Jan Kulczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy przedsiębiorcy. Zobacz też: Jan Piotr Kulczyk.
Jan Kulczyk
Aleksander Grad i Jan Kulczyk (2012)
Aleksander Grad i Jan Kulczyk (2012)
Data i miejsce urodzenia 24 czerwca 1950
Bydgoszcz
Data i miejsce śmierci 28 lipca 2015
Wiedeń
Zawód przedsiębiorca
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Jan Kulczyk (ur. 24 czerwca 1950 w Bydgoszczy, zm. 28 lipca 2015 w Wiedniu) – polski przedsiębiorca, właściciel przedsiębiorstwa Kulczyk Holding, z siedzibą w Warszawie i międzynarodowej grupy inwestycyjnej Kulczyk Investments (d. Kulczyk Investment House), z siedzibą w Luksemburgu oraz biurami w Dubaju, Londynie i Kijowie, od 2002 regularnie klasyfikowany był w rankingach jako najbogatszy Polak.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był Absolwentem VI Liceum Ogólnokształcącego im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy (1968). Ukończył prawo na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza i handel zagraniczny na Akademii Ekonomicznej w Poznaniu. Posiadał stopień naukowy doktora prawa międzynarodowego – doktorat obronił w 1975 na Wydziale Nauk Społecznych UAM (Układ o podstawowych stosunkach między NRD a RFN, z 21 grudnia 1972 roku jako umowa międzynarodowa, promotor: Alfons Klafkowski). Był też pracownikiem naukowym Instytutu Zachodniego w Poznaniu, gdzie zajmował się tematyką niemiecką[1].

Kariera biznesowa[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy kapitał na rozpoczęcie interesów Jan Kulczyk otrzymał od ojca Henryka. Za te pieniądze założył w 1981 polonijną firmę handlową – Interkulpol, jedno z pierwszych przedsiębiorstw zagranicznych powstałych w Polsce po II wojnie światowej.

W latach 80. organem kontrolującym działalność wszystkich firm polonijnych była Polsko-Polonijna Izba Przemysłowo-Handlowa Inter-Polcom. Jan Kulczyk zasiadał w jej władzach obok ojca Henryka. Był m.in. członkiem zarządu, zastępcą prezesa, a wreszcie prezesem. Blisko współpracował z Andrzejem Malinowskim, ówczesnym wiceministrem handlu wewnętrznego.

W 1988 Jan Kulczyk został oficjalnym dealerem Volkswagena w Polsce. Pierwszym wielkim interesem Kulczyka w III RP była w 1991 roku dostawa samochodów dla policji i UOP. Kierowane przez Andrzeja Milczanowskiego MSW zamówiło bez otwartego przetargu w firmie Kulczyka 3 tysiące samochodów za 150 milionów złotych.

W 1991 zarejestrował spółkę Kulczyk Holding Sp. z o.o., która w 1993 została przekształcona w spółkę akcyjną. Jan Kulczyk był przewodniczącym rady nadzorczej Kulczyk Holding.

Do zrealizowanych przez niego inwestycji należą m.in.:

  • Telekomunikacja Polska SA (47,5% akcji w latach 2000–2005 objęte przez konsorcjum Kulczyk Holding SA – France Telecom SA, udział Kulczyk Holding wynosił 13,6%),
  • Polska Telefonia Cyfrowa Sp. z o.o. (4,8% udziałów w latach 1993–1999 w partnerstwie z Deutsche Telekom Mobil Net GmbH),
  • TUiR Warta SA (w latach 1996-2006, prawie 70% w szczytowym okresie. Wszystkie akcje zakupiono na giełdzie, z wyjątkiem 19,8% zakupionych od skarbu państwa),
  • PTE WARTA S.A. (50% akcji w latach 2000-2005),
  • PKN Orlen (ok. 5% w latach 2001-2005).

W 2005 wyjechał za granicę i zamieszkał w Londynie, skąd zaczął planować międzynarodowe inwestycje. W 2007 powołał w tym celu dom inwestycyjny Kulczyk Investment House, który ostatecznie przyjął nazwę Kulczyk Investments[2]. Około 2006 roku rozwiódł się z żoną – Grażyną Kulczyk[3], której według mediów pozostawił krajowy majątek, do którego należy między innymi centrum handlowo-kulturalne Stary Browar w Poznaniu. Zakup ziemi pod centrum zakończył się tzw. aferą Kulczyk park i zarzutami wobec urzędników miasta Poznań za zaniżenie ceny nieruchomości w centrum miasta[4].

Afera Orlenu[edytuj | edytuj kod]

W 2004 okazało się, że Jan Kulczyk jest zamieszany w Aferę Orlenu. W ramach pracy Sejmowej Komisji Śledczej ujawniono, że Jan Kulczyk miał ogromny, niewspółmierny do liczby posiadanych akcji, wpływ na działanie i obsadzanie kluczowych stanowisk w PKN Orlen, oraz to że uczestniczył w spotkaniu z byłym rezydentem KGB w Polsce Władimirem Ałganowem oraz w spotkaniu z Romanem Giertychem na Jasnej Górze[5].

W celu wyjaśnienia Afery Orlenu wszczęto postępowanie w prokuraturze w Katowicach oraz powołano Sejmową Komisję Śledczą. Jan Kulczyk złożył wyjaśnienia przed Sejmową Komisją Śledczą i był czterokrotnie przesłuchiwany przez prokuraturę w charakterze świadka, ostatnio w kwietniu 2008[6]. Ze względu na brak dowodów, prokuratura postanowiła umorzyć toczące się postępowanie.

Biznesmen zajmował się poprzez inwestowanie w branżach: energetyka, ropa naftowa i gaz, infrastruktura, nieruchomości. Jego przedsiębiorstwo Kulczyk Investments (d. Kulczyk Investment House) miało 40% udział w Neconde Energy Limited, spółce wydobywającej ropę naftową w Nigerii, 4,7% w San Leon Energy, zajmującej się poszukiwaniem, oceną oraz wydobyciem złóż ropy naftowej i gazu ziemnego[7], 39% akcji Loon Energy Corporation, właściciela koncesji na poszukiwanie i wydobycie ropy w Kolumbii i Peru, 49,99% akcji Kulczyk Oil Ventures, spółki zajmującej się poszukiwaniem ropy i gazu na terenie Sułtanatu Brunei, Syrii i Ukrainy[8], oraz 10,2% udziałów w Ophir Energy, właścicielu koncesji na terenach roponośnych w Afryce[9]. Portfel surowcowy Kulczyk Investments obejmował również 15,4% Strata Limited, spółki prowadzącej projekty surowcowe na terenie Afryki oraz 28% udziałów w spółce Centar poszukującej surowców na terenie Afganistanu.

W 2010 we współpracy z Silverstein Properties Inc. założył Kulczyk Silverstein Properties, spółkę joint venture specjalizującą się w nieruchomościach komercyjnych na rynku Europy Środkowo-Wschodniej[10]. W 2008 zainwestował w budowę kompleksu biurowców w Dubaju. W Warszawie planował postawić biurowiec Kulczyk Tower, który ma być jednym z najwyższych w Europie kontynentalnej wieżowców[11]. Zaangażował się też w sektorze finansowym budując sieć pośrednictwa kredytowego Family Finance[12]. W 2009 wymienił pakiet 28% akcji Kompanii Piwowarskiej na 3,8% akcji spółki SABMiller, drugiego na świecie producenta piwa[13].

Poprzez spółki zależne miał 24% Autostrady Wielkopolskiej, 40% Autostrady Wielkopolskiej II SA oraz 45% Autostrady Eksploatacji. Był właścicielem 56,7% pakietu akcji Pekaes SA[14].

Kulczyk Investments stworzył pierwszą polską prywatną grupę energetyczną o zasięgu międzynarodowym – grupę spółek zintegrowanych pionowo działających pod wspólną marką Polenergia w obszarze wytwarzania energii z konwencjonalnych i odnawialnych źródeł, jak również dystrybucji oraz obrotu energią elektryczną i jej produktami[15]. W 2011 roku nabył 100% udziałów w Elektrociepłowni Nowa Sarzyna[15]. W 2009 nabył 90% udziałów w spółce Chemikals Sp. z o.o., operującej kolejowym terminalem przeładunkowym na granicy Polski z obwodem kaliningradzkim[16]. Do 2011, za pośrednictwem Kulczyk Pon Investment oraz Škoda Auto Polska sprowadzał do Polski samochody marek VW, Audi, Porsche, Škoda.

Pozostała działalność[edytuj | edytuj kod]

Jan Kulczyk był współzałożycielem Polskiej Rady Biznesu, której prezesem był dwukrotnie. Znalazł się również wśród założycieli Polsko-Niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowej.

Od czerwca 2006 zasiadał w Radzie Dyrektorów Międzynarodowego Zielonego Krzyża (Green Cross International) – organizacji afiliowanej przy ONZ zajmującej się bezpieczeństwem ekologicznym, a od 6 października 2007 pełnił funkcję przewodniczącego Rady[17].

Był również przewodniczącym Rady ds. Wspierania Badań Naukowych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i wieloletnim członkiem Rady Muzeum Narodowego w Poznaniu oraz Kościelnej Rady Gospodarczej. Zasiadał w Międzynarodowej Radzie Gubernatorów działającej przy Peres Center for Peace.

W lutym 2008 został włączony do konfraterni zakonu Paulinów[18].

W 2010 powołał do życia CEED Institute, inkubator myśli i rozwoju promujący kraje Europy Środkowo-Wschodniej[19].

W 2012 przekazał 20 mln zł na budowę Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie (sfinansowanie wystawy stałej oraz objęcie patronatem nowoczesnego audytorium). Była to największa jednorazowa donacja na rzecz nowo powstającego muzeum[20].

W marcu 2014 roku powołał do życia Radę Polskich Inwestorów w Afryce, w skład której weszli przedstawiciele najważniejszych polskich spółek inwestujących na tym kontynencie – Kulczyk Investments, Polpharma, Grupa Azoty, Krezus, Ursus i Lubawa. Celem działania Rady jest wspieranie polskich firm w ich staraniach nawiązywania kontaktów na rynkach afrykańskich[21].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Z małżeństwa z Grażyną Kulczyk miał dwoje dzieci:

Jego wieloletnią partnerką była Joanna Przetakiewicz[24][25][22].

Jan Kulczyk zmarł 28 lipca 2015 w Wiedniu, w Allgemeines Krankenhaus der Stadt Wien, w wyniku powikłań po zabiegu kardiologicznym[26][27]. Kulczyk ma zostać pochowany na cmentarzu Jeżyckim w Poznaniu, w rodzinnym grobowcu, w którym pochowany został Henryk Kulczyk (1925–2013), ojciec Jana Kulczyka[28].

Najbogatszy człowiek w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Jan Kulczyk, Europejski Kongres Gospodarczy (2013)

W 2012 magazyn „Forbes”, umieścił Jana Kulczyka na pierwszym miejscu listy najbogatszych polskich ludzi biznesu, wskazując iż jego majątek wynosi 8,9 mld zł[29]. W tym samym roku tygodnik „Wprost” również umieścił Jana Kulczyka na pierwszym miejscu swojej listy, jednak oszacował jego majątek na 9,7 mld złotych[30].

Był uznawany za jednego z najlepszych polskich przedsiębiorców. Miał szerokie kontakty biznesowe poza granicami kraju.[potrzebne źródło] W 2013 amerykańskie czasopismo „Forbes” umieściło Jana Kulczyka na 384. miejscu wśród najbogatszych ludzi świata, szacując jego majątek na 3,5 mld USD. Był najwyżej uplasowanym Polakiem w rankingu światowych miliarderów[31].

Jan Kulczyk 13 razy zajął pierwsze miejsce na liście 100 najbogatszych Polaków tygodnika „Wprost”:

Rok Miejsce Majątek
(w mld zł)
2002 1 12
2003 1 12,5
2004 1 12,5
2005 1 5,5
2006 1 4,1
2007 12 3,2
2008 1 6,7
2009 1 5,9
2010 1 7,1
2011 1 8,5
2012 1 9,7
2013 1 12,5
2014 1 13,1[32]
2015 1 15,1

Miejsce 12. w 2007 zajął ze względu na rozwód z Grażyną Kulczyk[33].

W rankingu dwutygodnika „Forbes” w 2015 Kulczyk zajął 418. miejsce (3,9 mld dolarów)[34]

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. http://www.perspektywy.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=2785
  2. Grzegorz Nawacki: Dream team Kulczyka (pol.). W: pb.pl [on-line]. Bonnier Business (Polska) sp. z o.o., 2008-06-13. [dostęp 2009-09-02].
  3. http://www.bankier.pl/wiadomosc/Rozwod-z-klasa-czyli-rozstania-w-wielkim-biznesie-1717478.html
  4. Aleksandra Przybylska, Michał Kopiński, Piotr Bojarski: Prezydent Poznania skazany za „Kulczykpark” (pol.). W: www.wyborcza.pl [on-line]. 2008-03-06. [dostęp 2008-06-30].
  5. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencja: Druk nr 4430 Sprawozdanie Komisji Śledczej do zbadania zarzutu nieprawidłowości w nadzorze Ministerstwa Skarbu Państwa nad przedstawicielami Skarbu Państwa w spółce PKN Orlen S.A. oraz zarzutu wykorzystania służb specjalnych (d. UOP) do nielegalnych nacisków na organa wymiaru sprawiedliwości w celu uzyskania postanowień służących do wywierania presji na członków Zarządu PKN Orlen S.A..
  6. Kluczyk znów przesłuchany w sprawie byłego prezesa Orlenu (pol.). W: www.wp.pl [on-line]. 2008-02-07. [dostęp 2008-06-30].
  7. Kulczyk Investment House kupi 13,2% Aurelian Oil&Gas (pol.). W: pb.pl [on-line]. Bonnier Business (Polska) sp. z o.o., 2008-09-29. [dostęp 2008-12-12].
  8. Naftowe plany biznesmena (pol.). W: www.rp.pl [on-line]. 2008-11-06. [dostęp 2009-04-28].
  9. Filip Kowalik: Kulczyk chce do ligi mistrzów (pol.). W: forbes.pl [on-line]. Axel Springer Polska, 2008-02-07. [dostęp 2008-06-05].
  10. Jacek Przybylski: Przełom w Strefie Zero (pol.). W: rp.pl [on-line]. rp.pl, 2010-06-09. [dostęp 2011-02-08].
  11. Małgorzata Grzegorczyk: Kulczyk będzie budował na potęgę (pol.). W: pb.pl [on-line]. Bonnier Business (Polska) sp. z o.o., 2008-03-19. [dostęp 2008-06-30].
  12. Eugeniusz Twaróg: Kulczyk Investments wchodzi w kredyty (pol.). W: pb.pl [on-line]. Bonnier Business (Polska) sp. z o.o., 2009-03-19. [dostęp 2009-09-02].
  13. Jan Kulczyk sprzedaje polskie piwo (pol.). W: www.rp.pl [on-line]. rp.pl, 2009-05-14. [dostęp 2009-09-02].
  14. Pekaes: Kulczyk Holding przejął kontrolę (pol.). W: www.parkiet.com [on-line]. parkiet.com, 2009-05-12. [dostęp 2009-09-02].
  15. 15,0 15,1 kulczykinvestments.com (pol.). kulczykinvestments.com, 2013-03-11. [dostęp 2013-03-11].
  16. Marcin Bołtryk: Kulczyk stawia na logistykę (pol.). Puls Biznesu, 2009-07-24. [dostęp 2014-03-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-15)].
  17. Green Cross International’s new Board of Directors elects new Chairman (ang.). W: www.gci.ch [on-line]. 2007-10-06. [dostęp 2009-04-28].
  18. Kulczyk konfratrem z Jasnej Góry. dziennik.pl, 7 lutego 2008. [dostęp 29 grudnia 2013].
  19. Jacek Kowalczyk: Kulczyk zmienia optykę Londynu (pol.). W: www.pb.pl [on-line]. 2010-06-01. [dostęp 2011-02-08].
  20. Zakończono zbieranie funduszy na Wystawę Główną Muzeum Historii Żydów Polskich. W: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [on-line]. mkidn.gov.pl, 3 lipca 2012. [dostęp 2014-11-07].
  21. Powstała Rada Polskich Inwestorów w Afryce – www.goafrica.gov.pl
  22. 22,0 22,1 22,2 Jan Kulczyk przekazywał interesy rodzinie (pol.). Radio ZET, 29.07.2015. [dostęp 2015-07-30].
  23. To był "rozwód z klasą". Szczegóły rozstania Dominiki Kulczyk-Lubomirskiej i Jana Lubomirskiego (pol.). Gazeta Wyborcza, 15.01.2014. [dostęp 2015-07-30].
  24. Jan Kulczyk nie żyje. Był jednym z największych polskich przedsiębiorców (pol.). Gazeta Wyborcza. [dostęp 2015-07-30].
  25. Partnerki mężczyzn z listy najbogatszych (pol.). Interia. [dostęp 2015-07-30].
  26. Jan Kulczyk nie żyje. gazeta.pl, 2015-07-29. [dostęp 2015-07-29].
  27. Jan Kulczyk nie żyje. tvn24bis.pl, 2015-07-29. [dostęp 2015-07-29].
  28. gloswielkopolski.pl: Pogrzeb Jana Kulczyka w środę na poznańskiej Nowinie (pol.). [dostęp 2015-07-30].
  29. Jan Kulczyk znowu najbogatszym Polakiem (pol.). W: dziennik.pl [on-line]. Axel Springer Polska, 2009-05-14. [dostęp 2009-09-02].
  30. Lista najbogatszych Polaków. onet.pl, 2012-06-25. [dostęp 2012-06-25].
  31. Jan Kulczyk (ang.). W: forbes.com [on-line]. Forbes, 2013-03-11. [dostęp 2013-03-11].
  32. 100 Najbogatszych Polaków 2014. „Wprost”. 07, 2014 (pol.). [dostęp 2015-07-30]. 
  33. Jan Kulczyk. Fotokronika PAP. [dostęp 2015-07-29].
  34. http://www.forbes.com/profile/jan-kulczyk/
  35. "Wolność gospodarczą warto zaprzęgać w działanie dla kultury". prezydent.pl, 2015-06-26. [dostęp 2015-06-26].
  36. M.P. z 1998 r. Nr 14, poz. 212

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]