Katowice Szopienice Północne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Katowice Szopienice Północne
Ilustracja
Budynek dawnego dworca kolejowego przy placu Ogród Dworcowy
(widok od strony torów kolejowych)
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Katowice Flaga.svg Katowice
Lokalizacja Szopienice-Burowiec
Zarządca PKP PLK[1]
Data otwarcia 1868[2]
Poprzednie nazwy Schoppinitz-Rosdzin[2]
– 1868–1884
Schoppinitz R.O.U.E.[2]
– 1884–1913
Schoppinitz Nord[2]
– 1913–1922 i 1939–1945
Roździeń[2]
– 1922–1939
Szopienice Północne[2]
– 1945–1975
Rodzaj stacja techniczna
Dane techniczne
Liczba peronów 0 (dawniej 2)[2]
Liczba krawędzi
peronowych
0 (dawniej 2)[2]
Kasy N
Linie kolejowe
Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Katowice Szopienice Północne”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Katowice Szopienice Północne”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Katowice Szopienice Północne”
Ziemia50°15′51″N 19°05′29″E/50,264167 19,091389
Portal Transport szynowy

Katowice Szopienice Północne – stacja techniczna[1] (dawniej stacja[2]) w Katowicach, w województwie śląskim, w Polsce, położona pomiędzy ul. Roździeńską i Wałową od północy a placem Ogród Dworcowy od południa, w jednostce pomocniczej Szopienice-Burowiec[4].

Stacja została oddana do użytku w 1868 roku w ramach budowy linii Kolei Prawego Brzegu Odry (niem. Rechte Oderufer Eisenbahn[5]) od strony z Wrocławia w do Dziedzic. Obecnie przez stację odbywa się wyłącznie ruch pociągów towarowych[6], natomiast ruch pasażerski przez Katowice Szopienice Północne prowadzony był do 1 kwietnia 1968 roku[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstanie i eksploatacja stacji[edytuj | edytuj kod]

Budynek dawnego hotelu dworcowego w Szopienicach (pocztówka z 1913 roku)

Północna stacja kolejowa na granicy Roździenia i Szopienic powstała dzięki powołanemu w 1868 roku Towarzystwu Kolei Prawego Brzegu Odry, które kontynuowało prace Kolei Opolsko-Tarnogórskiej. Spółka ta budowała etapami z Wrocławia linię kolejową w kierunku Górnego Śląska od strony północnej (przez Kluczbork, Tarnowskie Góry i Bytom)[8]. Linię od strony Chorzowa (Starego) do Szopienic i dalej w kierunku Muchowca otwarto 15 listopada 1868 roku[9][10]. Linia ta prowadziła dalej do Dziedzic. Łączna długość linii z Wrocławia przez Bytom, Szopienice Północne, Murcki i Pszczynę liczyła 256,97 km. Wraz z tą linią w Szopienicach powstała stacja kolejowa ze dużym budynkiem dworca kolejowego[8]. W 1870 roku pociąg osobowy z Pszczyny do Szopienic docierał do stacji po dwóch godzinach i 16 minutach[8].

Przez Roździeń i Szopienice już przebiegała natomiast wybudowana wcześniej linia kolejowa Kolei Górnośląskiej, lecz ze względu na konkurencję ze stacji kolei prawoodzrzańskiej również Kolej Górnośląska zdecydowała się na budowę przystanku[8], którego oddanie do użytku nastąpiło w 1870 roku[11]. Dzięki powstaniu drugiego punktu na mieszkańcy Szopienic i Roździenia mieli do dyspozycji od tego momentu dwa posterunki ruchu[8], które dzieliły między siebie dystans kilku minut dojścia pieszo[12].

W latach powojennych przestały kursować pociągi pasażerskie przez Katowice Szopienice Północne – ruch pasażerski zawieszono 1 kwietnia 1968 roku[7]. PKP prowadziła również proces elektryfikacji linii kolejowych. W ramach tych działań, 25 kwietnia 1990 oddano do eksploatacji trakcję elektryczną na liniach kolejowych przechodzących przez stację[13].

Modernizacja stacji[edytuj | edytuj kod]

31 maja 2019 roku PKP Polskie Linie Kolejowe ogłosiło przetarg na kompleksową przebudowę stacji Katowice Szopienice Północne[14] w ramach modernizacji północnej kolejowej obwodnicy Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, lecz po przedłużającej się procedurze przetargowej umowę na prace podpisano dopiero w dniu 4 września 2020 roku[15]. Wartość prac ma łącznie wynieść około 100 milionów złotych, a zakończenie realizacji planowane jest na I kwartał 2023 roku[16].

W ramach tych prac planowana jest wymiana torów i rozjazdów, co umożliwi wzrost prędkości przejeżdżających przez stację pociągów do 80 km/h. Dodatkowo zostanie wymieniona sieć trakcyjna, a także ma powstać nowa nastawnia. Wraz z przebudową stacji planowana jest modernizacja sąsiedniego wiaduktu kolejowego nad ul. Lwowską – pod nią zostanie poprowadzony nowy chodnik oraz ścieżka rowerowa[16].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Nastawnia dysponująca KSz
Wieża wodna na stacji z widocznym wodowskazem

Katowice Szopienice Północne to stacja techniczna[1] (dawniej stacja[2]), zarządzana przez PKP Polskie Linie kolejowe. Położona jest ona na trzech czynnych liniach kolejowych: nr 161 (stacja początkowa; km osi 0,001), 654 (stacja końcowa; km osi 1,358) i 657 (stacja początkowa; km osi 0,001)[1]. Na liniach tych odbywa się wyłącznie ruch towarowy[6]. Stacja Katowice Szopienice Północne wyposażona jest w 14 torów stacyjnych o łącznej długości 7516 metrów, ka których znajduje się 40 rozjazdów[17].

Na tej stacji technicznej znajdują się dwa obiekty prowadzące ruch kolejowy[17]:

  • KSz – nastawnia dysponująca – budynek położony przy ul. Wałowej w pobliżu skrzyżowania z ul. Lwowską[4]; jest to dwukondygnacyjny, ceglany budynek z betonowymi fundamentami, pokryty dachówką; posiada drewniane stropy, schody oraz stolarką drzwiową; budynek ten jest pod nadzorem konserwatora zabytków; nastawnia wyposażona jest w urządzenia do telekomunikacji[17],
  • KSz-1 – nastawnia wykonawcza – budynek położony przy ul. Roździeńskiej, przy wiadukcie kolejowych w pobliżu Bagna[4]; jest to dwukondygnacyjny, ceglany budynek o konstrukcji stalowej, z betonowymi fundamentami, pokryty dachem z papy; posiada drewnianą stolarkę drzwiową, a także schody zewnętrzne stalowe; budynek powstał w 1911 roku[17]; nastawnia wyposażona jest w urządzenia do telekomunikacji[17];

Do sterowania ruchem kolejowym na stacji używa się urządzeń mechanicznych z sygnalizacją świetlną, zabudowanych w 1905 roku[17]. Stacja jest oświetlona za pomocą 68 opraw, a także posiada urządzenia elektrycznego ogrzewania rozjazdów – obydwa systemy zainstalowano w 1972 roku[17].

Stacja techniczna Katowice Szopienice Północne jest wyposażona w punkt ładunkowy[1]. Posiada ona także nieużywane bądź używane w innym przeznaczeniu budynki: lokomotywownię, obrotnicę i wieżę wodną. W przeszłości na stacji znajdował się żuraw wodny, a także dwa perony, z czego ten przy budynku był w przeszłości zadaszony[2]. Wieża wodna zlokalizowana jest na końcu ul. Wypoczynkowej, przy zabudowaniach lokomotywowni. Jest ona oczyszczona z wewnętrznego wyposażenia, a jej stan techniczny jest zły. We wnętrzu głowicy zachował się zbiornik na wodę, a na elewacji łata wodowskazowa[18].

Dworzec kolejowy zlokalizowany jest przy placu Ogród Dworcowy. Powstał on w latach 80. XIX wieku w stylu historyzmu ceglanego. Obok budynku dworca kolejowego, przy ul. Lwowskiej 6 zlokalizowany jest budynek dawnej poczty kolejowej w stylu historyzmu ceglanego, który powstał w tym samym okresie[19]. Jest on wpisany do gminnej ewidencji zabytków. Budynek jest murowany, o powierzchni użytkowej budynku wynoszącej 217 m² i kubaturze 1860 m³, kryty dwuspadowym dachem z papy. Pełni obecnie funkcje mieszkalne[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych, Załącznik nr 2.6 do Regulaminu sieci 2019/2020. Aktualizacja, 6 października 2020 (pol.).
  2. a b c d e f g h i j k l m n Atlas Kolejowy Polski, Czech i Słowacji: Katowice Szopienice Północne (pol.). www.atlaskolejowy.net. [dostęp 2020-10-15].
  3. Atlas Kolejowy Polski, Czech i Słowacji: 656 Katowice Szopienice - Katowice Szopienice Północne (pol.). www.atlaskolejowy.net. [dostęp 2020-10-15].
  4. a b c OpenStreetMap. Mapa Podstawowa (pol.). www.openstreetmap.org. [dostęp 2020-10-15].
  5. Atlas Kolejowy Polski, Czech i Słowacji: Spis Kolei • Seznam Společností (pol.). www.atlaskolejowy.net. [dostęp 2020-10-15].
  6. a b Ogólnopolska Baza Kolejowa: Katowice Szopienice Północne (pol.). www.bazakolejowa.pl. [dostęp 2020-10-15].
  7. a b Soida 1997 ↓, s. 180.
  8. a b c d e Soida 1997 ↓, s. 48.
  9. Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny, Atlas linii kolejowych Polski 2010, Rybnik: Wydawnictwo Eurosprinter, 2010, R16-R19, ISBN 978-83-926946-8-7.
  10. Według innego źródła - Soida, 1997, s. 48 - linię tę uruchamiano etapami: 1 lutego 1870 roku odcinek Chorzów - Siemianowice - Szopienice Północne, a 24 czerwca 1870 roku Szopienice-Murcki i dalej do Dziedzic przez Tychy i Pszczynę
  11. Atlas Kolejowy Polski, Czech i Słowacji: Katowice Szopienice Południowe (pol.). www.atlaskolejowy.net. [dostęp 2020-10-15].
  12. Soida 1997 ↓, s. 49.
  13. Soida 1997 ↓, s. 190.
  14. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.: Ogłoszenie: Zaprojektowanie i wykonanie robót dla kompleksowej przebudowy stacji Katowice Szopienice Płn. w ramach projektu „Prace na liniach kolejowych nr 132, 147, 161, 180, 188, 654, 655, 657, 658 na odcinkach Gliwice – Bytom , Chorzów Stary – Mysłowice oraz Dorota – Mysłowice Brzezinka” – POIiŚ 5.2-3 – Zadanie częściowe nr 2. (pol.). zamowienia.plk-sa.pl. [dostęp 2020-10-16].
  15. Inforail.pl: Wreszcie będzie przebudowa stacji Katowice Szopienice Płn. (pol.). inforail.pl, 2020-09-06. [dostęp 2020-10-16].
  16. a b PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.: Więcej towarów przewiezie kolej na Śląsku (pol.). www.plk-sa.pl, 2020-09-04. [dostęp 2020-10-16].
  17. a b c d e f g h PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Program funkcjonalno-użytkowy na Zaprojektowanie i wykonanie robót dla kompleksowej przebudowy stacji Katowice Szopienice Płn. w ramach projektu „Prace na liniach kolejowych nr 132, 147, 161, 180, 188, 654, 655, 657, 658 na odcinkach Gliwice – Bytom, Chorzów Stary – Mysłowice oraz Dorota – Mysłowice Brzezinka” – POIiŚ 5.2-3 – Zadanie częściowe nr 2, 2 października 2019, s. 18-21, 90 (pol.).
  18. Strażnicy Czasu: Katowice - Szopienice, kolejowa wieża ciśnień (pol.). www.straznicyczasu.pl, 2015-09-11. [dostęp 2020-10-16].
  19. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Katowice – II edycja. Część 1. Uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego. Załącznik nr 1 do uchwały nr XXI/483/12 Rady Miasta Katowice z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie uchwalenia „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Katowice” – II edycja, Załącznik I.9 29-30/36, Miasto Katowice, 2012 (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Krzysztof Soida (red.), Dzieje katowickiego okręgu kolejowego, Katowice: Śląska Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych, 1997.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Katowice Szopienice Północne
Linia 161 Katowice Szopienice Północne – Chorzów Stary (0,001 km)
BSicon KBHFl.svg
odległość: 2,661 km
Linia 654 Szabelnia – Katowice Szopienice Północne (1,358 km)
BSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
podg. Szabelnia
odległość: 1,153 km
BSicon KBHFr.svg
Linia 656 Katowice Szopienice – Katowice Szopienice Północne
BSicon exKHSTl.svgBSicon exSTRq.svgBSicon exSTRq.svg
Katowice Szopienice
BSicon KBHFr.svg
Linia 657 Katowice Szopienice Północne – Katowice Muchowiec KMA (0,001 km)
BSicon KBHFl.svg
BSicon STRq.svgBSicon STRq.svgBSicon KBHFr.svgpodg. Stawiska
odległość: 1,995 km