Monarchia parlamentarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Monarchie parlamentarne oznaczono kolorem czerwonym, monarchie konstytucyjne kolorem różowym.

Monarchia parlamentarna – forma ustroju politycznego, w którym głową państwa jest monarcha, który współdzieli władzę z parlamentem. W większości współczesnych europejskich monarchiach parlamentarnych kompetencje króla są jednak ograniczone do funkcji reprezentacyjnych, a realną władzę sprawuje demokratycznie wyłaniany parlament i rząd, na którego czele stoi premier. W ten sposób takie państwo de facto nabiera cech republiki demokratycznej, a monarchiczna forma rządów staje się tu jedynie dekoracją. Obowiązuje zasada rex regnat, sed non gubernat — "król panuje, ale nie rządzi".

Jest formą rządów, w której uprawnienia monarchy i parlamentu są ściśle określone przepisami prawa. Monarchia parlamentarna jest odmianą monarchii konstytucyjnej.

Do państw europejskich z monarchią parlamentarną, gdzie parlament posiada większą władzę od monarchy należą: Wielka Brytania, Hiszpania, Andora, Belgia, Holandia, Dania, Norwegia, Szwecja.

Do państw europejskich z monarchią parlamentarną, gdzie monarcha posiada większą władzę od parlamentu należą: Liechtenstein i Monako.

Ustrój ten zaczął się po raz pierwszy kształtować w Anglii, poczynając od przyjęcia Magna Carta w 1215 r. przez okres wojen domowych w XVII wieku aż po objęcie władzy przez dynastię Stuartów. Chcąc uchronić się przed próbami przywrócenia absolutyzmu, parlament uchwalił ustawę, na mocy której nikogo nie można aresztować bez nakazu sądowego i przedstawienia mu zarzutów. W wydanej w 1689 r. Deklaracji praw narodu angielskiego ostatecznie określono zakres władzy monarchy i parlamentu. Odtąd o armii i finansach państwa samodzielnie decydował parlament. Ustrój ten stopniowo dalej ograniczał władzę królewską aż do stanu współczesnego.

Bibliografia[edytuj]