Krzysztof Teodor Toeplitz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krzysztof Teodor Toeplitz
Krzysztof Toeplitz
KTT
Ilustracja
Krzysztof Teodor Toeplitz (2007)
Data i miejsce urodzenia 28 stycznia 1933
Otrębusy
Data i miejsce śmierci 30 marca 2010
Warszawa
Zawód dziennikarz
scenarzysta
Odznaczenia
Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Grób Toeplitza na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (2012)
Tabliczka fundacyjna na cmentarzu żydowskim w Warszawie
Tablica pamiątkowa w Alei Gwiazd Satyrykonu na głównym deptaku Legnicy (ul. Najświętszej Marii Panny)

Krzysztof Teodor Toeplitz, właśc. Krzysztof Toeplitz[1], ps. KAT, KTT, Krzysztof Deuter i in. (ur. 28 stycznia 1933 w Otrębusach, zm. 30 marca 2010 w Warszawie[2][3]) – polski dziennikarz, pisarz i działacz polityczny, felietonista, publicysta, krytyk filmowy, autor scenariuszy filmowych (m.in. serialu Czterdziestolatek), sztuk teatralnych i programów telewizyjnych; w latach 1969–1975 redaktor naczelny tygodnika „Szpilki”, w latach 1994–1997 redaktor naczelny tygodnika „Wiadomości Kulturalne”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i praca zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze spolonizowanej rodziny żydowskiej Toeplitzów (napisał o niej książkę). Był prawnukiem Bonawentury Toeplitza, wnukiem Teodora Toeplitza (działacza PPS, współzałożyciela i prezesa Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej) i synem Kazimierza Leona Toeplitza i jego żony Eugenii z domu Radzio. Jego stryjem był twórca i długoletni rektor Łódzkiej Szkoły Filmowej - profesor Jerzy Toeplitz.

Ukończył warszawskie liceum im. Stefana Batorego. W latach 1947–1948 należał do ZWM, następnie (1948–1954) był członkiem ZMP. Debiutował w 1947 recenzją filmową na łamach OMTUR-owskiego czasopisma „Młodzi Idą[4].

W 1955 ukończył historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. Wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w Warszawie oraz w łódzkiej Państwowej Wyższej Szkole Filmowej. Od strony naukowej zajmował się kulturą popularną, filmem, mass-mediami. Był także jednym z niewielu polskich teoretyków komiksu w PRL (analiza Spaceru Walentyny z lat 70.; pierwsza w Polsce książka o komiksie pt. Sztuka komiksu z 1985). Obok Jerzego Szyłaka i Wojciecha Birka zaliczany jest do najważniejszych dla tej dziedziny badaczy.

Był współpracownikiem wielu czasopism m.in. „Świata”, „Nowej Kultury” (1952–1959), „Przeglądu Kulturalnego” (1959–1960), „Kultury” (1965–1969 i 1975–1981) oraz „Polityki” (od 1983); pełnił funkcję redaktora naczelnego: 1969–1975 „Szpilek”, 1991–1992 dziennika „Nowa Europa”, od maja 1994 do marca 1998 tygodnika „Wiadomości Kulturalne”. Pracował jako felietonista w „Przeglądzie”. Pisał codzienne komentarze (o charakterze felietonowym) w „Trybunie”. Publikował także w polskiej edycji „Le Monde diplomatique”. Od powstania „Solidarności” w 1980 odnosił się do związku „nieomal wrogo”, popierał rząd gen. Jaruzelskiego, także podczas stanu wojennego[5]. Na wniosek Jerzego Urbana nie został poddany weryfikacji po wprowadzeniu stanu wojennego[6].

Wraz z reżyserem Jerzym Gruzą stworzył polski serial Czterdziestolatek i Czterdziestolatek 20 lat później.

7 grudnia 2009 z rąk ministra kultury i dziedzictwa narodowego Bogdana Zdrojewskiego odebrał Złoty „Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis””[7].

Był mieszkańcem Łomianek koło Warszawy[8]. Zmarł 30 marca 2010 po długiej i ciężkiej chorobie. Został pochowany 9 kwietnia 2010 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B DOD, rząd 6, grób 6).

Działalność polityczna i społeczna[edytuj | edytuj kod]

Uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu po stronie rządowej w podzespole do spraw środków masowego przekazu. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 bez powodzenia kandydował z listy SdPl w województwie mazowieckim, uzyskując niecałe 8 tys. głosów[9].

Ufundował utwardzenie części układu drogowego cmentarza żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie, gdzie spoczywa m.in. jego pradziadek Bonawentura Toeplitz.

Wybrane pozycje książkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Kino dla wszystkich (1964)
  • Sekrety filmu (1967)
  • Akyrema (1968)
  • Mieszkańcy masowej wyobraźni (1970)
  • Przypowiastki dawne i dawniejsze (1979)
  • Szkice edynburskie czyli system telewizji, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa (1979). ​ISBN 83-06-00145-1
  • 16 miesięcy: felietony (sierpień 1980 – grudzień 1981) (1983)
  • Sztuka komiksu (1985)
  • Gorący kartofel. Warszawa: 1986, s. 168. ISBN 978-83-03-01959-2.
  • Najkrótsze stulecie (2000)
  • Rodzina Toeplitzów. Książka mojego ojca. Warszawa: Iskry, 2004, s. 384. ISBN 83-207-1765-5.
  • Dokąd prowadzą nas media. Warszawa: Iskry, 2006. ISBN 83-244-0029-X.
  • Tytoniowy szlak, czyli szkic z historii obyczaju, gdy palono tytoń, Wydawnictwo Nowy Świat (2009)

Scenariusze filmowe i telewizyjne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Właściwie Krzysztof Toeplitz. Imię Teodor nie było jego drugim imieniem. Publicysta dodał je do nazwiska, jako wyraz hołdu dla swojego przodka, kiedy pod koniec lat 50. postanowił zmienić pseudonim dziennikarski. Por. Wojciech Orliński: Pan poczeka, do tematu wrócimy. [dostęp 2010-03-26].
  2. Krzysztof Teodor Toeplitz nie żyje. gazeta.pl, 30 marca 2010. [dostęp 30 marca 2010].
  3. Zmarł znany dziennikarz Krzysztof Teodor Toeplitz. wp.pl, 30 marca 2010. [dostęp 30 marca 2010].
  4. Toeplitz Krzysztof Teodor. W: Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny. T. VIII. Instytut Badań Literackich.
  5. Stefan Bratkowski: I nie ma już KTT...
  6. G. Majchrzak: Nagroda za zwalczanie „Solidarności”. Rzeczpospolita, 2007-01-03. [dostęp 2014-05-19]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  7. Rozdanie Medali „Gloria Artis”. mkidn.gov.pl, 2009-12-07. [dostęp 2012-11-22].
  8. Krzysztof Teodor Toeplitz. Droga prywatna. „Przegląd”. Nr 1/2008. 
  9. Serwis PKW – Wybory 2004. [dostęp 30 marca 2010].
  10. Krzysztof Teodor Toeplitz w bazie filmpolski.pl. [dostęp 30 marca 2010].
  11. INTERIA.PL/PAP: Zmarł Krzysztof Teodor Toeplitz. 2010-03-30. [dostęp 2010-03-30].  Cytat: „– Do końca pracowaliśmy razem. Przecież niedawno ukończyliśmy dalszy ciąg „Czterdziestolatka” – „Studenci trzeciego wieku” – powiedział Jerzy Gruza. – Jeszcze przed kilkoma dniami żartowaliśmy, wymyślaliśmy sceny.”