Jodek sodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jodek sodu
Jodek sodu Jodek sodu
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NaI
Masa molowa 149,89 g/mol
Wygląd białe higroskopijne kryształy[1], proszek lub granulki o słonawym i lekko gorzkim smaku[2]
Identyfikacja
Numer CAS 7681-82-5
13517-06-1 (dihydrat)
PubChem 5238[3]
Podobne związki
Inne aniony fluorek sodu, chlorek sodu, bromek sodu
Inne kationy jodek litu, jodek potasu, jodek rubidu, jodek cezu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Jodek sodu (łac. Natrii iodidum) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy jodków, sól sodowa kwasu jodowodorowego. Jest to białe higroskopijne ciało stałe o słonawym i lekko gorzkim smaku, dobrze rozpuszczalne w wodzie. Wolno brązowieje w kontakcie z powietrzem w wyniku uwalniania jodu. Stosowany jest jako suplement w żywności i środek mukolityczny oraz do zasiewania chmur, a także do zwiększania rozpuszczalności jodu. Kryształy jodku sodu mają własność scyntylacji i używane są (czyste lub domieszkowane talem) w fizyce jądrowej i fizyce cząstek elementarnych jako detektory, przede wszystkim do pomiaru energii promienowania gamma[8]. Radioaktywny jodek sodu – Na(131I) – stosowany jest w badaniach funkcji tarczycy[2].

Właściwości termochemiczne
[2] NaI Jednostka
ΔHof −68,79 kcal/mol
ΔGof −68,38
So  23,54 cal/mol·K
Cp 12,45

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Jodek sodu może poprzez dodanie kwasu jodowodorowego lub kwaśnego roztworu jodu do roztworu wodorotlenku sodu lub węglanu sodu, a następnie odparowanie i krystalizację:

NaOH + HI → NaI + H2O

Otrzymany roztwór poddawany jest także filtracji w celu usunięcia zanieczyszczeń[2].

Zastosowanie w medycynie[edytuj | edytuj kod]

Jodek sodu znalazł zastosowanie w lecznictwie jako środek wykrztuśny, źródło jonów jodu oraz w chorobach tarczycy[9].

Miejscowo w postaci roztworów do zabiegów jonoforezy, w okulistyce – jako krople do oczu, oraz w dermatologii (leczenie zewnętrzne kilaków) – pod postacią 40% maści[9].

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

  • Natrium jodatum subst. do receptury aptecznej 10 g – Pharma Cosmetic Sp. z o.o. Kraków

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Physical constants of inorganic compounds. W: CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009. ISBN 9781420090840.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Sodium iodide. W: Pradyot Patnaik: Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2003, s. 871−872. ISBN 0-07-049-439-8.
  3. Jodek sodu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  5. Komisja Farmakopei Polskiej: Farmakopea Polska IV. Warszawa: Urząd Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1965, s. 1393.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Jodek sodu (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2013-04-07].
  7. 7,0 7,1 7,2 Jodek sodu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  8. Reiner Novotny. Inorganic scintillators – a basic material for instrumentation in physcs. „Nuclear Instruments and Methods in Physics Research A”. 537, s. 1–5, 2005. DOI: 10.1016/j.nima.2004.07.221 (ang.). 
  9. 9,0 9,1 Informacje na stronie wytwórcy surowca farmaceutycznego: http://www.pharma-cosmetic.com.pl/?strona,doc,pol,glowna,1341,0,219,1,1341,ant.html.