Jan Kulczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy przedsiębiorcy. Zobacz też: Jan Piotr Kulczyk.
Jan Kulczyk
Ilustracja
Jan Kulczyk (2009)
Data i miejsce urodzenia 24 czerwca 1950
Bydgoszcz
Data i miejsce śmierci 29 lipca 2015
Wiedeń
Miejsce spoczynku Cmentarz Jeżycki w Poznaniu
Zawód przedsiębiorca
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Jan Jerzy Kulczyk (ur. 24 czerwca 1950 w Bydgoszczy, zm. 29 lipca 2015 w Wiedniu[1]) – polski przedsiębiorca, właściciel przedsiębiorstwa Kulczyk Holding, z siedzibą w Warszawie i międzynarodowej grupy inwestycyjnej Kulczyk Investments (d. Kulczyk Investment House), z siedzibą w Luksemburgu oraz biurami w Londynie i Kijowie, od 2002 regularnie klasyfikowany był w rankingach jako najbogatszy Polak.

Życiorys[edytuj]

Był Absolwentem VI Liceum Ogólnokształcącego im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy (1968). Ukończył prawo na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza i handel zagraniczny na Akademii Ekonomicznej w Poznaniu. Posiadał stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie nauk politycznych i prawa międzynarodowego[2] – doktorat obronił w 1975 na Wydziale Nauk Społecznych UAM (Układ o podstawowych stosunkach między NRD a RFN, z 21 grudnia 1972 roku jako umowa międzynarodowa, promotor: Alfons Klafkowski). Był też pracownikiem naukowym Instytutu Zachodniego w Poznaniu, gdzie zajmował się tematyką niemiecką[3] (członek komitetu honorowego Instytutu[4]).

Kariera biznesowa[edytuj]

Pierwszy kapitał na rozpoczęcie interesów Jan Kulczyk otrzymał od ojca Henryka. Za te pieniądze założył w 1981 polonijną firmę handlową – Interkulpol, jedno z pierwszych przedsiębiorstw zagranicznych powstałych w Polsce po II wojnie światowej.

W latach 80. organem kontrolującym działalność wszystkich firm polonijnych była Polsko-Polonijna Izba Przemysłowo-Handlowa Inter-Polcom. Jan Kulczyk zasiadał w jej władzach obok ojca Henryka. Był m.in. członkiem zarządu, zastępcą prezesa, a wreszcie prezesem. Blisko współpracował z Andrzejem Malinowskim, ówczesnym wiceministrem handlu wewnętrznego.

W 1988 Jan Kulczyk został oficjalnym dealerem Volkswagena w Polsce. Pierwszym wielkim interesem Kulczyka w III RP była w 1991 roku dostawa samochodów dla policji i UOP. Kierowane przez Andrzeja Milczanowskiego MSW zamówiło bez otwartego przetargu w firmie Kulczyka 3 tysiące samochodów za 150 milionów złotych.

W 1991 zarejestrował spółkę Kulczyk Holding Sp. z o.o., która w 1993 została przekształcona w spółkę akcyjną. Jan Kulczyk był przewodniczącym rady nadzorczej Kulczyk Holding.

Do zrealizowanych przez niego inwestycji należą m.in.:

  • Telekomunikacja Polska SA (47,5% akcji w latach 2000–2005 objęte przez konsorcjum Kulczyk Holding SA – France Telecom SA, udział Kulczyk Holding wynosił 13,6%),
  • Polska Telefonia Cyfrowa Sp. z o.o. (4,8% udziałów w latach 1993–1999 w partnerstwie z Deutsche Telekom Mobil Net GmbH),
  • TUiR Warta SA (w latach 1996-2006, prawie 70% w szczytowym okresie. Wszystkie akcje zakupiono na giełdzie, z wyjątkiem 19,8% zakupionych od skarbu państwa w ramach przetargu[5],
  • PTE WARTA S.A. (50% akcji w latach 2000-2005),
  • PKN Orlen (ok. 5% w latach 2001-2005).

W 2005 wyjechał za granicę i zamieszkał w Londynie, skąd zaczął planować międzynarodowe inwestycje. W 2007 powołał w tym celu dom inwestycyjny Kulczyk Investment House, który ostatecznie przyjął nazwę Kulczyk Investments[6]. Około 2006 roku rozwiódł się z żoną – Grażyną Kulczyk, której według mediów pozostawił krajowy majątek, do którego należy między innymi centrum handlowo-kulturalne Stary Browar w Poznaniu[7].

Biznesem zajmował się poprzez inwestowanie w branżach: energetyka, ropa naftowa i gaz, infrastruktura, nieruchomości, browarnictwo. Jego przedsiębiorstwo Kulczyk Investments (d. Kulczyk Investment House) miało 40% udział w Neconde Energy Limited, spółce wydobywającej ropę naftową w Nigerii[8], 3,49% w San Leon Energy, zajmującej się poszukiwaniem, oceną oraz wydobyciem złóż ropy naftowej i gazu ziemnego[9], 33,72% akcji Loon Energy Corporation, właściciela koncesji na poszukiwanie i wydobycie ropy w Kolumbii i Peru[10], 50,76% akcji Serinus Energy, spółki zajmującej się poszukiwaniem ropy i gazu na terenie Ukrainy, Tunezji i Rumunii[11][12], oraz 9,73% udziałów w Ophir Energy, właścicielu koncesji na terenach roponośnych w Afryce[13]. Portfel surowcowy Kulczyk Investments obejmował również 15,4% Strata Limited, spółki prowadzącej projekty surowcowe na terenie Afryki[14] oraz 25% udziałów w spółce Centar poszukującej surowców na terenie Afganistanu oraz innych krajów Azji Środkowej i Afryki[15].

W 2010 we współpracy z Silverstein Properties Inc. założył Kulczyk Silverstein Properties, spółkę joint venture specjalizującą się w nieruchomościach komercyjnych na rynku Europy Środkowo-Wschodniej[16]. W 2008 zainwestował w budowę kompleksu biurowców w Dubaju. W Warszawie planował postawić biurowiec Kulczyk Tower, który ma być jednym z najwyższych w Europie kontynentalnej wieżowców[17]. Zaangażował się też w sektorze finansowym budując sieć pośrednictwa kredytowego Family Finance[18]. W 2009 wymienił pakiet 28% akcji Kompanii Piwowarskiej na 3% akcji spółki SABMiller, drugiego na świecie producenta piwa[19].

Poprzez spółki zależne miał 24% udziału w spółce Autostrady Wielkopolskiej, 40% Autostrada Wielkopolska II SA oraz 45% Autostrada Eksploatacja. Był również właścicielem 58,42% pakietu akcji Pekaes SA[20].

Kulczyk Investments stworzył pierwszą polską prywatną grupę energetyczną o zasięgu międzynarodowym – grupę spółek zintegrowanych pionowo działających pod wspólną marką Polenergia w obszarze wytwarzania energii z konwencjonalnych i odnawialnych źródeł, jak również dystrybucji oraz obrotu energią elektryczną i jej produktami[21]. W 2011 roku nabył 100% udziałów w Elektrociepłowni Nowa Sarzyna[22]. W 2009 nabył 90% udziałów w spółce Chemikals Sp. z o.o., operującej kolejowym terminalem przeładunkowym na granicy Polski z obwodem kaliningradzkim[23]. Do 2011, za pośrednictwem Kulczyk Pon Investment oraz Škoda Auto Polska sprowadzał do Polski samochody marek VW, Audi, Porsche, Škoda.

Po śmierci Jana Kulczyka spadkobiercami majątku zostały jego dzieci - Dominika i Sebastian Kulczyk. Dominika Kulczyk zasiada w radzie nadzorczej Kulczyk Investments oraz zajmuje się obszarem CSR w firmie[24]. Sebastian Kulczyk od grudnia 2013 roku pełni stanowisko Prezesa Zarządu[25], a w sierpniu 2015 zastąpił ojca w radzie nadzorczej Ciech S.A[26].

Pozostała działalność[edytuj]

Jan Kulczyk był współzałożycielem Polskiej Rady Biznesu, której prezesem był dwukrotnie. Znalazł się również wśród założycieli Polsko-Niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowej.

Był właścicielem zespołu pałacowego w Lubniewicach[27] oraz zamku "Chateau de Madrit" w Villefranche-sur-Mer na Lazurowym Wybrzeżu we Francji[28].

Od czerwca 2006 zasiadał w Radzie Dyrektorów Międzynarodowego Zielonego Krzyża (Green Cross International) – organizacji afiliowanej przy ONZ zajmującej się bezpieczeństwem ekologicznym, a od 6 października 2007 pełnił funkcję przewodniczącego Rady[29].

Był również przewodniczącym Rady ds. Wspierania Badań Naukowych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i wieloletnim członkiem Rady Muzeum Narodowego w Poznaniu oraz Kościelnej Rady Gospodarczej. Zasiadał w Międzynarodowej Radzie Gubernatorów działającej przy Peres Center for Peace.

W lutym 2008 został włączony do konfraterni zakonu Paulinów[30].

W 2010 powołał do życia CEED Institute, inkubator myśli i rozwoju promujący kraje Europy Środkowo-Wschodniej[31].

W 2012 przekazał 20 mln zł na budowę Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie (sfinansowanie wystawy stałej oraz objęcie patronatem nowoczesnego audytorium). Była to największa jednorazowa donacja na rzecz nowo powstającego muzeum[32].

W marcu 2014 roku powołał do życia Radę Polskich Inwestorów w Afryce, w skład której weszli przedstawiciele najważniejszych polskich spółek inwestujących na tym kontynencie – Kulczyk Investments, Polpharma, Grupa Azoty, Krezus, Ursus i Lubawa. Celem działania Rady jest wspieranie polskich firm w ich staraniach nawiązywania kontaktów na rynkach afrykańskich[33].

Kontrowersje[edytuj]

W 2004 Jan Kulczyk został powiązany z Aferą Orlenu. W raporcie Sejmowej Komisji Śledczej wkazano, że Jan Kulczyk mógł mieć duży, niewspółmierny do liczby posiadanych akcji, wpływ na działanie i obsadzanie kluczowych stanowisk w PKN Orlen. Dodatkowo wykazano, że Jan Kulczyk rozmawiał z byłym rezydentem KGB w Polsce Władimirem Ałganowem oraz wziął udział w spotkaniu z Romanem Giertychem na Jasnej Górze[34].

W celu wyjaśnienia Afery Orlenu wszczęto postępowanie w prokuraturze w Katowicach oraz powołano Sejmową Komisję Śledczą. Jan Kulczyk złożył wyjaśnienia przed Sejmową Komisją Śledczą i był czterokrotnie przesłuchiwany przez prokuraturę w charakterze świadka, ostatnio w kwietniu 2008[35]. Ze względu na brak dowodów, prokuratura postanowiła umorzyć toczące się postępowanie.

Postać Jana Kulczyka była również łączona z tzw. aferą Kulczykpark i zarzutami wobec urzędników miasta Poznań za zaniżenie ceny nieruchomości w centrum miasta pod inwestycję Stary Browar[36].

Życie prywatne[edytuj]

Z małżeństwa z Grażyną Kulczyk miał dwoje dzieci: Sebastiana (ur. 1980)[37] i Dominikę[37] (ur. 1977). Wieloletnią partnerką Kulczyka była Joanna Przetakiewicz[38][39][37].

Śmierć[edytuj]

Jan Kulczyk zmarł 29 lipca 2015 w Wiedniu, w Allgemeines Krankenhaus der Stadt Wien[40], w wyniku powikłań po zabiegu kardiologicznym[41][42]; został pochowany na cmentarzu Jeżyckim w Poznaniu, w rodzinnym grobowcu, w którym wcześniej pochowano jego ojca, Henryka Kulczyka (1925–2013)[43].

Najbogatszy człowiek w Polsce[edytuj]

Jan Kulczyk, Europejski Kongres Gospodarczy (2013)

W 2012 magazyn „Forbes”, umieścił Jana Kulczyka na pierwszym miejscu listy najbogatszych polskich ludzi biznesu, wskazując iż jego majątek wynosi 8,9 mld zł[44]. W tym samym roku tygodnik „Wprost” również umieścił Jana Kulczyka na pierwszym miejscu swojej listy, jednak oszacował jego majątek na 9,7 mld złotych[45]. W 2013 amerykańskie czasopismo „Forbes” umieściło Jana Kulczyka na 384. miejscu wśród najbogatszych ludzi świata, szacując jego majątek na 3,5 mld USD. Był najwyżej uplasowanym Polakiem w rankingu światowych miliarderów[46].

Jan Kulczyk 13 razy zajął pierwsze miejsce na liście 100 najbogatszych Polaków tygodnika „Wprost”:

Rok Miejsce Majątek
(w mld zł)
2002 1 12
2003 1 12,5
2004 1 12,5
2005 1 5,5
2006 1 4,1
2007 12 3,2
2008 1 6,7
2009 1 5,9
2010 1 7,1
2011 1 8,5
2012 1 9,7
2013 1 12,5
2014 1 13,1[47]
2015 1 15,1

Miejsce 12. w 2007 zajął ze względu na rozwód z Grażyną Kulczyk[48].

W rankingu dwutygodnika „Forbes” w 2015 Kulczyk zajął 418. miejsce (3,9 mld dolarów)[49]

Odznaczenia i nagrody[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. KULCZYK INVESTMENTS. kulczykinvestments.com. [dostęp 2015-07-31].
  2. Archiwum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, sygn. AUAM 825/487, Jan Kulczyk. Teczka doktorska.
  3. http://www.perspektywy.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=2785
  4. Komitet honorowy. Instytut Zachodni. [dostęp 2015-08-05].
  5. Projekty zrealizowane, Usługi finansowe, TUiR Warta SA. kulczykinvestments.com. [dostęp 2015-11-10].
  6. Nie żyje najbogatszy Polak. Jan Kulczyk zmarł w wieku 65 lat. 29.07.2015. [dostęp 2015-11-10].
  7. "Wolę jadać łyżką przez całe życie, aniżeli chochlą przez cały tydzień". Nie żyje Jan Kulczyk. dziennikwschodni.pl, 29.07.2015. [dostęp 2015-11-10].
  8. Kulczyk Investments, Inwestycje strategiczne. [dostęp 2015-11-10].
  9. Kulczyk Investments, Inwestycje strategiczne. [dostęp 2015-11-10].
  10. Kulczyk Investments, Inwestycje strategiczne. [dostęp 2015-11-10].
  11. Projekty, Inwestycje strategiczne, Surowce mineralne. kulczykinvestments.com. [dostęp 2015-12-16].
  12. Serinus Energy, Krótko o Serinus. serinusenergy.com. [dostęp 2015-12-16].
  13. Kulczyk Investments, Projekty zrealizowane. [dostęp 2015-11-10].
  14. Kulczyk Investments, Inwestycje strategiczne. [dostęp 2015-11-10].
  15. Kulczyk Investments, Inwestycje strategiczne. [dostęp 2015-11-10].
  16. Jacek Przybylski: Przełom w Strefie Zero (pol.). W: rp.pl [on-line]. rp.pl, 2010-06-09. [dostęp 2011-02-08].
  17. Małgorzata Grzegorczyk: Kulczyk będzie budował na potęgę (pol.). W: pb.pl [on-line]. Bonnier Business (Polska) sp. z o.o., 2008-03-19. [dostęp 2008-06-30].
  18. Eugeniusz Twaróg: Kulczyk Investments wchodzi w kredyty (pol.). W: pb.pl [on-line]. Bonnier Business (Polska) sp. z o.o., 2009-03-19. [dostęp 2009-09-02].
  19. Kulczyk Investments, Inwestycje kapitałowe. [dostęp 2015-11-10].
  20. Pekaes: Kulczyk Holding przejął kontrolę (pol.). W: www.parkiet.com [on-line]. parkiet.com, 2009-05-12. [dostęp 2009-09-02].
  21. kulczykinvestments.com (pol.). kulczykinvestments.com, 2013-03-11. [dostęp 2013-03-11].
  22. Jan Kulczyk kupił elektrociepłownię. http://biznes.newsweek.pl,+21-01-2011.+[dostęp 2015-11-10].
  23. Marcin Bołtryk: Kulczyk stawia na logistykę (pol.). Puls Biznesu, 2009-07-24. [dostęp 2014-03-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-15)].
  24. Monika Kaczyńska: Alfabet Jana Kulczyka, najbogatszego Polaka. gloswielkopolski.pl, 9.08.2015. [dostęp 2015-11-10].
  25. Kulczyk Investments, Zarząd. [dostęp 2015-11-10].
  26. Sebastian Kulczyk zastępuje ojca. W radzie nadzorczej Ciechu. http://www.pulshr.pl,+27.08.2015.+[dostęp 2015-11-10].
  27. Kulczyk sprzedaje swoje pałace w Lubniewicach, gazetalubuska.pl [dostęp 2015-12-01].
  28. Oto zamek Jana Kulczyka!, fakt.pl [dostęp 2015-12-01].
  29. Green Cross International’s new Board of Directors elects new Chairman (ang.). W: www.gci.ch [on-line]. 2007-10-06. [dostęp 2009-04-28].
  30. Kulczyk konfratrem z Jasnej Góry. dziennik.pl, 7 lutego 2008. [dostęp 29 grudnia 2013].
  31. Jacek Kowalczyk: Kulczyk zmienia optykę Londynu (pol.). W: www.pb.pl [on-line]. 2010-06-01. [dostęp 2011-02-08].
  32. Zakończono zbieranie funduszy na Wystawę Główną Muzeum Historii Żydów Polskich. W: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [on-line]. mkidn.gov.pl, 3 lipca 2012. [dostęp 2014-11-07].
  33. Powstała Rada Polskich Inwestorów w Afryce – www.goafrica.gov.pl
  34. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencja: Druk nr 4430 Sprawozdanie Komisji Śledczej do zbadania zarzutu nieprawidłowości w nadzorze Ministerstwa Skarbu Państwa nad przedstawicielami Skarbu Państwa w spółce PKN Orlen S.A. oraz zarzutu wykorzystania służb specjalnych (d. UOP) do nielegalnych nacisków na organa wymiaru sprawiedliwości w celu uzyskania postanowień służących do wywierania presji na członków Zarządu PKN Orlen S.A..
  35. Kluczyk znów przesłuchany w sprawie byłego prezesa Orlenu (pol.). W: www.wp.pl [on-line]. 2008-02-07. [dostęp 2008-06-30].
  36. Aleksandra Przybylska, Michał Kopiński, Piotr Bojarski: Prezydent Poznania skazany za „Kulczykpark” (pol.). W: www.wyborcza.pl [on-line]. 2008-03-06. [dostęp 2008-06-30].
  37. a b c Jan Kulczyk przekazywał interesy rodzinie (pol.). Radio ZET, 29.07.2015. [dostęp 2015-07-30].
  38. Jan Kulczyk nie żyje. Był jednym z największych polskich przedsiębiorców (pol.). Gazeta Wyborcza. [dostęp 2015-07-30].
  39. Partnerki mężczyzn z listy najbogatszych (pol.). Interia. [dostęp 2015-07-30].
  40. Reichster Pole Jan Kulczyk in Wien gestorben (niem.). derStandard.at, 2015-07-29. [dostęp 2015-08-06].
  41. Jan Kulczyk nie żyje. gazeta.pl, 2015-07-29. [dostęp 2015-07-29].
  42. Jan Kulczyk nie żyje. tvn24bis.pl, 2015-07-29. [dostęp 2015-07-29].
  43. gloswielkopolski.pl: Pogrzeb Jana Kulczyka w środę na poznańskiej Nowinie (pol.). [dostęp 2015-07-30].
  44. Jan Kulczyk znowu najbogatszym Polakiem (pol.). W: dziennik.pl [on-line]. Axel Springer Polska, 2009-05-14. [dostęp 2009-09-02].
  45. Lista najbogatszych Polaków. onet.pl, 2012-06-25. [dostęp 2012-06-25].
  46. Jan Kulczyk (ang.). W: forbes.com [on-line]. Forbes, 2013-03-11. [dostęp 2013-03-11].
  47. 100 Najbogatszych Polaków 2014. „Wprost”. 07, 2014 (pol.). [dostęp 2015-07-30]. 
  48. Jan Kulczyk. Fotokronika PAP. [dostęp 2015-07-29].
  49. http://www.forbes.com/profile/jan-kulczyk/
  50. Krzysztof Bielawski: Nagroda im. Ireny Sendlerowej dla Jana Kulczyka. sztetl.org.pl, 14.10.2015. [dostęp 2015-11-10].
  51. "Wolność gospodarczą warto zaprzęgać w działanie dla kultury". prezydent.pl, 2015-06-26. [dostęp 2015-06-26].
  52. Laureaci z poprzednich edycji  : Polish Market, www.polishmarket.com.pl [dostęp 2015-12-07].
  53. Przyjaciele Afryki. [dostęp 2015-12-16].
  54. Jan Kulczyk uhonorowany tytułem "Przyjaciel Nigerii". biznes.newseria.pl, 2013-10-02. [dostęp 2015-12-16].
  55. Nie żyje dr Jan Kulczyk, znamienity darczyńca i przyjaciel Muzeum POLIN. polin.pl, 29.07.2015. [dostęp 2015-11-10].
  56. M.P. z 1998 r. Nr 14, poz. 212

Linki zewnętrzne[edytuj]