Roman Giertych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Roman Giertych
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko Roman Jacek Giertych
Data i miejsce urodzenia 27 lutego 1971
Śrem
Wiceprezes Rady Ministrów, minister edukacji narodowej
Okres od 5 maja 2006
do 13 sierpnia 2007
Przynależność polityczna Liga Polskich Rodzin
Poprzednik Michał Seweryński[1]
Następca Ryszard Legutko[2]
Prezes Ligi Polskich Rodzin
Okres od 11 marca 2006
do 24 października 2007
Poprzednik Marek Kotlinowski
Następca Sylwester Chruszcz (p.o.)
Prezes Młodzieży Wszechpolskiej
Okres od 1989
do 1994
Następca Damian Pukacki
Odznaczenia
Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju”

Roman Jacek Giertych (ur. 27 lutego 1971 w Śremie) – polski polityk i prawnik, adwokat. W latach 2001–2007 poseł na Sejm IV i V kadencji, w latach 2006–2007 wiceprezes Rady Ministrów i minister edukacji narodowej w rządach Kazimierza Marcinkiewicza i Jarosława Kaczyńskiego, były prezes Młodzieży Wszechpolskiej i Ligi Polskich Rodzin.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i działalność do 2006[edytuj | edytuj kod]

Od urodzenia mieszkał w Kórniku, gdzie ukończył Szkołę Podstawową i Liceum Ogólnokształcące. Został absolwentem Wydziału Historycznego (1989–1994) oraz Wydziału Prawa (1990–1995) Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1996 rozpoczął aplikację adwokacką w Warszawie, którą ukończył w 2000.

Publikował książki takie jak Kontrrewolucja młodych, Lot orła i Możemy wygrać Polskę. Wybór felietonów z Radia Maryja 1997–1999. Autor artykułów publikowanych m.in. w „Bastionie”, „Ładzie”, „Najwyższym CZASIE!”, „Rycerzu Niepokalanej”, „Wszechpolaku”. Przed wyborem w 2001 do Sejmu prowadził w Warszawie własną kancelarię adwokacką.

W 1989 utworzył deklarującą narodowe wartości Młodzież Wszechpolską, nawiązującą swoją nazwą do przedwojennego Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska. Przez pierwsze lata był jej prezesem, w 1994 został prezesem honorowym. Był członkiem Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego i Stronnictwa Narodowego, którego działacze w 2001 tworzyli Ligę Polskich Rodzin.

W wyborach parlamentarnych w 1993 kandydował do Sejmu z listy Unii Polityki Realnej, cztery lata później współtworzył Narodowo-Chrześcijańsko-Demokratyczny Blok dla Polski.

W wyborach parlamentarnych w 2001 został z listy LPR wybrany na posła IV kadencji z okręgu podwarszawskiego (otrzymał 13 261 głosów). Od lipca 2004 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego sejmowej komisji śledczej badającą tzw. aferę Orlenu. Ponownie uzyskał mandat poselski w wyborach w 2005, kandydując z okręgu warszawskiego i otrzymując 35 512 głosów. W Sejmie pełnił funkcję przewodniczącego Komisji do spraw Służb Specjalnych.

Był przewodniczącym kongresu LPR, w marcu 2006 został wybrany na prezesa partii w miejsce Marka Kotlinowskiego.

Minister edukacji narodowej[edytuj | edytuj kod]

Od 5 maja 2006 do 13 sierpnia 2007 sprawował funkcje wicepremiera i ministra edukacji narodowej w rządach Kazimierza Marcinkiewicza i Jarosława Kaczyńskiego.

Jego nominacja na ministra doprowadziła do manifestacji studenckich w maju 2006, które odbyły się m.in. w Gdańsku, Krakowie, Łodzi, Rzeszowie, Szczecinie i Warszawie, zaś 13 czerwca z inspiracji Inicjatywy Uczniowskiej odbył się protest grupy uczniów ze szkół średnich i gimnazjalnych, która zablokowała siedzibę ministerstwa. Zorganizowano także zbieranie podpisów pod listem otwartym dotyczącym jego odwołania. Zebrano około 137 tys. podpisów, a list został przekazany do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów[3]. Powstała także inicjatywa „Giertych musi odejść” postulująca jego odwołanie, która organizowała w ciągu pierwszych miesięcy manifestacje i marsze protestacyjne w całej Polsce, m.in. pod hasłem „Początek Roku – Koniec Giertycha”[4].

6 czerwca 2006 podjął decyzję o odwołaniu szefa Centralnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli Mirosława Sielatyckiego. Jako podstawę decyzji podał wydanie przez CODN podręcznika dla nauczycieli Kompas – edukacja o prawach człowieka w pracy z młodzieżą. Celem tej publikacji, stworzonej w 2002 z inicjatywy Rady Europy i przetłumaczonej na 19 języków, była promocja praw człowieka. Według Romana Giertycha podręcznik miał służyć „promocji homoseksualizmu” w szkole, co stało się podstawą do podjęcia decyzji o odwołaniu Mirosława Sielatyckiego. Przeciwko decyzji ministra zaprotestowali m.in. pracownicy CODN, Polska Izba Książki, Amnesty International oraz sekretarz generalny Rady Europy Terry Davis[5].

9 lipca 2006 ambasador Izraela w Warszawie David Peleg publicznie ogłosił, że będzie unikać kontaktów z Romanem Giertychem i urzędnikami ministerstwa edukacji[6]. Jako uzasadnienie rzecznik ambasady, Michael Sobelman, przypomniał książki Jędrzeja Giertycha z okresu międzywojennego, które według niego były przesiąknięte nacjonalizmem, i wskazał, że jego zdaniem politycy LPR w swojej ideologii opierają się na „antysemickim podłożu”.

15 lipca 2006 ogłosił częściową „amnestię maturalną” dla absolwentów, którzy nie zdali matury w 2006. 2 października 2006 rzecznik praw obywatelskich zaskarżył rozporządzenie do Trybunału Konstytucyjnego, który 16 stycznia 2007 uznał amnestię maturalną za niezgodną z Konstytucją RP[7].

1 marca 2007 podczas nieformalnego spotkania ministrów edukacji państw Unii Europejskiej Roman Giertych zaproponował stworzenie europejskiej Wielkiej Karty Praw Narodów, mającej zawierać m.in. obejmujący całą Europę zakaz przeprowadzania aborcji oraz „propagandy homoseksualnej[8]. Słowa te wywołały oskarżenia ministra o homofobię. Jednocześnie podczas tego wystąpienia Roman Giertych zasugerował, jakoby prezentowane przez niego stanowisko było poglądem całego polskiego rządu, czemu 2 marca zaprzeczył rzecznik rządu Jan Dziedziczak.

Działalność polityczna od 2007[edytuj | edytuj kod]

13 sierpnia 2007 po rozpadzie koalicji rządowej został odwołany z urzędu ministra. 24 października 2007, po przegranych przedterminowych wyborach parlamentarnych (otrzymał w nich 6394 głosy w okręgu lubelskim, a LPR nie zdobyła mandatów), zrezygnował z funkcji prezesa LPR i zapowiedział odejście z polityki. Przed eurowyborami w 2009 współpracował z ugrupowaniem Libertas Polska[9]. W późniejszym czasie zrezygnował z członkostwa w LPR. Deklarował potem niejednokrotne głosowanie w wyborach na Platformę Obywatelską[10]. W lutym 2013, m.in. wraz z Kazimierzem Marcinkiewiczem i Michałem Kamińskim, założył think tank Instytut Myśli Państwowej[11], którego został prezesem. W wyborach parlamentarnych w 2015 bez powodzenia jako niezależny (przy poparciu m.in. części polityków PO[12]) kandydował do Senatu w okręgu wyborczym nr 41, przegrywając z Konstantym Radziwiłłem[13].

Dalsza działalność zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Po odejściu z parlamentu Roman Giertych powrócił jednocześnie do praktyki adwokackiej. Reprezentował Ryszarda Krauzego pomawianego o układy z gangiem w procesie, w którym w pierwszej instancji uwzględniono powództwo, nakazując Telewizji Polskiej i Anicie Gargas przeprosiny przedsiębiorcy[14]. Był także pełnomocnikiem Radosława Sikorskiego w sprawie obraźliwych komentarzy na forum internetowym serwisu tygodnika „Wprost[15].

Jako adwokat reprezentował także rodzinę Tusków. Był m.in. pełnomocnikiem Michała Tuska w wygranym procesie z „Faktem”, a także w sprawie dotyczącej rzucenia kamieniem w okno jego mieszkanie[16]. Był też pełnomocnikiem Katarzyny Tusk w procesie, w wyniku którego Sąd Apelacyjny w Warszawie nakazał jej przeproszenie na internetowym portalu „Faktu”[17]. Reprezentował Donalda Tuska w sprawach przed prokuratorami, komisją śledcza ds. Amber Gold[18] oraz komisją śledczą ds. VAT.

Reprezentował również Geralda Birgfellnera w sprawie przeciwko dotyczącej przedsiębiorstwa Srebrna i jego sporu z Jarosławem Kaczyńskim[19], a także Leszka Czarneckiego w sprawie tzw. afery KNF[20][21].

Postępowania sądowe[edytuj | edytuj kod]

W marcu 2005 w wywiadzie dla dziennika „Rzeczpospolita” nazwał Adama Michnika „byłym partyjnym aparatczykiem”, za co wytoczono mu proces o naruszenie dóbr osobistych. We wrześniu 2007 Sąd Apelacyjny w Warszawie prawomocnie nakazał Romanowi Giertychowi przeproszenie Adama Michnika oraz zapłatę 10 tys. zł na Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Laskach[22].

Sam Roman Giertych wygrał w 2009 proces wytoczony wydawcy dziennika „Fakt” o ochronę dóbr osobistych[23]. W 2017 ostatecznie wygrał przed Sądem Najwyższym wytoczoną przez siebie sprawę związaną z odpowiedzialnością wydawców za treść komentarzy pod artykułami w portalach internetowych[24][25].

Zastępca prokuratora generalnego Bogdan Święczkowski skierował przeciwko Romanowi Giertychowi do sądu dyscyplinarnego adwokatury wniosek o ukaranie go za wypowiedziane pod koniec 2016 słowa krytyki pod adresem Zbigniewa Ziobry i prokuratury. Sprawa ta została umorzona w 2017 przez Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w Warszawie, jednak prokurator generalny zaskarżył rozstrzygnięcie organu adwokatury wnioskiem kasacyjnym do działającej od marca 2019 Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. Rozpatrywany w maju 2019 wniosek był pierwszą tego rodzaju sprawą rozstrzyganą przez izbę. Roman Giertych, komentując to postępowanie, ocenił je jako próbę „zastraszania adwokatów przez najwyższe organy prokuratury”. Wskazał też, że jego zdaniem ma to związek z jego działalnością jako pełnomocnika Donalda Tuska i Geralda Birgfellnera. Rozpatrujący sprawę trzyosobowy skład Izby Dyscyplinarnej przekazał ją do rozpoznania składowi siedmioosobowemu[26]. W lutym 2020 kasacja ta została ostatecznie oddalona[27].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Pochodzi z rodziny polityków narodowych, jest synem Macieja Giertycha i wnukiem Jędrzeja Giertycha oraz prawnukiem Włodzimierza Łuczkiewicza[28][29]. Jest mężem Barbary i ojcem czwórki dzieci.

W 2006 otrzymał Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju”[30].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michał Seweryński zajmował stanowisko ministra edukacji i nauki.
  2. Ryszard Legutko zajmował stanowisko ministra edukacji narodowej.
  3. List otwarty w sprawie odwołania Romana Giertycha ze stanowiska Ministra Edukacji Narodowej. bezgiertycha.rp4.pl. [dostęp 13 grudnia 2009].
  4. Kampania przeciwko Giertychowi. „Gazeta Wyborcza”, 1 września 2006. 
  5. Rada Europy przeciw decyzji Giertycha. wyborcza.pl, 14 czerwca 2006. [dostęp 13 grudnia 2009].
  6. Ambasador Izraela bojkotuje Giertycha. wp.pl, 9 lipca 2006. [dostęp 13 grudnia 2009].
  7. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 stycznia 2007 r. sygn. akt U 5/06 (Dz.U. z 2007 r. nr 10, poz. 70).
  8. Tekst wystąpienia Romana Giertycha w Heidelbergu. wyborcza.pl, 2 marca 2007. [dostęp 13 grudnia 2009].
  9. Giertych zna Ganleya i doradza Libertas. wp.pl, 20 maja 2009. [dostęp 22 października 2016].
  10. Giertych: od lat głosuję na PO. wprost.pl, 27 maja 2013. [dostęp 31 października 2016].
  11. Think tank Niesiołowskiego, Giertycha, Marcinkiewicza. natemat.pl, 27 maja 2013. [dostęp 17 lutego 2013].
  12. Michał Wojtczuk: Wybory parlamentarne 2015 Warszawa. Roman Giertych ma poparcie senatora PO, którego chce zastąpić. wyborcza.pl, 13 października 2015. [dostęp 22 października 2016].
  13. Serwis PKW – Wybory 2015. [dostęp 16 października 2015].
  14. TVP i Anita Gargas muszą przeprosić Ryszarda Krauzego. wirtualnemedia.pl, 29 października 2012. [dostęp 30 października 2012].
  15. „Wprost” przeprosi Sikorskiego. Ugoda za komentarze w sieci. newsweek.pl, 12 marca 2012. [dostęp 30 października 2012].
  16. Kamieniem w dom Michała Tuska. Roman Giertych o działaniach prokuratury: Hańba!. dziennik.pl, 27 stycznia 2018. [dostęp 18 marca 2020].
  17. Jacek Kowalski: Katarzyna Tusk wygrała w sądzie z Fakt24.pl. press.pl, 5 grudnia 2016. [dostęp 23 marca 2020].
  18. Michał Wilgocki, Wojciech Czuchnowski: Przesłuchanie Donalda Tuska przed komisją ds. Amber Gold. wyborcza.pl, 5 listopada 2018. [dostęp 18 marca 2020].
  19. Wojciech Czuchnowski, Ewa Ivanova: Taśmy Kaczyńskiego. Gerald Birgfellner na celowniku prokuratury. wyborcza.pl, 28 lutego 2019. [dostęp 18 marca 2020].
  20. Wojciech Czuchnowski, Agnieszka Kublik: Spokój za 40 mln. Bankier Leszek Czarnecki oskarża Komisję Nadzoru Finansowego. wyborcza.pl, 13 listopada 2018. [dostęp 18 marca 2020].
  21. Maciej Orłowski: Afera KNF. Giertych składa zawiadomienie do prokuratury na Zdzisława Sokala. wyborcza.pl, 13 listopada 2018. [dostęp 18 marca 2020].
  22. Sąd: Roman Giertych ma przeprosić Adama Michnika. wyborcza.pl, 26 września 2007. [dostęp 13 grudnia 2009].
  23. Sergiusz Sachno: Giertych wygrał z „Faktem”. wprost.pl, 5 lutego 2009. [dostęp 30 października 2012].
  24. Mariusz Jałoszewski: Giertych znowu wygrał z internetowymi hejterami. wyborcza.pl, 30 września 2016. [dostęp 18 marca 2020].
  25. Mariusz Jałoszewski: Giertych wygrał sprawę o hejterskie komentarze. Wyrok może zrewolucjonizować polski internet. oko.press, 22 kwietnia 2017. [dostęp 18 marca 2020].
  26. „Mamy do czynienia z próbą zastraszania adwokatów”. Giertych przed Izbą Dyscyplinarną SN. polsatnews.pl, 9 maja 2019. [dostęp 10 maja 2019].
  27. Izba Dyscyplinarna SN oddaliła kasację prokuratora generalnego ws. Giertycha. dziennik.pl, 11 lutego 2020. [dostęp 19 marca 2020].
  28. Barbara O’Driscoll: Zmów zdrowaśkę. Historia Marii i Jędrzeja Giertychów. Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2007, s. 20.
  29. Anna Piesiak-Robak: Jędrzej Giertych (1903–1992). Biografia polityczna. amu.edu.pl, 2010. s. 55, 65, 74, 156. [dostęp 21 czerwca 2017].
  30. Rafał Przedmojski: Sikorski odznaczył Giertycha. wprost.pl, 2 stycznia 2009. [dostęp 13 grudnia 2009].
  31. Michał Karnowski. Chowany na wodza, czyli historia Romana Giertycha. „Dziennik”, 6 kwietnia 2007. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]