Willy Brandt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Willy Brandt
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko

Karl Herbert Frahm

Data i miejsce urodzenia

18 grudnia 1913
Lubeka

Data i miejsce śmierci

8 października 1992
Unkel

Kanclerz Niemiec
Okres

od 21 października 1969
do 6 maja 1974

Przynależność polityczna

Socjaldemokratyczna Partia Niemiec

Poprzednik

Kurt Georg Kiesinger

Następca

Helmut Schmidt

Minister spraw zagranicznych Niemiec
Okres

od 1 grudnia 1966
do 20 października 1969

Przynależność polityczna

Socjaldemokratyczna Partia Niemiec

Poprzednik

Gerhard Schröder

Następca

Walter Scheel

Wicekanclerz Niemiec
Okres

od 1 grudnia 1966
do 21 października 1969

Przynależność polityczna

Socjaldemokratyczna Partia Niemiec

Poprzednik

Hans-Christoph Seebohm

Następca

Walter Scheel

podpis
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielki I Klasy Odznaki Honorowej za Zasługi Krzyż Wielki II Klasy Odznaki Honorowej za Zasługi Wielki Krzyż Orderu Korony (Belgia) Order Lwa Białego I Klasy (CSRS) Krzyż Wielki Orderu Danebroga (Dania) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Rycerz Krzyża Wielkiego Orderu Oranje-Nassau (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Sokoła (Islandia) Wielka Wstęga Orderu Wschodzącego Słońca (Japonia) Krzyż Wielki Orderu Pro Merito Melitensi Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Wazów (Szwecja) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy (1951-2001) Medal 2500-lecia Imperium Perskiego
Günter Grass i Willy Brandt, 1972

Willy Brandt, właśc. Karl Herbert Frahm (ur. 18 grudnia 1913 w Lubece, zm. 8 października 1992 w Unkel) – niemiecki polityk, deputowany do Bundestagu i Parlamentu Europejskiego, przewodniczący berlińskiej Izby Deputowanych (1955–1957), burmistrz Berlina Zachodniego (1957–1966), federalny minister spraw zagranicznych i wicekanclerz (1966–1969), a następnie kanclerz RFN w latach 1969–1974[1].

Działacz socjaldemokratyczny, członek SPD i jej przewodniczący w latach 1964–1987. Od 1977 do 1992 stał na czele Międzynarodówki Socjalistycznej[2].

Laureat pokojowej Nagrody Nobla w 1971, Człowiek Roku 1970 według magazynu „Time”.

Młodość i czasy II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z robotniczej rodziny. W 1932 roku ukończył gimnazjum Johanneum w Lubece. Wcześnie zainteresował się działalnością polityczną. W 1930 roku wstąpił do SPD, a od 1931 roku współpracował z rozłamową Socjalistyczną Partią Robotniczą (SAPD). W tym czasie udzielał się także jako dziennikarz. Po przejęciu władzy przez Adolfa Hitlera w Niemczech w 1933 roku wyemigrował do Norwegii, by założyć tam filię SAPD i prowadzić walkę przeciwko nazistom. Nawiązał kontakty z norweskim ruchem robotniczym. W 1936 roku pod nazwiskiem Gunnar Gaasland odwiedził Niemcy podając się za norweskiego studenta. Używał on już wtedy nazwiska Brandt i wystąpił o obywatelstwo Norwegii. Przyjechał nielegalnie do Warszawy na kongres Cukunftu w 1937 roku[3]. W latach 1937–1939 był korespondentem prasowym w republikańskiej Hiszpanii jako dziennikarz dla kilku lewicowych gazet w czasie hiszpańskiej wojny domowej. W 1938 roku władze III Rzeszy pozbawiły Frahma obywatelstwa. Po zajęciu Norwegii przez Niemców Brandt uciekł w 1940 do Szwecji, gdzie kontynuował działalność polityczną. Ambasada rządu norweskiego na emigracji w Szwecji przyznała mu norweskie obywatelstwo w 1940 roku. Na wygnaniu czynił wysiłki mające na celu zbliżenie pomiędzy emigracyjnymi partiami SPD i SAP. W czasie emigracji w Szwecji Willy Brandt wypowiadał się w sprawie stosunku Niemiec do Polski i kształtu jej granic. Uznawał prawo Polaków do odbudowy własnego państwa, do bezpieczeństwa narodowego i niektórych zmian terytorialnych.

Kariera w RFN[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej Willy Brandt wrócił do Niemiec jako korespondent prasy skandynawskiej, głównie norweskiej. Relacjonował m.in. przebieg procesu zbrodniarzy nazistowskich w Norymberdze. Pełnił także funkcję attaché prasowego norweskiej misji wojskowej przy Sojuszniczej Radzie Kontroli Niemiec. Po powrocie na stałe do Niemiec związał swe życie z Berlinem. Rozpoczął pracę w SPD, jako pełnomocnik zarządu partii i jej przedstawiciel we władzach alianckich. Był to początek jego wielkiej kariery politycznej. Był wieloletnim deputowanym w Bundestagu z Berlina Zachodniego. W latach 1957–1966 sprawował funkcję burmistrza Berlina, wykazał się zdolnościami politycznymi zwłaszcza w czasie tzw. II kryzysu berlińskiego w 1958 roku. Brandt zdecydowanie odrzucił ultimatum Chruszczowa, domagającego się zniesienia praw okupacyjnych w Berlinie Zachodnim i przekształcenia go w wolne miasto. Wyrazem poparcia dla nieustępliwej polityki Brandta w Berlinie była wizyta prezydenta USA, Johna F. Kennedy’ego w Berlinie 26 czerwca 1963 roku. W jej trakcie z ust amerykańskiego prezydenta padły słynne słowa: „Ich bin ein Berliner” („Jestem berlińczykiem”).

Kariera w SPD[edytuj | edytuj kod]

W 1964 roku Brandt zastąpił Ericha Ollenhauera na stanowisku przewodniczącego SPD, pełnił tę funkcję do roku 1987. W wyborach parlamentarnych z 1961 i 1965 roku był kandydatem SPD na kanclerza. W okresie rządów wielkiej koalicji CDU/CSU i SPD w latach 1966–1969 Brandt pełnił urząd wicekanclerza i ministra spraw zagranicznych. Po wygraniu wyborów do Bundestagu przez koalicję SPD i FDP we wrześniu 1969 roku Willy Brandt został wybrany na kanclerza (21 października 1969).

Kanclerz RFN[edytuj | edytuj kod]

Za swoich rządów podpisał układ o normalizacji wzajemnych stosunków z ZSRR, a 7 grudnia 1970 – układ z Polską. Podczas wizyty w grudniu 1970 w Warszawie oddał hołd polskim ofiarom hitlerowskich Niemiec klękając pod Pomnikiem Bohaterów Getta[4]. Zmienił również politykę wobec Wschodnich Niemiec, w grudniu 1972 roku podpisał z NRD układ (tzw. Grundlagenvertrag). W 1973 roku RFN oraz NRD zostały przyjęte do ONZ.

Brandt odnosił sukcesy na polu międzynarodowym, nie powiodło się mu jednak w polityce wewnętrznej. Nie zdołał uporządkować problemów gospodarczych i finansowych Niemiec. Dodatkowo wykrycie szpiega NRD wśród pracowników urzędu kanclerskiego na tyle osłabiło pozycję kanclerza, że ten podał się do dymisji 7 maja 1974 roku (szpiegiem tym był Günter Guillaume – sekretarz Brandta). W następnych latach Willy Brandt pełnił nadal funkcję przewodniczącego SPD. Po ustąpieniu w 1987 roku został honorowym przewodniczącym tej partii.

W latach 1979–1983 był posłem do Parlamentu Europejskiego.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Podczas pobytu w Norwegii zawarł w 1941 roku związek małżeński z Anną Thorkildsen (1904-1980)[5]. Para miała jedną córkę Ninję (ur. 1940)[6]. Po rozwodzie w 1948 roku, jego drugą żoną została Ruth Hansen (1920-2006). Mieli trzech synów, w tym późniejszego aktora Matthiasa (ur. 1961). Para rozwiodła się w 1980 roku[7]. Trzy lata później zawarł trzeci związek małżeński z dziennikarką Brigitte Seebacher (ur. 1946)[8][9].

Inne[edytuj | edytuj kod]

Pomnik Willy’ego Brandta w Warszawie

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stiftung Deutsches Historisches Museum, Stiftung Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland, Gerade auf LeMO gesehen: LeMO Biografie: Willy Brandt, www.hdg.de [dostęp 2023-04-10] (niem.).
  2. Willy Brandt und die Sozialistische Internationale 1976–1992, Willy Brandt Biografie [dostęp 2023-04-10] (niem.).
  3. Rudi Assuntino i inni, Strażnik: Marek Edelman opowiada, Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 1999, s. 25, ISBN 978-83-7006-919-3 [dostęp 2023-07-05].
  4. Wiadomości portalu point.info.
  5. Angaben zur Person: Carlota Thorkildsen (1904-1980), Willy Brandt Biografie [dostęp 2023-04-10] (niem.).
  6. ZEIT ONLINE | Lesen Sie zeit.de mit Werbung oder im PUR-Abo. Sie haben die Wahl., www.zeit.de [dostęp 2023-04-10].
  7. Torsten Körner: Die Familie Willy Brandt. S. Fischer, Frankfurt am Main 2013, ISBN 978-3-10-040407-7.
  8. General-Anzeiger Bonn, Willy-Brandt-Forum: Eine Anzeige im GA führte Brandt nach Unkel, General-Anzeiger Bonn, 21 marca 2016 [dostęp 2023-04-10] (niem.).
  9. Personal Information: Brigitte Seebacher (*1946), Willy Brandt Biografie [dostęp 2023-04-10] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]