Karabin przeciwpancerny M.SS-41

Panzerbüchse M.SS-41

Państwo	III Rzesza
Rodzaj	powtarzalny karabin przeciwpancerny
Historia
Prototypy	1939
Produkcja	1941
Wyprodukowano	ok. 3000
Dane techniczne
Kaliber	7,92 mm
Nabój	7,92 × 94 mm
Magazynek	pudełkowy, 6 nabojów
Wymiary
Długość	1511 mm
Długość lufy	1102 mm
Masa
broni	13,5 kg
Inne
Prędkość pocz. pocisku	1080 m/s
Przebijalność pancerza	20 mm (z odległości 300 m) 30 mm (z odległości 100 m) przy kącie 90°
Dane operacyjne
Użytkownicy
Waffen-SS

M.SS-41 – karabin przeciwpancerny produkowany w Protektoracie Czech i Moraw na potrzeby Waffen-SS. M.SS-41 wywodził się z czeskiego przedwojennego projektu karabinu przeciwczołgowego, przeprojektowanego na niemiecką amunicję.

Historia

Przed II wojną światową Československá Zbrojovka A.S. Brno pracowała od marca 1939 roku nad karabinami przeciwpancernymi dla armii czechosłowackiej, na mocy kontraktu z 1937 roku na opracowanie trzech modeli karabinów o kalibrach 7,92 mm, 13 mm i 15 mm. Pierwszy z nich, ZK 382, strzelał nabojem 7,92 × 145 mm, ważył 10,5 kg i był zasilany z pięcionabojowego magazynka. Armia czechosłowacka złożyła zamówienie na 10 tys. sztuk, ale żaden nie został wyprodukowany przed zajęciem Czech przez Niemcy. Zakłady ČZ Brno zostały przemianowane na Waffenwerke Brünn I, a biuro konstrukcyjne podporządkowano SS-Waffenakademie Brünn (Akademii Broni SS w Brnie).

16 grudnia 1939 roku dowództwo SS zamówiło w Brnie 2000 karabinów przeciwpancernych kal. 7,92 mm, przystosowanych do strzelania niemieckim nabojem 7,92 × 94 mm (Patrone 318). Pierwsze 1000 sztuk ukończono w styczniu 1941 roku i wyniki ich testów uznano za zadowalające. Do marca 1943 roku wyprodukowano łącznie ok. 3000 egzemplarzy. W związku ze zmniejszającą się skutecznością od 1942 roku zastępowane przez różne modele broni używające pocisków kumulacyjnych, ale używane były jeszcze w 1944-45, kiedy kilka z nich wpadło w ręce armii amerykańskiej.

Konstrukcja

M.SS-41 był karabinem powtarzalnym, zasilanym z sześcionabojowego magazynka pudełkowego. Długa na 1102 mm lufa o czterech bruzdach prawoskrętnych nadawała pociskowi naboju 7,92 × 95 mm prędkość wylotową ok. 1080 m/s. Dawało to przebijalność pancerza rzędu 20 mm (z odległości 300 m) i 30 mm (z odległości 100 m) przy trafieniu pod kątem prostym. Broń miała długość całkowitą 1511 mm i masę 13,5 kg (z pustym magazynkiem). Wyposażona była dwójnóg o konstrukcji podobnej do używanego w karabinie maszynowym MG 34, uchwyt i pas do przenoszenia. Przyrządy celownicze, z prostokątną muszką i szczerbinką w kształcie „U”, o długości linii celowania 76 cm, stałe, wyzerowane na dystans 500 m.

M.SS-41 był zbudowany był w układzie bullpup (był to pierwszy karabin w tym układzie przyjęty do uzbrojenia), dzięki czemu był znacznie (o 34 cm) krótszy od standardowego niemieckiego karabinu przeciwpancernego PzB 39. Nietypową cechą broni było, że miała nieruchome łoże i zamek, a ruchomą lufę. By załadować broń należało przekręcić chwyt pistoletowy w prawo do góry, by odryglować zamek, i pchnąć lufę do przodu. Łuska pozostawała w miejscu, utrzymywana przez wyciąg i gdy lufa była w położeniu przednim, wypadała na ziemię. Następnie, przy cofaniu lufy, z magazynka pobierany był nabój i wprowadzany do komory nabojowej. Przekręcenie chwytu pistoletowego w dół ryglowało broń, która była gotowa do strzału.

Bibliografia

• Steven J. Zaloga: The Anti-Tank Rifle. London: Bloomsbury Publishing Plc, 2018. ISBN 978-1-4728-1722-8.

Linki zewnętrzne

• Max Popenker: PzB M.SS.41. [w:] Modern Firearms. Encyclopedia of firearms and ammunition of the XX and XXI centuries [on-line]. 2022. [dostęp 2025-11-03]. (ang.).
• Historia i zasada działania M.SS-41 - video w serwisie Forgotten Arms (ang.)