Konstal 102Na

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Konstal 102Na
Ilustracja
Zabytkowy 102Na w Poznaniu, 2005
Dane ogólne
Producent Konstal
Lata produkcji 1970–1973
Miejsce produkcji Chorzów
Dane techniczne
Liczba członów 2
Długość 19 300 mm
Szerokość 2400 mm
Wysokość 3076 mm
Masa 25 900 kg
Rozstaw wózków 1000 mm
1435 mm
Rozstaw osi w wózkach 1900 mm
Układ osi Bo’2’Bo
Liczba i moc silników 4 × 41,5 kW
Napięcie zasilania 600 V
660 V
Prędkość maksymalna 55 km/h
Przyspieszenie 1 m/s2
Wnętrze
Liczba miejsc siedzących 32
Liczba miejsc ogółem 185
Portal Transport szynowy

Konstal 102Nanormalnotorowy tramwaj wytwarzany w latach 1970–1973 przez zakłady Konstal w Chorzowie. Wersja wąskotorowa (początkowo oznaczona symbolem 102NaW, a później 803N) produkowana była w latach 1973–1974.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Wagon typu 102Na jest zmodyfikowaną wersją tramwaju 102N, w której powrócono do kształtu ścian czołowych montowanych wcześniej w wozach 13N. Jest to wagon przegubowy, dwuczłonowy, sześcioosiowy, przystosowany do eksploatacji pojedynczo oraz w dwuwagonowych składach. Wagony 102Na są napędzane czterema silnikami umieszczonymi na pierwszym i trzecim wózku (po 2 na wózek), natomiast wózek środkowy jest toczny. Maksymalne przyspieszenie składu nieobciążonego wynosi 1 m/s², a maksymalna prędkość to około 55 km/h. Zastosowano rozruch oporowy.

Wersje[edytuj | edytuj kod]

Oprócz normalnotorowej podstawowej wersji 102Na produkowano także wersję wąskotorową 102NaW[1]. W dokumentacji fabrycznej opisana jest również odmiana 102Nb – charakteryzująca się brakiem gniazd sterowania ukrotnionego.

Dla Wrocławia wyprodukowano w roku 1973 wersję 102Nd, różniącą się przełączalnością silników trakcyjnych podczas rozruchu, nieprzystosowaniem do jazdy w trakcji ukrotnionej i drobnymi szczegółami konstrukcyjnymi (m.in. montaż wiązki przewodów elektrycznych na dachu oraz zastosowanie trójpłatowych drugich i trzecich drzwi). Ostatni tramwaj tego typu został zezłomowany w lutym 2018 roku przez Towarzystwo Miłośników Wrocławia[2].

Wąskotorową odmianą tramwaju 102Nd jest wagon 803N[1].

W Krakowie w latach 1983–1985 pięć wagonów 102Na przebudowano na doczepy czynne. Modernizacji poddano pojazdy, których przody zostały uszkodzone w wyniku wypadków. Przebudowane wagony oznaczono symbolem 102NaD. Kursowały wyłącznie w Krakowie.

Typ Modernizacja Modernizacja w latach Eksploatacja
Konstal 102NaD przebudowa na doczepy 1983–1985 Kraków
Konstal 102Na G-089 przebudowa na dwukierunkowy 1996 Wrocław
Konstal 803N mod. przebudowa wnętrza, nowy wygląd 1997–2005 Łódź

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Tramwaje 102Na eksploatowane były w większości miast Polski dysponujących komunikacją tramwajową, obecnie w prawie wszystkich miastach w Polsce są wycofane z użycia.

Pierwszym miastem, które zakończyło liniową eksploatację pojazdów typu 102N i 102Na był Gdańsk. W 1988 roku dokonano wymiany 43 sztuk wagonów 102Na oraz 3 sztuk wagonów 102N na 46 sztuk wagonów 105N wyprodukowanych w latach 1976–1978 pomiędzy WPK Gdańsk (poprzednik spółki GAiT), a MPK Kraków[3]. We wrześniu 2008 roku wycofano z eksploatacji wagony w GOP-ie. Przedostatnim miastem eksploatującym te tramwaje liniowo był Wrocław, gdzie ostatnią planową jazdę tramwaj 102Na odbył 17 maja 2011 roku. W Poznaniu tramwaj 102Na eksploatowany był liniowo na linii numer 3 do roku 2013.

Od 29 czerwca do 15 września 2019 w dni wolne od pracy tramwaj 102Na pojawił się w ruchu planowym na linii nr 8 w Gdańsku.

W 1974 w Krakowie, przy współpracy fachowców przedsiębiorstwa komunikacyjnego ze Szczecina, uruchomiono eksploatację wagonów 102Na w trakcji ukrotnionej (m.in. linie 4, 22). Później stosowano ją także w innych miastach (m.in. linie 0, 7, 15, 37 i 40 w GOP, linie nr 14 i 17 we Wrocławiu). Było to bardzo praktyczne rozwiązanie problemu stałego braku motorniczych z jakim przedsiębiorstwa komunikacyjne w Polsce borykały się w latach 70. i 80. ubiegłego wieku. Ostatnim miastem, w którym eksploatowano składy 102Na w ten sposób był Szczecin, w którym duża pojemność takiego składu była niezbędna do obsługi komunikacyjnej Cmentarza Centralnego w okresie dnia Wszystkich Świętych.

Wersje wąskotorowe 803N poddane zostały w Łodzi gruntownym modernizacjom na typ Konstal 803N mod.. Wymieniona została struktura nośna pudeł i okna na podobne do stosowanych w wagonach 805. Sylwetka wagonu uległa modyfikacjom z kształtów obłych na kanciaste, a całość wyciszono. Wewnątrz zamontowano podwójne siedzenia pokryte materiałem oraz kabinę motorniczego, unowocześniono także wystrój wnętrza. W wyniku przebudowy liczba miejsc siedzących wzrosła z 30 do 44. Wersja zmodernizowana eksploatowana była w Łodzi wyłącznie na liniach podmiejskich przez Międzygminną Komunikację Tramwajową. Tramwaje w wersji oryginalnej były natomiast użytkowane przez Tramwaje Podmiejskie. 31 marca 2012 roku zakończono ich eksploatację w obu spółkach, a zarazem i w całej Polsce. Część wagonów ma zostać zachowana jako pojazdy zabytkowe.

Szczecin[edytuj | edytuj kod]

102Na w Szczecinie, 2004
Wnętrze szczecińskiego wagonu 102Na

Pierwsze 10 wagonów typu 102Na dostarczono do Szczecina w 1971 roku. Nowym tramwajom nadano numery taborowe z zakresu 601–610 i przydzielono do zajezdni Pogodno. Rok później zakupiono kolejnych 20 tramwajów typu 102Na, które otrzymały numery taborowe 611-630. Niektóre z nich kursowały w składach podwójnych w związku z niedoborem motorniczych. Na początku lat 90. XX wieku remont wyeksploatowanych tramwajów powierzono warsztatom tramwajowym w Krakowie: z 28 czynnych egzemplarzy 11 rozebrano na części zamienne, a 16 skierowano do remontu. Oprócz tego do modernizacji przekazano także 7 używanych tramwajów 102Na, 803N i 102N zakupionych w innych miastach w Polsce. Zakres modernizacji tramwajów obejmował zastąpienie pojedynczego reflektora dwoma nowymi i montaż nowych kierunkowskazów, wymianę siedzeń, montaż przycisków indywidualnego otwierania drzwi. Po remoncie zmieniono miejsce ich garażowania z zajezdni Pogodno na zajezdnię Niemierzyn. W 2004 r. przeniesiono je z powrotem na Pogodno w związku z likwidacją zajezdni Niemierzyn. Zakup używanych tramwajów typu Tatra KT4DtM z Berlina pozwolił na wycofanie z eksploatacji tramwajów typu 102Na będących już w złym stanie technicznym. Ostatnie tramwaje 102Na zakończyły służbę liniową 28 lutego 2007 r. Do celów muzealnych zachowano wagony nr 604 (oczekuje na renowację) i 606 (eksponat Muzeum Techniki i Komunikacji)[4].

Wagony historyczne[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie Numer taborowy Obecny właściciel Typ Rok produkcji Historyczny od roku
Częstochowa 628 MPK Częstochowa 102Na 1970 2013 [5]
konurbacja górnośląska 169 Tramwaje Śląskie 102Na 1970 ? [6]
Kraków 210 MPK Kraków 102Na 1970 ? [7]
Łódź 2 KMST 803N 1973 2012 [8]
37 KMST 803N 1973 2012 [9]
Poznań 71 MPK Poznań 102Na 1970 2013 [10]
42 Tramwaje Warszawskie 102Na 1971 1998 [11]
Szczecin 604 MTiK 102Na 1970 2006 [12]
606 MTiK 102Na 1971 2006 [13]
Wrocław 2069 KSTM 102Na 1972 2010 [14]
3007 GAiT 102Na 1970 2009 [15]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Arkadiusz Lubka, Marcin Stiasny: Atlas tramwajów. Kolpress, 2011, s. 86.
  2. Wrocław: Unikatowy tramwaj trafił na złom, „Radio Wrocław” [dostęp 2018-02-07] (pol.).
  3. http://tramwaje.gdanskie.info/tabor tramwaje.gdanskie.info.
  4. Informacje ze strony mkm.szczecin.pl, gdzie tekst został udostępniony na warunkach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 2.5 Polska. Link:[1].
  5. Konstal 102Na #628 (pol.). Phototrans.eu. [dostęp 2018-01-04].
  6. Konstal 102Na #169 (pol.). Phototrans.eu. [dostęp 2018-01-05].
  7. Konstal 102Na #210 (pol.). Phototrans.eu. [dostęp 2018-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-06)].
  8. Konstal 102Na #2 (pol.). Phototrans.eu. [dostęp 2018-01-05].
  9. Konstal 102Na #37 (pol.). Phototrans.eu. [dostęp 2018-01-05].
  10. Tabor historyczny czynny – tramwaje (pol.). kmps.org.pl. [dostęp 2018-01-04].
  11. Konstal 102Na #42 (pol.). Phototrans.eu. [dostęp 2018-01-05].
  12. Konstal 102Na #604 (pol.). Phototrans.eu. [dostęp 2018-01-05].
  13. Konstal 102Na #606 (pol.). Phototrans.eu. [dostęp 2018-01-05].
  14. Konstal 102Na #2069 (pol.). Phototrans.eu. [dostęp 2018-01-04].
  15. Konstal 102Na #3007 (pol.). Phototrans.eu. [dostęp 2018-01-04].