Marcin Świetlicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marcin Świetlicki
Ilustracja
Marcin Świetlicki
Data i miejsce urodzenia 24 grudnia 1961
Piaski
Zawód poeta, powieściopisarz, dziennikarz, wokalista
Zespoły
Świetliki

Marcin Świetlicki (ur. 24 grudnia 1961 w Piaskach[1]) – polski poeta, powieściopisarz, dziennikarz, wokalista zespołu Świetliki oraz Czarne Ciasteczka. Współpracował także z wieloma innymi artystami, między innymi z Bogusławem Lindą i Cezarym Ostrowskim.

Życiorys[edytuj kod]

Marcin Świetlicki na koncercie The Users w 1999 roku.

Marcin Świetlicki jest synem Lucjana Świetlickiego i Anny z Łysakowskich Świetlickiej[2]. Jego ojciec jest historykiem i regionalistą związanym z Piaskami[3].

Świetlicki uczęszczał najpierw do Szkoły Podstawowej im. Mikołaja Kopernika w Piaskach koło Lublina, a następnie do III Liceum Ogólnokształcącego im. Unii Lubelskiej w Lublinie. Studiował polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Dostał powołanie do Ludowego Wojska Polskiego i w latach 1984-1986 odbył zasadniczą służbę wojskową w Słupsku. Po jej ukończeniu zamieszkał w Krakowie (gdzie mieszka do dziś) i pracował m.in. w krakowskim Pałacu Sztuki[4], był dozorcą kamienicy przy ul. Ziai, pracował nad korektami tekstów.

Debiutował w lubelskim czasopiśmie „Akcent”. Jego pierwszym tomikiem były Zimne kraje, wydane w 1992 roku[5] przez fundację „brulionu”, chociaż jeszcze przed debiutem[6] został dostrzeżony przez krytyków i uznany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli tzw. pokolenia brulionu. Do 2009 wydał siedemnaście tomików poezji.

Był też związany z redakcją podziemnego czasopisma „Tumult”, dla którego przeprowadził jeden z pierwszych wywiadów z Maciejem Maleńczukiem[7].

W 1992 roku wspólnie z muzykami krakowskiego zespołu Trupa Wertera Utrata założył grupę Świetliki, wykonującą jego teksty w oprawie rockowej. Marcin Świetlicki występuje jako wokalista Świetlików, posługując się charakterystyczną manierą melorecytacji. Zespół wydał pięć płyt długogrających. Marcin Świetlicki znany jest także ze współpracy z wieloma muzykami alternatywnymi, takimi jak Robert Brylewski, Cezary Ostrowski, i yassowymi (Mikołaj Trzaska).

Do 2004 roku pracował zawodowo jako korektor w redakcji „Tygodnika Powszechnego” w Krakowie. Przez pewien czas prowadził program telewizyjny Pegaz, w duecie z Grzegorzem Dyduchem. Zagrał główną rolę w dramacie Wojciecha Smarzowskiego – zrealizowanego w formie spektaklu – Małżowina (1998) oraz gościnnie pojawił się w filmie Anioł w Krakowie (2002). Obecnie wchodzi w skład redakcji pisma mówionego „Gadający Pies”.

Jako dziennikarz był związany ze stacją radiową Roxy FM w której wraz Grzegorzem Dyduchem prowadził audycję „Ostatnia Niedziela”.

W prozie pod własnym nazwiskiem zadebiutował w 2006, wydając książkę Dwanaście, która dała początek trylogii – następnie ukazały się Trzynaście w 2007 i Jedenaście w 2008. Nieznany z imienia i nazwiska główny bohater trylogii opisywany jako mistrz przypomina podmiot liryczny wierszy Świetlickiego, co rodzi spekulacje dotyczące pierwowzoru. Sam Świetlicki odcina się od takich interpretacji, natomiast niektórzy krytycy sugerują, że bohater trylogii o mistrzu jest grą z przejaskrawionym obrazem Świetlickiego wykreowanym przez fanów[8].

Ma dorosłego syna[9].

Nagrody[edytuj kod]

Był laureatem wielu nagród literackich, między innymi promocyjnej nagrody im. Georga Trakla[10], nagrody Kościelskich, Grand Prix w konkursie czasopisma „brulion”, nagrody im. ks. Jana Twardowskiego, Paszportu Polityki (przyjęcia którego odmówił).

Czterokrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike: w 1999 za tom Pieśni profana[11], w 2002 finał nagrody za tom Czynny do odwołania[12], w 2007 finał nagrody za tom Muzyka środka[13], w 2014 finał nagrody za tom Jeden[14].

W listopadzie 2006 za książkę Muzyka środka otrzymał nagrodę Krakowska Książka Miesiąca. Za tę książkę był nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia 2007[15].

13 czerwca 2009 roku otrzymał Nagrodę Literacką Gdynia, w kategorii proza, za kryminał Jedenaście[16]. Podczas odbierania lauru powiedział:

Chciałem pogratulować Kapitule. I mojemu wydawnictwu, że sobie takiego fajnego autora znalazło[17]

.

W czerwcu 2014 roku ponownie otrzymał Nagrodę Literacką Gdynia, tym razem w kategorii poezja, za tom Jeden[18] (za ten tom był nominowany do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej "Silesius"[19]). Jest też laureatem Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius za całokształt twórczości (2012)[20]. Był też nominowany do tej nagrody w 2010 w kategorii książka roku za tom Niskie pobudki[21]. W 2016 został nominowany do Nagrody Poetyckiej im. Wisławy Szymborskiej za tom Delta Dietla[22].

Twórczość[edytuj kod]

Poezja[edytuj kod]

  • 1992: Zimne kraje
  • 1994: Schizma
  • 1995: Zimne kraje 2
  • 1995: Berlin
  • 1996: 37 wierszy o wódce i papierosach
  • 1996: Trzecia połowa
  • 1996: 20 niezapomnianych przebojów i 10 kultowych fotografii
  • 1997: Zimne kraje 3
  • 1998: Stare chłopy prowadzą rowery na techno
  • 1998: Pieśni profana
  • 2001: Czynny do odwołania
  • 2003: Nieczynny
  • 2003: Wiersze wyprane
  • 2004: 49 wierszy o wódce i papierosach
  • 2007: Muzyka środka
  • 2007: Nieoczywiste (Wydawnictwo EMG)
  • 2009: Niskie pobudki (Wydawnictwo EMG)
  • 2011: Wiersze (Wydawnictwo EMG)
  • 2013: Jeden (Wydawnictwo EMG)
  • 2015: Delta Dietla (Wydawnictwo EMG)

Proza[edytuj kod]

Opracowania[edytuj kod]

  • Mistrz świata. Szkice o twórczości Marcina Świetlickiego, red. Piotr Śliwiński, Poznań 2011.
  • Pierwsza połowa Marcina. Szkice o twórczości Marcina Świetlickiego, red. Joanna Roszak i Emilia Kledzik, Poznań 2012.

Rysunki[edytuj kod]

  • Rysunki zabrane przez Jarosława Borowca, ułożone przez Teodora Jeske-Choińskiego, Poznań 2009.

Dyskografia[edytuj kod]

 Zobacz więcej w artykule Świetliki, w sekcji Dyskografia.
 Zobacz więcej w artykule The Users, w sekcji Dyskografia.

Z grupą Czarne Ciasteczka[edytuj kod]

  • 2003: Tradycyjne Polskie Pieśni Wielkopostne (LP)

Z Mikołajem Trzaską[edytuj kod]

  • 2000: Cierpienie i wypoczynek (LP)

Z Cezarym Ostrowskim[edytuj kod]

Gościnnie[edytuj kod]

Filmografia[edytuj kod]

Przypisy

  1. Znani Lublinianie. [dostęp 2015-05-26].
  2. Gmina Rybczewice – Lucjan Świetlicki
  3. Lucjan Świetlicki – Lublin2016 – Europejska Stolica Kultury
  4. Wspominał o tym w w wierszu Etos pracy zaczynającym się od słów: Zamiatam schody w Pałacu Sztuki
  5. Książka, podobnie jak cała fioletowa seriabrulionu”, była antydatowana (Kraków – Warszawa 1992) – faktycznie ukazała się na rynku w 1993 roku.
  6. Obszerne i często entuzjastyczne omówienia poezji Świetlickiego ukazywały się już od 1990 roku m.in. na łamach „NaGłosu”, „Tygodnika Literackiego” i „brulionu”.
  7. Chwast na ulicy, „Tumult” nr 7. s. 21-24.
  8. Grzegorz Tomicki: Mistrz mimo woli (pol.). FA-art. [dostęp 2016-09-05].
  9. Poeta Pegaza – przedruk z Życia z dnia 2001-02-23. [dostęp 6 września 2011].
  10. Nagrody im. Georga Trakla (Dekada literacka, 1991, nr. 36). [dostęp 15 kwietnia 2013]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-04)].
  11. Nagroda Nike 1999. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-21].
  12. Nagroda Nike 2002. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-21].
  13. Nagroda Nike 2007. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-21].
  14. Nagroda Nike 2014. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-21].
  15. Nominowani 2007 | Nagroda Literacka Gdynia, nagrodaliterackagdynia.pl [dostęp 2015-12-01].
  16. Nagroda Literacka Gdynia dla Tkaczyszyn-Dyckiego, Świetlickiego i Poprzęckiej (Wyborcza.pl 15.06.2009). [dostęp 16 czerwca 2009].
  17. Znamy laureatów Nagrody Literackiej Gdynia 2009 (MMtrojmiasto.pl 14.06.2009). [dostęp 16 czerwca 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-03)].
  18. Laureaci 2014 | Nagroda Literacka Gdynia. nagrodaliterackagdynia.pl. [dostęp 2015-07-08].
  19. nominacje do nagrody Silesius 2014. wyborcza.pl. [dostęp 2015-07-16].
  20. Laureaci | Silesius. silesius.wroclaw.pl. [dostęp 2015-07-15].
  21. Wrocławska Nagroda Poetycka Silesius 2010 | Wydarzenie | Culture.pl. [dostęp 2015-09-30].
  22. Nagroda im. Wisławy Szymborskiej - nominacje 2016, nagrodaszymborskiej.pl [dostęp 2016-04-18].

Linki zewnętrzne[edytuj kod]