świat Młodych” 1973
  • Roz i Bitek, „Świat Młodych” 1977

Przypisy

  1. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 25, 151,. ISBN 83-7180-478-4.
  2. Biogram twórcy w portalu Gildia Komiksu
  3. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 24, 34. ISBN 83-7180-478-4.
  4. Nowomiejska 18/20. Dawna "Piwnica Gdańska". warszawa1939.pl. [dostęp 2017-02-19].
  5. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 71. ISBN 83-7180-478-4.
  6. Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 124. ISBN 978-83-61253-51-8.
  7. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 141. ISBN 83-7180-478-4.
  8. Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 125. ISBN 978-83-61253-51-8.
  9. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 158. ISBN 83-7180-478-4.
  10. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 168, 170. ISBN 83-7180-478-4.
  11. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 177, 182. ISBN 83-7180-478-4.
  12. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 202. ISBN 83-7180-478-4.
  13. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 202. ISBN 83-7180-478-4.
  14. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 255. ISBN 83-7180-478-4.
  15. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 259. ISBN 83-7180-478-4.
  16. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 265. ISBN 83-7180-478-4.
  17. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 268. ISBN 83-7180-478-4.
  18. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 294. ISBN 83-7180-478-4.
  19. Gloria Artis za Tytusa, Nerwosolka oraz Kajka i Kokosza. 31 maja 2007. [dostęp 2012-12-18].
  20. Prezydent odznaczył uczestników Powstania. prezydent.pl, 2 sierpnia 2009. [dostęp 2012-12-18].
  21. Zasłużony dla m.st. Warszawy Witryna Rady Warszawy [dostęp 16 marca 2017]
  22. Tytus Romek i Atomek, www.tytusromekiatomek.pl [dostęp 2015-12-01].
  23. Henryk Jerzy Chmielewski: Urodziłem się w Barbakanie. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999, s. 87. ISBN 83-7180-478-4.
  24. Art B. Chmielewski. [dostęp 13 listopada 2014].
  25. Monique Lehman, zonyhollywood.tvn.pl [dostęp 2017-03-20] (pol.).