Melonowiec właściwy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Melonowiec właściwy
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd kapustowce
Rodzina melonowcowate
Rodzaj melonowiec
Gatunek melonowiec właściwy
Nazwa systematyczna
Carica papaya L.
Sp. pl. 2:1036. 1753
Synonimy
  • Carica peltata Hook. & Arn.
  • Carica posoposa L.
  • Papaya carica Gaertn[3].
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status none DD.svg
brak danych

Melonowiec właściwy (Carica papaya L.), nazywany przeważnie papają, czasami nieściśle drzewem melonowym – gatunek rośliny z rodziny melonowcowatych (Caricaceae). Pochodzi z Ameryki Południowej, Środkowej i południowych rejonów Ameryki Północnej (Meksyk, Floryda)[3]. Obecnie uprawiany w tropikach i subtropikach.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Bylina o drzewiastym pokroju. Ma "pień" o wysokości 5-10 m, ale bez "gałęzi". Dolna część łodygi posiada charakterystyczne „blizny” po starych (opadłych) liściach i owocach.
Liście
Długie liście są spiralnie rozmieszczone na szczycie "pnia". Długoogonkowe liście o średnicy 50-70 cm mają siedem długich „wcięć”.
Kwiaty
Roślina jest zasadniczo dwupienna. Kwiaty wyrastają w zagłębieniach liści (na połączeniu z łodygą). Drobniejsze kwiaty męskie zebrane są w grona, większe żeńskie wyrastają po 3. Mają 5-krotny kielich, białawą koronę (w męskich kwiatach jest lejkowata, 5-płatkowa, w żeńskich 5-płatkowa), 1 słupek.
Owoc
Owalne lub gruszkowate jagody o długości do 45 cm i średnicy do 30 cm. Owoce kiedy są dojrzałe stają się miękkie i zmieniają kolor z zielonego na pomarańczowy lub ciemnożółty. Wnętrze owocu zawiera dużą ilość małych, kulistych i jadalnych nasion.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Rośliny owocowe. Jest powszechnie uprawiana w krajach tropikalnych. Owoce dojrzewają już na jednorocznych roślinach.
  • Kulinaria. Jadalne są zarówno miąższ jak i skórka owoców. Owoce mogą być spożywane na surowo, nadają się również na przetwory. Wytwarza się z nich marmoladę, napój alkoholowy, kandyzuje się je oraz konserwuje w puszkach. Jadalne są także niedojrzałe owoce, które przed spożyciem należy ugotować.

Miąższ owocu jest bogaty w witaminy i ubogi w kwasy. Dzięki dużej zawartości papainy ułatwia trawienie. Wspomnieć należy też o znacznej zawartości alaniny (116 mg na 100 g) oraz β-karotenu (1,2 mg na 100 g)[5].

Wartość odżywcza
Papaja, owoc surowy
(100 g)
Wartość energetyczna 186 kJ (44 kcal)
Białka 0,6 g
Węglowodany 11,1 g
Tłuszcze 0,1 g
Woda 87,6 g
Dane liczbowe na podstawie: [5]
Wartości RDA i AI wyznaczone na podstawie danych Institute of Health[6]
Owoc w całości oraz w przekroju poprzecznym i podłużnym
Owoce na "drzewie"
Owoce po zbiorze
Siewka

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  4. Carica papaya, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. a b Hanna Kunachowicz i inni, Tabele składu i wartości odżywczej żywności, wyd. II zmienione, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2017, s. 621, ISBN 978-83-200-5311-1.
  6. Dietary Reference Intakes Tables and Application. Institute of Health. The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  2. Jens Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-378-9.