Karl Hanke

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karl Hanke
Ilustracja
Karl Hanke (1945)
Data i miejsce urodzenia 24 sierpnia 1903
Lauban, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci 8 czerwca 1945
Nová Ves nad Popelkou, powiat Chomutov, Czechosłowacja
Przyczyna śmierci prawdopodobnie zastrzelony podczas ucieczki
Zawód, zajęcie młynarz, funkcjonariusz partyjny

Karl Hanke (ur. 24 sierpnia 1903 w Lubaniu, wówczas Lauban, zm. prawdopodobnie 8 czerwca 1945 w Novej Vsi nad Popelkou) – sekretarz osobisty Josepha Goebbelsa, gauleiter Dolnego Śląska ostatni Reichsführer-SS (od 29 kwietnia 1945).

Życie[edytuj | edytuj kod]

Karl Hanke urodził się w Lauban (obecnie Lubań) jako syn inżyniera kolejowego. Jego starszy brat zginął podczas I wojny światowej. Karl był podczas tej wojny zbyt młody, by służyć w wojsku, jednak w latach dwudziestych jako Zeitfreiwilliger (czasowy ochotnik) odbył służbę w 19. Pułku Piechoty Reichswehry we Frankfurcie nad Odrą.

Hanke uzyskał wykształcenie jako inżynier młynarski, uczęszczając do Niemieckiej Szkoły Młynarzy w Dippoldiswalde. Następnie zdecydował się na zdobycie rocznego doświadczenia zawodowego jako praktykant w warsztacie kolejowym, zanim powróci do pracy w przemyśle młynarskim.[3] Od 1921 r. do około 1926 r. Hanke pracował głównie w przemyśle młynarskim, pełniąc funkcję kierownika handlowego dla młynów w okolicach Śląska, Bawarii i Tyrolu. Uczęszczał później do Berufspädagogische Institut w Berlinie, uzyskując dyplom uprawniający go do nauczania w szkołach zawodowych w zakresie młynarstwa. Później w 1928 r. pracował w Berlinie-Steglitz jako mistrz młynarski. Następnie został instruktorem zawodowym w berlińskiej szkole technicznej.

W szeregach NSDAP[edytuj | edytuj kod]

Hanke dołączył do partii nazistowskiej 1 listopada 1928 r., uzyskując numer członkowski 102606. Hanke rozpoczął karierę narodowego socjalizmu na nieco niższym poziomie Amtswaltera, mówcy niskiego szczebla i organizatora komórek fabrycznych w Berlinie. W 1929 r. wstąpił do oddziałów szturmowych (SA). W 1930 r. awansował na kierownika Sturmabteilung (Strassenzellenleiter), a następnie na kierownika sekcji (Sektionsführer) w Berlinie.

Hanke został zwolniony ze stanowiska nauczyciela w szkole zawodowej w kwietniu 1931 r. za swoją agitację polityczną na rzecz partii nazistowskiej. Pod koniec 1931 r. był Kreisleiterem (przywódcą oddziału) Westend w Berlinie, pracującym pod kierownictwem berlińskiego Gauleitera Josepha Goebbelsa. 1 kwietnia 1932 r. został mianowany osobistym adiutantem i referentem (doradcą) Goebbelsa jako dyrektor ds. propagandy NSDAP (Reichspropagandaleiter der NSDAP).

Jako Kreisleiter Westendu w Berlinie Hanke jako pierwszy urzędnik partii nawiązał kontakt z młodym architektem Albertem Speerem. W 1932 roku Hanke zlecił firmie Speer przekształcenie willi na zachodnich przedmieściach w biuro miejscowej organizacji partyjnej Hanke i Speer stali się bliskimi przyjaciółmi. W 1944 roku, zgodnie z książką Speera (Inside the Third Reich), Hanke zdecydowanie zalecał aby Speer, nigdy nie odwiedzał "obozu na Górnym Śląsku" (Auschwitz) z jakiegokolwiek powodu. Hanke "widział coś, czego nie wolno mu było opisać i rzeczywiście nie potrafił opisać".

W administracji państwowej[edytuj | edytuj kod]

Adolf Hitler wcześnie polubił szczerego młodego Hanke'a, który w kwietniu 1932 r. został delegatem NSDAP do pruskiego parlamentu państwowego (Landtag). Później w listopadzie 1932 r. Hanke został wybrany do parlamentu niemieckiego (Reichstag) na łupku NSDAP, reprezentującego Poczdam. Pełnił tę funkcję do końca wojny.

W lipcu 1932 roku Hanke ponownie zapewnił Albertowi Speerowi zadanie zbudowania w centrum miasta (przy Vossstraße 11) siedziby berlińskiego NSDAP. Po przejęciu władzy przez nazistów i wyborach parlamentarnych w marcu 1933 roku Goebbels powołał Ministerstwo Propagandy (Propagandaministerium). Hanke pełnił tam role prywatnego sekretarza i doradcy Goebbelsa. W tym czasie Hanke był ulubieńcem Goebbelsa i towarzyszył mu podczas oficjalnych wizyt we Włoszech i w Polsce. 15 lutego 1934 r. Hanke dołączył do Allgemeine SS o numerze członkowskim 203 103. Był on związany z 6 SS-Standartą, która znajdowała się w Berlinie. Doprowadziło to do tego, że od stycznia 1935 r. do 1 kwietnia 1936 r. Hanke pełnił funkcję oficera do spraw specjalnych w sztabie Reichsfuhrera-SS Heinricha Himmlera. Następnie pod koniec 1937 r. awansował na stanowisko sekretarza stanu (wiceministra) w Ministerstwie Propagandy. Obowiązującą datą awansu był 15 stycznia 1938 r. Również w 1938 r. został drugim wiceprezesem Izby Kultury Rzeszy (RKK).

Kariera polityczna Hankiego zakończyła się nagle, choć chwilowo, gdy został wciągnięty w sprawy małżeńskie Josepha Goebbelsa i jego żony Magdy. Goebbels miał wiele spraw pozamałżeńskich. Zimą 1937 r. Goebbels rozpoczął intensywny romans z czeską aktorką Lídą Baarovą Po tym, jak Magda Goebbels dowiedziała się o tym, 15 sierpnia 1938 r. Hitler bardzo lubił Magdę i małe dzieci Goebbelsa. Żądał, aby Goebbels zerwał romans. Potem Józef i Magda do końca września doszli do "rozejmu". Para miała wtedy kolejny upadek. Goebbels poprosił Hanke'a, by w jego imieniu występował jako mediator z Magdą, ale sprawy nie potoczyły się dobrze. Hanke rozmawiał również w tej sprawie z Hitlerem, który oświadczył, że omówi ją prywatnie z Josephem Goebbelsem], Hitler zaangażował się, aby para pozostała razem.[17] Później w lipcu 1939 r. Magda przyznała się mężowi, że od października 1938 r. miała romans z Hanke'em Hitler ponownie się zaangażował i powiedział Goebbelom, że muszą pozostać razem i romans został zakończony. Joseph Goebbels natychmiast wysłał Hanke na przymusowe wakacje. Hanke już nigdy nie wróci następnie na swoje stanowisko w Ministerstwie Propagandy, ani nie odzyska swojej pozycji w NSDAP.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 1939 r. Hanke zgłosił się do służby wojskowej. Od września do października 1939 r. służył w 3 Dywizji Pancernej w Polsce. W maju 1940 r., wyczuwając dobrą okazję do dalszej kariery, Hanke służył pod dowództwem generała Erwina Rommla we Francji z słynną dywizją duchów (7 Dywizją Pancerną). Hanke utrzymywał przyjacielskie relacje z Rommlem, otrzymał Krzyż Żelazny pierwszego i drugiego stopnia oraz był rekomendowany do Krzyża Rycerskiego. Został zwolniony z armii niemieckiej w 1941 r. w stopniu podporucznika (Oberleutnanta).

Hitler mianował Hankego na stanowisko dolnośląskiego Gauleitera[1]. W następnym roku Himmler awansował go do stopnia generała SS (SS-Gruppenführera). Hanke był fanatycznym egzekutorem polityki nazistowskiej: za jego rządów we Wrocławiu na jego rozkazach stracono ponad od 1000 do 1200 osób, uzyskując przydomek "kat wrocławski".

Hanke miał długi romans z baronessą Fredą von Fircks z Wrocławia, córką zamożnego właściciela ziemi i wykładowcy Uniwersytetu Berlińskiego. Ostatecznie pobrali się 25 listopada 1944 r., po tym jak w grudniu 1943 r. urodziła ich córkę.

Oblężenie Wrocławia 1945 (Festung Breslau)[edytuj | edytuj kod]

Podczas słabnących miesięcy II wojny światowej, kiedy Armia Czerwona wkroczyła na Śląsk i otoczyła Wrocław, Hanke został mianowany przez Hitlera miejskim "dowódcą bitwy" (Kampfkommandant). Hanke nadzorował z fanatyzmem obronę miasta podczas oblężenia Wrocławia. Goebbels, dyktując swój pamiętnik, wielokrotnie wyrażał swój podziw dla Hankego. Wiosną 1945 roku. Podczas 82-dniowego oblężenia wojska sowieckie zadały około 30.000 ofiar cywilnych i wojskowych i wzięły do niewoli ponad 40.000 więźniów, a łącznie poniosły 60.000 ofiar 6 maja, w przeddzień kapitulacji Niemiec, generał Hermann Niehoff poddał Wrocław, armii radzieckiej, która dotarła już do Berlina. Hanke uciekł poprzedniego dnia małym samolotem Fieseler Storch, który był dla niego zachowany w rezerwie.

Wrocław był ostatnim dużym miastem w Niemczech, które się poddało. Zniszczenie przez radzieckie bombardowania lotnicze i artyleryjskie oraz akty zniszczenia dokonane przez członków SS i partii nazistowskiej doprowadziły do zrujnowania Wrocławia w 80%.

Fanatyzm Hankego i bezwarunkowe posłuszeństwo rozkazom Hitlera wywarły wrażenie na Hitlerze, który w swoim testamencie politycznym mianował go ostatnim Reichsführerem-SS i szefem niemieckiej policji, zastępując Heinricha Himmlera 29 kwietnia 1945 r. Osiem dni wcześniej Hanke został uhonorowany najwyższym odznaczeniem partii nazistowskiej, Order Niemieckim, nagrodą za obronę Wrocławia przed nacierającą armią radziecką. Wzniesienie Hankego do rangi Reichsführera-SS było wynikiem tego, że Hitler uznał Himmlera za zdrajcę za potajemną próbę poddania się w negocjacjach z zachodnimi sojusznikami. Hitler odebrał Himmlerowi wszystkie jego urzędy i szeregi i nakazał jego aresztowani

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Hanke otrzymał informację o swoim awansie 5 maja 1945 roku. Przyleciał do Pragi i dołączył się do 18. dywizji SS-Freiwilligen-Panzer-Grenadier-Division "Horst Wessel". Hanke zdecydował się na noszenie munduru szeregowca SS, aby w razie schwytania ukryć swoją tożsamość. Grupa próbowała wrócić do Niemiec, ale po zaciętej walce z czeskimi partyzantami poddała się w Neudorfie, na południowy zachód od Komotau. Jego prawdziwa tożsamość nie została odkryta przez porywaczy i Hanke został umieszczony w obozie jeńców wojennych (POW) obok innych nisko postawionych członków SS. W sumie 65 jeńców wojennych, którzy w czerwcu 1945 r. postanowili przenieść ich wszystkich pieszo. Kiedy pociąg przejeżdżał przez trasę marszu, Hanke i kilku innych jeńców dokonało dla niego przerwy i trzymało się pociągu. Czesi otworzyli ogień, Hanke padł pierwszy, a dwaj inni jeńcy wojenni spadli na tor. Następnie Czesi pobili ich na śmierć tyłkami karabinów[2].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • SS-Anwärter – 1934
  • SS-Sturmbannführer – 1934
  • SS-Obersturmbannführer – 1935
  • SS-Brigadeführer – 1941
  • SS-Gruppenführer – 1942
  • Reichsführer-SS – 29 kwietnia 1945

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Miller, Carolyn, (born 20 Nov. 1951), consultant on international development management, since 2013; Chair, INTRAC, since 2015, Oxford University Press, 1 grudnia 2007, DOI10.1093/ww/9780199540884.013.42880 [dostęp 2019-09-03].
  2. „Allgemeine Homöopathische Zeitung”, 194 (04), 1949, DOI10.1055/s-002-6659, ISSN 1438-2563 [dostęp 2019-09-03].