Marion Dönhoff

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marion Dönhoff (1971)

Marion Hedda Ilse Dönhoff, niem. Marion Gräfin Dönhoff (ur. 2 grudnia 1909 we Friedrichstein, zm. 11 marca 2002 w Crottorf koło Friedrichshagen w Nadrenii-Palatynacie)[1] – hrabianka, niemiecka dziennikarka, działaczka społeczna, współwydawca tygodnika „Die Zeit”, autorka ponad 20 książek, działała na rzecz pojednania Niemiec z krajami Europy Wschodniej.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dönhoff przyszła na świat w rodowym pałacu Friedrichstein (obecnie Kamenka w rejonie gurjewskim, obwód kaliningradzki) w rodzinie arystokratycznej, która wyróżniła się także w służbie Polski. Jej ojciec hr. August Dönhoff (1845–1920) posiadał duży majątek ziemski koło Królewca, w dzisiejszym obwodzie kaliningradzkim, był posłem na sejm Prus i Rzeszy. Jej matka Maria von Lepel (1869–1940) była zaś damą dworu królowej Prus i cesarzowej niemieckiej, Augusty Wiktorii, żony Wilhelma II.

W roku 1924 przeżyła ciężki wypadek samochodowy, w którym straciło życie dwoje spośród pięciorga młodych pasażerów. Aby uwolnić ją od dręczących wspomnień, rodzina wysłała ją do szkoły z internatem dla dziewcząt w Berlinie, gdzie protestowała przeciw surowym regułom wychowania. Po dwóch latach przeniosła się do gimnazjum w Poczdamie, gdzie zamieszkała u zaprzyjaźnionej rodziny i gdzie w roku 1929 zdała maturę jako jedyna dziewczyna w klasie. Po maturze wyjechała do Szwajcarii, gdzie uczyła się w szkole gospodarstwa domowego w mieście Samedan koło Sankt Moritz, a następnie odbyła dwumiesięczną podróż po Stanach Zjednoczonych, a w grudniu 1930 odwiedziła swojego brata mieszkającego w Nairobi, gdzie uczestniczyła w wyprawie Safari.

W lecie 1931 Marion von Dönhoff rozpoczęła studia ekonomiczne na uniwersytecie w Królewcu i już po semetrze kontynuowała studia we Frankfurcie nad Menem, gdzie ze względu na okazywane poglądy lewicowe nazywano ja „czerwoną hrabiną”. Była jedynym członkiem swojej rodziny o poglądach lewicowych, dwóch spośród trzech braci zostało członkami NSDAP.

Po dojściu do władzy nazistów przeniosła się ze względu na poglądy polityczne do Szwajcarii, gdzie kontynuowała studia na uniwersytecie w Bazylei zdobywając w roku 1935 tytuł doktora nauk politycznych z wyróżnieniem „summa cum laude”.

Po studiach podróżowała po Europie, odwiedzając także Polskę, oraz Afryce i Stanach Zjednoczonych. W roku 1938 wróciła do Niemiec, by przejąć zarządzanie majątkiem ojca. Była właścicielką Kwitajn koło Pasłęku.

W roku 1940 wybrała się na wyprawę do Persji, po drodze odwiedzając dwukrotnie Moskwę.

Wraz z przyjaciółką Sissi von Lehndorff, siostrą Heinricha von Lehndorffa odbyła we wrześniu 1941 pięciodniową konną wędrówkę z Olsztyna przez Mikołajki do Sztynortu.

Marion Dönhoff nawiązała kontakty z uczestnikami „Kręgu z Krzyżowej”, nie była jednak wtajemniczona w szczegóły przygotowywanego zamachu na Hitlera. Po nieudanym zamachu była przesłuchiwana przez Gestapo, nie została jednak zaaresztowana z braku dowodów.

W wyniku represji po zamachu straciła większość ówczesnych przyjaciół, sama pozostała jednak na wolności. W styczniu 1945 opuściła Prusy Wschodnie, uciekając konno przed nadciągającą Armią Czerwoną. Tę siedmiotygodniową ucieczkę opisała później w książce Nazwy, których nikt już nie wymienia.

W pierwszej powojennej zimie 1945/1946 pojechała Marion Dönhoff wraz z przyszłym prezydentem Republiki Federalnej Niemiec Richardem von Weizsäckerem i z członkiem niemieckiego ruchu oporu Axelem von dem Bussche do Norymbergi, by zapoznać się z procesem hitlerowskich zbrodniarzy wojennych przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze.

W roku 1946 Dönhoff podjęła pracę w tygodniku „Die Zeit”, ukazującym się w Hamburgu. W roku 1952 objęła w nim kierownictwo działu polityki, a w roku 1968 stanowisko redaktora naczelnego. W 1972 roku została wydawcą tego pisma, od roku 1983 wspólnie z Helmutem Schmidtem.

Od roku 1955 była członkiem zespołu badawczego przygotowującego założenie Niemieckiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej. W roku 1955 towarzyszyła Konradowi Adenauerowi podczas jego podróży do Moskwy.

W roku 1989 odwiedziła po raz pierwszy od lat swoje miejsce urodzenia w obecnym okręgu kaliningradzkim – w dzisiejszej miejscowości Kamenka.

Mimo że do końca życia nie kryła dumy z przynależności do arystokracji wschodniopruskiej, używając tytułu hrabiowskiego (Gräfin), wcześnie zerwała stosunki z organizacjami przesiedleńczymi. W roku 1970 poparła Willyego Brandta, który klękając przed warszawskim pomnikiem Bohaterów Getta zamanifestował przełom w stosunkach Republiki Federalnej Niemiec z ówczesną Polską i faktyczne uznanie granicy na Odrze i Nysie.

Wielokrotnie odwiedzała Polskę, była od lat sześćdziesiątych rzeczniczką uznania granicy na Odrze i Nysie, darzyła przyjaźnią Stanisława Stommę, Bronisława Geremka, Tadeusza Mazowieckiego, ale też i Mieczysława Rakowskiego, z którego inicjatywy przeprowadziła wywiad z Wojciechem Jaruzelskim, usprawiedliwiający stan wojenny, lecz jednocześnie prowadziła akcję pomocy dla internowanych działaczy.

Otaczała opieką Niemiecki Instytut Kultury Polskiej w Darmstadt. Zapraszała dziennikarzy polskich na stypendia do redakcji „Die Zeit”.

W roku 1996 stworzyła Marion Dönhoff „Nowe Towarzystwo Środowe” (Neue Mittwochsgesellschaft), którego członkowie, osobistości z polityki, nauki i kultury, spotykali się co środy w jej hamburskiej rezydencji w dzielnicy Blankenese.

W roku 1971 otrzymała Nagrodę Pokojową Księgarzy Niemieckich.

Marion Gräfin Dönhoff założyła w roku 1988 fundację swojego imienia z otrzymanych honorariów za publikacje i nagród pieniężnych oraz uczyniła tę fundację swoją jedyną spadkobierczynią[2]. Fundacja działa poprzez wspieranie nauki i badań naukowych, pomoc dla młodzieży, wspieranie projektów i instytucji kultury oraz pomoc w procesie kształcenia.

Jej imieniem nazwano dziewięć szkół, w tym założone w roku 1995 Społeczne Liceum Ogólnokształcące im. Marion Dönhoff w Mikołajkach[3], a także jeden z największych budynków Europejskiego Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad Odrą. Jej imię nosi też odkryta w roku 1992 asteroida (11075) Dönhoff.

W roku 1993 otrzymała Międzynarodową Nagrodę Mostową Miasta Europejskiego Görlitz/Zgorzelec[4].

Otrzymała też w roku 1999 nagrodę im. Georga Dehio ufundowaną przez Niemieckie Forum Kulturalne Europy Wschodniej[5]. Nagroda została wręczona w Gdańsku. Oprócz Marion Dönhoff nagroddę otrzymali Katarzyna Cieślak i Tomasz Jurek[6].

Friedrichstein

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Publikacje w języku polskim[edytuj | edytuj kod]

  • Marion Dönhoff: Dzieciństwo w Prusach Wschodnich, [tł. z niem. Ewa i Jerzy Czerwiakowscy]: Berlin: „Słowo”, 1993 : ISBN 8390300311 (Kindheit in Ostpreussen)
  • Marion Dönhoff: Dzieciństwo w Prusach Wschodnich, [tł. z niem. Aga Paszkot-Zgaga]: Kielce: Wydawnictwo Pellegrina, 2006 : ISBN 8391887928 (Kindheit in Ostpreussen)
  • Marion Dönhoff: Dzieciństwo w Prusach Wschodnich, [tł. z niem. Aga Paszkot-Zgaga]: Wyd. 2 : Kielce: Wydawnictwo Pellegrina, 2009 : ISBN 9788391887936 (Kindheit in Ostpreussen)
  • Marion Dönhoff: Kanclerze Republiki Federalnej Niemiec jakich nie znamy, [tł. z niem. Andrzej Bogucki]: Warszawa: „Bellona”, 1999. ISBN 8311089302 (Deutschland, deine Kanzler!)
  • Marion Dönhoff: Nazwy, których nikt już nie wymienia, [tł. z niem. Grzegorz Supady ; posł. Leszek Żyliński]: Olsztyn: Wspólnota Kulturowa „Borussia”, 2001 : ISBN 8391337731 (Namen die keiner mehr nennt)
  • Marion Dönhoff: Nazwy, których nikt już nie wymienia, [tł. z niem. Aga Paszkot-Zgaga]. Kielce: Wydawnictwo Pellegrina, 2011 : ISBN 9788391887981 (Namen die keiner mehr nennt, 1962)
  • Marion Dönhoff: Ucywilizujmy kapitalizm: granice wolności, [tł. z niem. Stefa i Andrzej Boguccy]: Warszawa: „Bellona”, 2000 : ISBN 8311091374. (Zivilisiert den Kapitalismus: Grenzen der Freiheit, 1997)
  • Marion Dönhoff: W imię honoru, [tł. z niem. Aga Paszkot-Zgaga]: Kielce: Wydawnictwo Pellegrina, 2009 : ISBN 8391887944 : ISBN 9788391887943. (Um der Ehre willen: Erinnerungen an die Freunde vom 20. Juli, 1994)

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ernest Kuczyński, Historia i teraźniejszość. Życie i twórczość Marion Gräfin Dönhoff, Oficyna Wydawnicza Atut, Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław 2007, ISBN 9788374322164.
  • Ernest Kuczyński, Na drodze pojednania. Marion Dönhoff a Polska, Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we Włocławku, Włocławek 2009, ISBN 978836067121.
  • Dariusz Matelski, Marion Dönhoff (1909-2002). Wspomnienie, „Gazeta Wyborcza Poznań”, nr 100 (4008) z 29 kwietnia 2002, s. 12.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]