To jest dobry artykuł

Alstom Citadis 100

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Konstal 116Nd)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alstom Citadis 100
Citadis 100 w Bytomiu
Citadis 100 w Bytomiu
Dane ogólne
Producent Polska Alstom Konstal
Premiera 1999
Lata produkcji 1999-2001
Miejsce produkcji Chorzów
Dane techniczne
Liczba członów 3
Długość 24 050 ÷ 26 600 mm
Rozstaw osi w wózkach 1800 ÷ 1900 mm
Masa 28 000 ÷ 30 000 kg
Liczba i moc silników 4 × 120 ÷ 140 kW
Prędkość maksymalna 80 km/h
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących 34 ÷ 49
Niskopodłogowość 70 ÷ 73%
Wysokość podłogi 340 ÷ 590 mm
źródło: [1][2][3][4]
Portal Portal Transport szynowy

Alstom Citadis 100 – dwie serie tramwajów niskopodłogowych z rodziny Citadis, produkowane w chorzowskim zakładzie Alstomu w latach 1999-2001. Powstało łącznie 21 sztuk, które są eksploatowane w Gdańsku (4 sztuki) i konurbacji górnośląskiej (17 sztuk).

Historia[edytuj]

W 1995 Konstal wyprodukował pierwszy swój tramwaj posiadający fragment niskopodłogowy (około 25%) – dwuczłonowy 112N. Powstał jeden egzemplarz, który został sprzedany Warszawie[5]. W 1997 roku Konstal wyprodukował kolejny model tramwaju częściowo niskopodłogowego (około 15%) – trójczłonowy 114Na[6]. Powstały dwie sztuki, które zostały sprzedane do Gdańska[7].

W 1998 roku Konstal we współpracy z Tramwajami Warszawskimi opracował kolejne prototypy tramwajów niskopodłogowych – jedną sztukę 116N i dwie sztuki 116Na[8][9]. W latach 1998-2000 powstało 26 sztuk seryjnych 116Na/1. Tramwaje te składały się z trzech członów i posiadały około 60% niskiej podłogi[9][10].

Bazując na doświadczeniach z produkcji wyżej wymienionych tramwajów, a w szczególności pojazdów typu 116Na, Alstom Konstal opracował nową rodzinę tramwajów – Citadis 100, która została przygotowana z myślą o rynku polskim[2] (w 1997 roku Konstal został przejęty przez francuski koncern Alstom[4]).

Konstrukcja[edytuj]

Wejście do NGd99
Wnętrze NGd99
Wnętrze 116Nd

Tramwaje Citadis 100 to tramwaje trójczłonowe, jednokierunkowe, częściowo niskopodłogowe[3].

Typ Długość Masa Liczba
i moc silników
Miejsca
siedzące
Układ
płatów drzwi
Udział
niskiej podłogi
1
NGd99 26,6 m 30 t 4 × 140 kW 49 1-2-2-2-2-1 70% [2][3]
116Nd 24,05 m 28 t 4 × 120 kW 22 12 2-2-2-2 73% [4][3]

Wózki[edytuj]

Tramwaje są oparte na dwóch wózkach napędowych pod członami skrajnymi oraz jednym wózku tocznym pod członem środkowym. Wózki napędowe do Citadisów 100 zostały wyprodukowane w zakładach Linke-Hofmann-Busch w Salzgitter, takie same wózki Alstom montował wcześniej w tramwajach Citadis 200 dla Magdeburga. Wózki toczne zostały wyprodukowane w Chorzowie[3][2][1].

Nadwozie[edytuj]

NGd99 posiada po dwie pary dwupłatowych odskokowo-przesuwnych drzwi o prześwicie 1300 mm w niskopodłogowych częściach 1. i 3. członu. Dodatkowo na początku 1. i końcu 3. znajdują się drzwi jednopłatowe, pierwsze z nich stanowią wejście dla motorniczego[3]. 116Nd posiada po dwie pary dwupłatowych odskokowo-przesuwnych drzwi o prześwicie 1300 mm w 1. i 3. członie. Pierwsze skrzydło pierwszych drzwi stanowi wejście dla motorniczego[4].

Dzięki obniżeniu wysokości podłogi w części wysokopodłogowej, okna w Citadisach 100 znajdują się na jednej linii. Część okien posiada górną małą część uchylną[3].

Zarówno NGd99, jak i 116Nd, posiadają przy drugich drzwi wysuwany pomost ułatwiający wjazd osób na wózkach inwalidzkich, który sterowany jest ze stanowiska motorniczego[3].

Citadisy 100 posiadają zewnętrzne wyświetlacze pikselowe, pełniące rolę tablic kierunkowych[11][4].

Silniki[edytuj]

Citadisy 100 napędzane są 4 asynchronicznymi silnikami chłodzonymi powietrzem o mocy 120 lub 140 kW. Układ sterowania zbudowany jest na bazie elementów półprzewodnikowych IGBT i umożliwia odzysk energii podczas hamowania. Zmiana prądu stałego na zmienny następuje w falownikach Onix 800 wyprodukowanych przez Alstom. Cała aparatura znajduje się na dachu tramwaju[3][4].

Wnętrze[edytuj]

W części pasażerskiej NGd99 znajdują się 44 miejsca siedzące oraz stanowisko do mocowania wózków inwalidzkich[3]. Część pasażerska 116Nd posiada natomiast 22 normalne miejsca siedzące, 12 miejsc siedzących tzw. 1½ (o zwiększonej szerokości do 70 cm) oraz 2 stanowiska do mocowania wózków inwalidzkich. W pobliżu drzwi znajdują się wielofunkcyjne kolumny wyposażone w kasownik, hamulec bezpieczeństwa, przycisk otwierania drzwi, głośnik informacji pasażerskiej i kosz na śmieci[3][4].

Stanowisko motorniczego w Citadisach 100, poza standardowym wyposażeniem, wyposażone jest w klimatyzację oraz komputer techniczny pokazujący na bieżąco podstawowe informacje o podzespołach[3][4].

Eksploatacja[edytuj]

Państwo Lokalizacja Przewoźnik Typ Lata dostaw Liczba
 Polska Gdańsk ZKM Gdańsk NGd99 1999-2000 4 [2]
konurbacja górnośląska Tramwaje Śląskie 116Nd 2000-2001 17 [1]
Łączna liczba: 21

Gdańsk[edytuj]

NGd99 w Gdańsku

21 grudnia 1999 dotarł do Gdańska pierwszy z czterech zamówionych Citadisów. W pierwszych dniach po dostarczeniu tramwaj był testowany pomiędzy zajezdnią Wrzeszcz, a pętlą w Oliwie. 29 grudnia odbył się pierwszy, oficjalny przejazd na linii nr 2 Jelitkowocentrum, do obsługi której tramwaje zostały zakupione. W styczniu 2000 rozpoczęto planową eksploatację pierwszego wagonu, a w maju zakończono dostawy[11][12].

Citadisy nie były pierwszymi niskopodłogowymi tramwajami w Gdańsku, gdyż od 1997 eksploatowano tam 2 pojazdy Konstal 114Na[13].

W latach 2009-2013 wszystkie 4 tramwaje zostały przemalowane na wzór nowych gdańskich tramwajów Bombardier Flexity Classic[12].

W marcu 2016 ZKM Gdańsk ogłosił przetarg na modernizację wszystkich 4 tramwajów[14]. Przetarg wygrał Modertrans, który jako jedyny złożył ofertę[15].

Konurbacja górnośląska[edytuj]

116Nd w Katowicach

W 1998 roku Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej w Katowicach podpisało umowę z Alstomem na zakup 17 Citadisów oraz remont trasy KatowiceChorzówBytom (linie nr 6 i 41), do obsługi której tramwaje zostały zakupione[16][3].

30 czerwca 2000 na terenie chorzowskich zakładów Alstomu odbyła się prezentacja pierwszego z siedemnastu zakupionych Citadisów, a 17 lipca tramwaj został zaprezentowany podczas Dni Chorzowa. 4 sierpnia rozpoczęły się testy[3][16]. 17 września 2001 w zajezdni Zawodzie odbyła się uroczystość oficjalnego wprowadzenia tramwajów do ruchu, połączona z prezentacjami w Katowicach, Chorzowie i Bytomiu[17]. Powodem tak późnego wprowadzenia do eksploatacji były opóźnienia w remontach torowisk, do których obsługi zakupiono Citadisy[18]. W 2001 w lokalnej prasie zorganizowano plebiscyt na imię dla nowych tramwajów, wybrano w nim imię Karlik[19].

Tramwaje stacjonują w zajezdni Zawodzie oraz Gliwice[20]. Ze względu na niewłaściwą skrajnię śląskie Citadisy mogą obsługiwać tylko wybrane trasy[4].

Od momentu wprowadzenia Citadisów do ruchu w 2001 były one jedynymi niskopodłogowymi tramwajami w konurbacji górnośląskiej aż do 2014, kiedy rozpoczęto eksploatację pojazdów Pesa Twist[13][21].

Szczecin[edytuj]

Wagon 116Nd-800 w marcu 2001 został zaprezentowany w Szczecinie i przez krótki okres tam pracował[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c 116Nd. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 104. ISBN 978-83-920784-6-3.
  2. a b c d e NGd99. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 110. ISBN 978-83-920784-6-3.
  3. a b c d e f g h i j k l m n Ryszard Rusak. Rodzina tramwajów CITADIS. „Świat Kolei”. 9/2000, s. 23-26. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  4. a b c d e f g h i j 116Nd. W: Krzysztof Soida, Zbigniew Danyluk, Przemysław Nadolski: Tramwaje Górnośląskie Tom II. Rybnik: Eurosprinter, 2012, s. 253-254. ISBN 978-83-931006-6-8.
  5. Jacek Modrzejewski. Warszawski 112N. „Świat kolei”. 4/2012, s. 46-47. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1234-5962. 
  6. Jan Raczyński. Tramwaj 114Na. „Świat Kolei”. 4/1997, s. 36-37. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  7. 114Na. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 101. ISBN 978-83-920784-6-3.
  8. Piotr Ninard. Tramwaje typu 116N z GEC Alsthom KONSTAL. „Technika Transportu Szynowego”. 3/1998, s. 15-21. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1232-3829. 
  9. a b 116N, 116Na. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 102. ISBN 978-83-920784-6-3.
  10. 116Na/1. W: Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Poznań: Kolpress, 2011, s. 103. ISBN 978-83-920784-6-3.
  11. a b Wojciech Lemański. Citadis 100 w Gdańsku. „Świat Kolei”. 2/2000, s. 23-26. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  12. a b K. Jacobson. Nowe malowania NGd99. „Świat Kolei”. 3/2014, s. 8. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  13. a b Niskopodłogowe tramwaje w Polsce – stan na 31 maja 2011 roku. infotram.pl, 2011-05-31. [dostęp 2014-06-12].
  14. ZKM Gdańsk zmodernizuje wagony NGd99 i 114Na. infotram.pl, 2016-03-31. [dostęp 2016-04-11].
  15. Modertrans zmodernizuje gdańskie niskopdłogowce. infotram.pl, 2016-07-04. [dostęp 2016-07-05].
  16. a b Polish Citadis rolls out (ang.). railwaygazette.com. [dostęp 2014-01-09].
  17. Ryszard Rusak. Wprowadzenie katowickich tramwajów Citadis do ruchu. „Technika transportu szynowego”. 10/2001, s. 6-7. Emi-press Wydawnictwa Techniczne i Naukowe. ISSN 1232-3829. 
  18. Ryszard Rusak. Prezentacja CITADIS-a. „Świat Kolei”. 8/2000, s. 7. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  19. Wybierz imię dla Moderusa z Tramwajów Śląskich. transport-publiczny.pl, 2015-09-07. [dostęp 2015-09-12].
  20. Tramwaje Śląskie S.A. » Wagony liniowe. tram-silesia.pl. [dostęp 2016-05-31].
  21. Twisty Step wreszcie ruszyły. infotram.pl, 2014-05-13. [dostęp 2014-06-12].