Juliusz Paetz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Juliusz Paetz
Ilustracja
Juliusz Paetz (2012)
In nomine Domini
W imię Pańskie
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 2 lutego 1935
Poznań
Data i miejsce śmierci 15 listopada 2019
Pleszew
Arcybiskup metropolita poznański
Okres sprawowania 1996–2002
Biskup diecezjalny łomżyński
Okres sprawowania 1983–1996
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 28 czerwca 1959
Nominacja biskupia 20 grudnia 1982
Sakra biskupia 6 stycznia 1983
Odznaczenia
Komandor Orderu Zasługi (Portugalia)
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 6 stycznia 1983
Miejscowość Watykan
Miejsce Bazylika św. Piotra
Konsekrator Jan Paweł II
Współkonsekratorzy Eduardo Martínez Somalo
Duraisamy Simon Lourdusamy

Juliusz Paetz (ur. 2 lutego 1935 w Poznaniu, zm. 15 listopada 2019 w Pleszewie) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor nauk teologicznych, biskup diecezjalny łomżyński w latach 1983–1996, arcybiskup metropolita poznański w latach 1996–2002, od 2002 arcybiskup senior archidiecezji poznańskiej.

Rezygnację z obowiązków arcybiskupa metropolity poznańskiego złożył po upublicznieniu oskarżeń o molestowanie kleryków z poznańskiego seminarium. Stolica Apostolska nałożyła na niego zakazy liturgiczne, a z czasem także zakazała mu udziału w publicznych uroczystościach, jednak nie został mu wytoczony proces w celu pociągnięcia do odpowiedzialności karnej za przypisywane mu czyny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 2 lutego 1935 w Poznaniu[1]. W latach 1949–1953 kształcił się w Niższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Poznańskiej[2]. W latach 1953–1958 odbył studia filozoficzno-teologiczne w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu[1][3]. Święceń prezbiteratu udzielił mu 28 czerwca 1959 w bazylice archikatedralnej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Poznaniu tamtejszy arcybiskup metropolita Antoni Baraniak. Od 1960 do 1962 studiował na Wydziale Teologicznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 1962 wyjechał do Rzymu, gdzie do 1967 kontynuował studia na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim i Papieskim Uniwersytecie Świętego Tomasza z Akwinu. Ukończył je doktoratem nauk teologicznych w zakresie eklezjologii patrystycznej[1].

W latach 1959–1961 pracował jako wikariusz, wpierw w parafii św. Stanisława Biskupa w Ostrowie Wielkopolskim (1959–1960)[4], następnie w parafii Bożego Ciała w Poznaniu oraz w ośrodku duszpasterskim Matki Bożej Królowej Polski w Ostrowie Wielkopolskim, gdzie również był kapelanem szpitala[1]. Od 1967 do 1976 był pracownikiem Sekretariatu Generalnego Synodu Biskupów w Rzymie[3]. W tym samym czasie współpracował z Sekretariatem Stanu Stolicy Apostolskiej i Radą ds. Publicznych Kościoła, a także był członkiem delegacji watykańskiej ds. stałych kontaktów roboczych z rządem PRL. W latach 1976–1982 pełnił funkcję prałata antykamery papieskiej, będąc bliskim współpracownikiem trzech papieży: Pawła VI, Jana Pawła I i Jana Pawła II. Wielokrotnie towarzyszył arcybiskupowi Agostinowi Casarolemu i arcybiskupowi Luigiemu Poggiemu w trakcie ich oficjalnych wizyt w Polsce. W 1973 otrzymał godność kapelana honorowego Jego Świątobliwości, a w 1976 prałata honorowego Jego Świątobliwości[1].

Z początkiem pracy w Sekretariacie Stanu miała miejsce nieudana próba pozyskania go jako kontakt informacyjny przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa PRL[5]. Niemniej – według raportu oficera Departamentu I MSW – w kolejnych latach miało miejsce kilkanaście spotkań sondażowo-operacyjnych celem określenia jego werbunku, w trakcie których dostarczał wartościowe informacje[6]. W 1978 został zarejestrowany jako kontakt informacyjny o pseudonimie „Fermo” i do 1980 odbywał spotkania z oficerem wywiadu[7]. Paetz zaprzeczył zarzutom, jakoby współpracował ze służbami wywiadowczymi[8].

20 grudnia 1982 został prekonizowany biskupem diecezjalnym diecezji łomżyńskiej[9]. Święcenia biskupie otrzymał 6 stycznia 1983 w Bazylice św. Piotra w Rzymie[1]. Udzielił mu ich papież Jan Paweł II, któremu towarzyszyli arcybiskup Eduardo Martínez Somalo, substytut ds. ogólnych w Sekretariacie Stanu, i arcybiskup Duraisamy Simon Lourdusamy, sekretarz Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów[10][11]. Jako dewizę biskupią przyjął słowa „In nomine Domini” (W imię Pańskie)[3]. 25 stycznia 1983 kanonicznie przejął diecezję, natomiast 13 marca 1983 odbył ingres do katedry św. Michała Archanioła w Łomży. W 1990 erygował Diecezjalne Studium Katechetyczne w Łomży, przekształcone w 1993 w Kolegium Teologiczne. W 1995 otworzył I synod diecezjalny. W 1993 utworzył diecezjalny tygodnik „Głos Katolicki”. Ustanowił 34 parafie. W 1991 podejmował w Łomży Jana Pawła II podczas jego IV podróży apostolskiej do Polski[1].

Juliusz Paetz (pierwszy z lewej) z Janem Pawłem II w Poznaniu (1997)

11 kwietnia 1996 został przeniesiony na urząd arcybiskupa metropolity poznańskiego. 23 kwietnia 1996 kanonicznie objął diecezję, zaś 27 kwietnia 1996 odbył ingres do archikatedry Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Poznaniu. Paliusz metropolitalny otrzymał 29 czerwca 1996 w Bazylice św. Piotra w Rzymie[1]. W czasie jego rządów Papieski Wydział Teologiczny w Poznaniu został włączony w struktury Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza[12], a on sam objął urząd wielkiego kanclerza Wydziału[3]. W 1997 gościł w Poznaniu Jana Pawła II w trakcie jego VI podróży apostolskiej do Polski[1].

W lutym 2002 media ujawniły oskarżenia kierowane pod jego adresem o seksualne molestowanie poznańskich kleryków[13][14]. Do tego czasu przez ponad dwa lata lokalne środowisko katolickie próbowało rozwiązać sprawę bez jej nagłaśniania. Rozmowy z metropolitą, a także interwencje u nuncjusza apostolskiego arcybiskupa Józefa Kowalczyka, u biskupów polskich oraz w Watykanie okazały się jednak nieskuteczne[15][16]. Papież Jan Paweł II, powiadomiony o zarzutach wobec hierarchy przez swoją przyjaciółkę Wandę Półtawską, wysłał do Poznania swoich przedstawicieli z zadaniem zbadania sprawy[15]. Paetz zaprzeczył sformułowanym przeciwko niemu oskarżeniom[17][18], jednakże złożył rezygnację z obowiązków arcybiskupa metropolity poznańskiego[19], którą Jan Paweł II przyjął 28 marca 2002[20]. Równocześnie Stolica Apostolska nałożyła na niego zakaz udzielania sakramentów święceń i bierzmowania, głoszenia kazań, konsekrowania kościołów i ołtarzy, przewodniczenia publicznym uroczystościom[19], a w 2013 także udziału w nich[21]. Duchowny nie przestrzegał nałożonych przez Watykan zakazów liturgicznych, czym wywoływał falę społecznej krytyki[22]. Nie wytoczono mu procesu w celu pociągnięcia do odpowiedzialności karnej za przypisywane mu czyny[23].

W ramach prac Episkopatu Polski wszedł w skład Rady Stałej, objął funkcję przewodniczącego Rady ds. Środków Społecznego Przekazu, a ponadto został członkiem Komisji ds. Duszpasterstwa Turystycznego, Komisji ds. KUL i Zespołu ds. Stałych Kontaktów z Episkopatem Litwy[1][3].

Konsekrował dwóch biskupów pomocniczych poznańskich: Marka Jędraszewskiego (1997) i Grzegorza Balcerka (1999), a także był współkonsekratorem podczas sakry biskupa pomocniczego płockiego Andrzeja Suskiego (1986)[10].

Zmarł 15 listopada 2019[24] w Pleszewie, gdzie przebywał w Zakładzie Opiekuńczo-Pielęgnacyjnym prowadzonym przez Zgromadzenie Sióstr Służebniczek[25]. 18 listopada 2019 po mszy pogrzebowej w katedrze poznańskiej[26] został pochowany na cmentarzu parafialnym św. Antoniego Padewskiego w Poznaniu[27]. Obrzędy pogrzebowe miały charakter prywatny, opinia publiczna nie została o nich powiadomiona z wyprzedzeniem[26].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

W 1981 został odznaczony portugalskim Orderem Zasługi III klasy[28].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 109–110. ISBN 83-7052-900-3.
  2. M. Jędraszewski. In Nomine Domini. „Przewodnik Katolicki”. Nr 17/96, 1996-04-28. ISSN 0137-8384. 
  3. a b c d e G. Polak: Kto jest kim w Kościele. Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna, 1999, s. 274. ISBN 83-911554-0-4.
  4. Księża wikariusze. konkatedra-ostrowwlkp.pl, 2019-09-14. [dostęp 2019-11-21].
  5. T. Isakowicz-Zaleski: Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej. Kraków: Znak, 2007, s. 272. ISBN 978-83-240-0803-2.
  6. T. Isakowicz-Zaleski: Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej. Kraków: Znak, 2007, s. 272–273. ISBN 978-83-240-0803-2.
  7. T. Isakowicz-Zaleski: Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej. Kraków: Znak, 2007, s. 274. ISBN 978-83-240-0803-2.
  8. Paetz: TW „Fermo” to nie ja. rmf24.pl, 2007-02-26. [dostęp 2018-04-13].
  9. K.R. Prokop. Sakry i sukcesja święceń biskupich pasterzy diecezji wigierskiej, sejneńskiej (augustowskiej) oraz łomżyńskiej. „Studia Teologiczne”. T. 28, s. 332, 2010. ISSN 0239-801X. [dostęp 2017-11-07]. 
  10. a b Juliusz Paetz (ang.). catholic-hierarchy.org. [dostęp 2014-02-02].
  11. K.R. Prokop (Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 98–100. ​ISBN 83-7052-900-3​) podał, że współkonsekratorami byli kardynał Władysław Rubin, prefekt Kongregacji ds. Kościołów Wschodnich, i Tadeusz Zawistowski, biskup pomocniczy łomżyński.
  12. Sylwetka arcybiskupa Juliusza Paetza. ekai.pl (arch.), 2002-02-23. [dostęp 2018-07-20].
  13. J. Morawski: Grzech w Pałacu Arcybiskupim. rp.pl (arch.), 2002-02-23. [dostęp 2016-04-12].
  14. W. Bogaczyk, D. Jaworski: Dzieje grzechu. Historia sprawy abpa Paetza. wyborcza.pl, 2002-02-25. [dostęp 2016-04-13].
  15. a b K.M. Kaźmierczak: Dziesięć lat po ustąpieniu abp. Juliusza Paetza. gloswielkopolski.pl, 2012-03-28. [dostęp 2014-02-03].
  16. A. Klich: Listonoszka Ojca Świętego (odcinek 4). wyborcza.pl, 2009-06-29. [dostęp 2016-12-26].
  17. Abp Paetz: nigdy nie molestowałem kleryków i księży (dokumentacja). ekai.pl (arch.), 2002-02-23. [dostęp 2018-07-20].
  18. Abp Paetz: zaprzeczam i przebaczam moim prześladowcom. ekai.pl (arch.), 2002-03-16. [dostęp 2018-07-20].
  19. a b Sytuacja abp. Paetza pozostaje bez zmian. ekai.pl (arch.), 2010-06-20. [dostęp 2018-07-20].
  20. Rinuncia dell'arcivescovo di Poznań (Polonia) e nomina del successore (wł.). press.vatican.va, 2002-03-28. [dostęp 2014-02-02].
  21. Informacja ws. udziału abp. Paetza w publicznych uroczystościach. episkopat.pl (arch.), 2016-04-13. [dostęp 2016-09-13].
  22. Oskarżony o molestowanie abp Paetz koncelebrował mszę, choć ma zakaz Watykanu. Zdjęcia zniknęły. gazeta.pl, 2019-01-25. [dostęp 2019-05-20].
  23. W. Cieśla: Siał zgorszenie, chodzi z podniesioną głową. Kim jest abp Juliusz Paetz?. newsweek.pl, 2016-04-12. [dostęp 2018-09-02].
  24. Zmarł śp. Arcybiskup Senior Juliusz Paetz. archpoznan.pl. [dostęp 2019-11-15].
  25. E. Pieczyńska: W Pleszewie zmarł abp Juliusz Paetz. Był oskarżony o molestowanie kleryków. wlkp24.info, 2019-11-15. [dostęp 2019-11-15].
  26. a b Ł. Cieśla: Poznań: Tajemniczy pogrzeb abpa Juliusza Paetza. Dlaczego nie został pochowany w katedrze, tylko na małym cmentarzu?. gloswielkopolski.pl, 2019-11-18. [dostęp 2019-11-19].
  27. M. Glanc: Pogrzeb abp. Juliusza Paetza. Trumna z ciałem wywieziona z katedry poznańskiej, duchowny pochowany na Starołęce. onet.pl, 2019-11-18. [dostęp 2019-11-18].
  28. Cidadãos estrangeiros agraciados com Ordens Portuguesas (port.). ordens.presidencia.pt. [dostęp 2014-02-03]. (W polu Nome należy wpisać nazwisko odznaczonego).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]