ORP Generał Szeptycki (1920)
![]() OORP „Generał Szeptycki” i „Pińsk” na Prypeci | |
Klasa |
holownik / statek uzbrojony |
---|---|
Historia | |
![]() | |
Nazwa |
„Prytkij” („Прыткий”) |
Wejście do służby |
? |
Wycofanie ze służby |
1920 |
![]() | |
Nazwa |
H 6 → „Generał Szeptycki” |
Wejście do służby |
maj 1920 |
Wycofanie ze służby |
18 września 1939 |
![]() | |
Nazwa |
„Nieman” („Неман”) |
Wejście do służby |
1941 |
Wycofanie ze służby |
wrzesień 1941 |
![]() | |
Nazwa |
Pi D-5 |
Wejście do służby |
? |
Los okrętu |
nieznany |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność |
163 tony |
Długość |
41,6 metra między pionami |
Szerokość |
6 metrów |
Zanurzenie |
0,5 metra |
Napęd | |
1 maszyna parowa potrójnego rozprężania o mocy 175 KM bocznokołowiec | |
Prędkość | |
Uzbrojenie | |
2 działa kal. 75 mm (2 x I) 4 ckm kal. 7,92 mm (4 x I) miny | |
Opancerzenie | |
6-8 mm | |
Załoga |
24–39 |
ORP Generał Szeptycki (ex-H 6) – polski rzeczny statek uzbrojony, dawny rosyjski holownik „Prytkij”.
Zbudowany w latach 90. XIX wieku lub na początku XX wieku, został zdobyty w Czarnobylu przez Wojsko Polskie i służył w Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej od maja 1920 roku do września 1939 roku. Nazwę otrzymał na cześć generała Stanisława Szeptyckiego. Wziął udział w kampanii wrześniowej, został zniszczony przez załogę 18 września 1939 roku. Po wydobyciu przez Sowietów i remoncie, w 1941 roku został wcielony do Flotylli Dnieprzańskiej pod nazwą „Nieman”. Po ataku Niemiec na ZSRR statek trafił w ręce Niemców, którzy włączyli go do Dnieprflottille pod oznaczeniem Pi D-5. Dalsze losy jednostki są nieznane. W ciągu swojej służby była czterokrotnie samozatapiana: dwukrotnie w 1920 roku, we wrześniu 1939 roku i we wrześniu 1941 roku.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Wojna polsko-bolszewicka
[edytuj | edytuj kod]Pierwotnie był to rosyjski holownik o nazwie „Prytkij” (ros. „Прыткий”)[1][2][a]. Został zbudowany w latach 90. XIX wieku lub na początku XX wieku dla jednej z flotylli rzecznych Imperium Rosyjskiego[2]. Jednostka, wchodząca w 1920 roku w skład radzieckiej Dnieprzańskiej Flotylli Wojennej, służyła na Prypeci podczas wojny polsko-bolszewickiej. 25 kwietnia wzięła udział w walkach z polskimi okrętami pod Koszarówką, otrzymując trafienie w kocioł z pocisku armatniego kal. 75 mm wystrzelonego z dowodzonej przez por. mar. Stefana de Waldena pancernej łodzi motorowej MP 1[3][4]. Na pokładzie wybuchł pożar, a po jego opanowaniu statek został odholowany do Czarnobyla[3][4]. 27 kwietnia wojska polskie zdobyły Czarnobyl, a w nim m.in. 15 jednostek pływających, w tym wyciągniętego na brzeg, uszkodzonego „Prytkiego”[1][5]. Po przeprowadzeniu remontu, statek 23 maja wcielono do Flotylli Pińskiej jako holownik pod oznaczeniem H 6[1][6]. Do czasu kontrofensywy Armii Czerwonej jednostka stacjonowała w Kijowie[1]. Od 10 do 25 lipca statek, wraz z resztą Flotylli Pińskiej, uczestniczył w walkach odwrotowych[1][2]. 25 lipca 1920 roku H 6 został (wraz z kilkunastoma innymi jednostkami) samozatopiony za pomocą ładunków wybuchowych na Pinie na podejściach do Pińska, gdyż nie mógł się wycofać z powodu niskiego stanu wody na Prypeci i Kanale Królewskim[7][8][b]. Załogi zatopionych jednostek zostały ewakuowane przez Brześć do Torunia, wchodząc następnie w skład Flotylli Wiślanej (Flotylla Pińska została rozformowana)[7][9]. Statek został wydobyty przez Rosjan i odholowany w rejon Mostów Wolańskich, po czym uszkodzono go i zatopiono podczas odwrotu wojsk bolszewickich z rejonu Polesia[1].
Okres międzywojenny
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/ORP_General_Szeptycki_%26_monitory.jpg/220px-ORP_General_Szeptycki_%26_monitory.jpg)
Po ponownym zajęciu Polesia, H 6 został wydobyty przez Pogotowie Techniczne Flotylli Pińskiej w listopadzie 1920 roku, pomyślnie przechodząc w 1921 roku weryfikację stanu technicznego, przeprowadzoną przez komisję powołaną przez Departament dla Spraw Morskich[1][10][c]. W 1922 roku statek został wyremontowany w warsztatach portowych w Pińsku z myślą o służbie w reaktywowanej Flotylli Pińskiej[1]. W tym roku jednostka otrzymała nazwę „Generał Szeptycki”, na cześć generała Stanisława Szeptyckiego, ówczesnego dowódcy 4. Armii, której działania w kwietniu 1920 roku doprowadziły do przejęcia „Prytkiego” i innych jednostek pływających. Pełniła rolę uzbrojonego statku minowego[11][12]. Statek otrzymał uzbrojenie składające się z dwóch pojedynczych dział wz. 1897 kal. 75 mm oraz czterech pojedynczych ciężkich karabinów maszynowych Maxim wz. 08 kal. 7,92 mm, a także min typu Rybka[1][2].
W 1924 roku dowódcą jednostki był por. mar. Stefan Jacynicz[13]. 1 maja 1925 roku ORP „Generał Szeptycki” rozpoczął kampanię letnią[14][15]. W nocy 19 czerwca podczas remontu na okręcie wybuchł pożar, który jednak nie spowodował poważniejszych zniszczeń[1][14]. Po zakończeniu remontu, w dniach 20–25 lipca jednostka uczestniczyła w strzelaniu artyleryjskim[1][16]. W lecie „Generałowi Szeptyckiemu” przydzielono pozyskany z Morskiego Dywizjonu Lotniczego ślizgacz typu Farman[16]. Od 30 października jednostkę przeniesiono w stan konserwacji, a na jej pokładzie pozostawiono załogę szkieletową[1][16].
W 1927 roku „Generał Szeptycki” został przyporządkowany do 1. dywizjonu bojowego Flotylli[1]. Jego dowódcą był w tym czasie por. mar. Czesław Resiński, a prócz niego na pokładzie przebywało 23 podoficerów i marynarzy[17]. Okręt uczestniczył czynnie w kampanii 1927 roku, rozpoczynając ją 1 maja i kończąc dopiero 20 grudnia[18]. Kampania letnia 1928 roku rozpoczęła się dla statku minowego w dniu 1 kwietnia (wraz z należącymi do 1. dywizjonu monitorami OORP „Kraków” i „Wilno” i motorówkami M 5, M 22, M 23 i M 24), a jej zakończenie odbyło się 15 października[19]. Załoga jednostki składała się wówczas z dwóch oficerów oraz 25 podoficerów i marynarzy[20].
15 kwietnia 1929 roku ORP „Generał Szeptycki” rozpoczął kolejną letnią kampanię, przyporządkowany do 3. dywizjonu bojowego (który tworzyły ponadto monitory OORP „Toruń” i „Pińsk” oraz 3. grupa kutrów uzbrojonych), prawdopodobnie wyposażony w demontowalny pancerz opracowany w latach 1926-1927 przez biuro konstrukcyjne warsztatów portowych Flotylli[1][21]. Dowódcą jednostki był wówczas ppor. mar. Józef Mostowik, który otrzymał podczas kampanii awans na stopień por. mar.[22]. ORP „Generał Szeptycki” pełnił rolę okrętu dowodzenia dywizjonu, mającego zapewniać łączność z dowództwem przy użyciu radiostacji[23]. 30 września wszystkie jednostki 3. dywizjonu zostały odstawione do rezerwy, a ich załogi zakwaterowano na dywizjonowych krypach mieszkalnych[24].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/OORP_General_Szeptycki_zaloga.jpg/220px-OORP_General_Szeptycki_zaloga.jpg)
1 maja 1930 roku jednostki tworzące 3. dywizjon bojowy (w niezmienionym w stosunku do poprzedniego roku składzie) rozpoczęły kampanię letnią[25]. Pierwszy jej etap odbył się na dolnym odcinku Prypeci i Horynia w dniach 6–28 maja i obejmował szkolenie załóg w ramach pojedynczego okrętu; drugi etap kampanii (29 maja – 8 sierpnia) obejmował szkolenie taktyczne dywizjonów, Oddziału Łączności i Rzecznego Plutonu Lotniczego oraz 4-tygodniowe ćwiczenia minowo-trałowe[26]. Trzeci etap, przeprowadzony między 7 sierpnia a 28 września, obejmował strzelania poligonowe oraz ćwiczenia w dowodzeniu zespołami i użyciu całej Flotylli w walce, w tym we współdziałaniu z wojskami lądowymi; czwarty (29 września – 15 października) wykorzystany został na ćwiczenie możliwości odwrotu przy niskim stanie wód[27]. Jednostki 3. dywizjonu zakończyły kampanię 15 listopada[28].
W kwietniu 1931 roku wcielono do służby krypę minowo-gazową K 5 (nazwaną w 1933 roku „Mątwa”) i od tego czasu ORP „Generał Szeptycki” pełnił rolę statku uzbrojonego[1][29]. Okręt rozpoczął kampanię 1931 roku w dniu 1 maja, razem z pozostałymi jednostkami 3. dywizjonu bojowego[30]. Flotylla przeprowadziła ćwiczenia na Prypeci, Strumieniu, Jasiołdzie, jeziorze Horodyszcze, Prostyrze i Horyniu, bazując w Horodyszczu, Starych Koniach, Bereźcach, Stachowie, Wolańskich Mostach, Nyrczy, Dawidgródku oraz Przewozie Kozaka i powracając na przełomie każdego miesiąca (oprócz przełomu lipca i sierpnia) do Pińska[31]. 17 października 1931 roku Flotylla Pińska została przemianowana na Flotyllę Rzeczną Marynarki Wojennej, a 25 października „Generał Szeptycki” zakończył kampanię i trafił do rezerwy[32].
Kolejną kampanię letnią okręt rozpoczął 1 maja 1932 roku, wraz z resztą jednostek tworzących 3. dywizjon bojowy[33]. Flotylla operowała na wodach nadgranicznych w rejonie Przewozu Kozaka, a także na środkowym Strumieniu, Prostyrze oraz Horyniu[34]. 15 października „Generał Szeptycki” został odstawiony do rezerwy, obsadzony przez załogę szkieletową[35]. W kwietniu 1933 roku szef Kierownictwa Marynarki Wojennej, kontradmirał Jerzy Świrski przedstawił plan rozbudowy Floty, w którym m.in. znajdowała się przebudowa OORP „Generała Szeptyckiego”, „Generała Sikorskiego” i „Hetmana Chodkiewicza” na okręty obrony przeciwlotniczej[36][37]. Ostatecznie jednak fundusze pozwoliły na przebudowę jedynie dwóch jednostek („Generała Sikorskiego” i „Hetmana Chodkiewicza”), choć przebudowa „Generała Szeptyckiego” nadal znajdowała się w planach (z terminem realizacji do 1940 roku)[36][38]. 1 maja większość okrętów 3. dywizjonu (OORP „Generał Szeptycki”, „Toruń” i 3. grupa kutrów uzbrojonych) rozpoczęła kampanię czynną[39]. Podczas jednego z rejsów na okręcie doszło do uszkodzenia steru[40]. 22 lipca okręt wziął udział w konkursie zorganizowanym na koniec strzelań artyleryjskich, zajmując w kategorii statków uzbrojonych 1. miejsce (obsługa dziobowego działa kal. 75 mm)[36][40]. 17 października „Generał Szeptycki” zakończył kampanię 1933 roku[41].
1 maja 1934 roku ORP „Generał Szeptycki” rozpoczął kampanię letnią, wraz z większością głównych okrętów Flotylli[42]. Jednostki działały w oparciu o Terebień, Horodyszcze, Nyrczę, Mosty Wolańskie i Przewóz Kozaka, prócz rejsów ćwiczebnych i doskonalących przeprowadzając ostre strzelania na strzelnicy bojowej batalionu KOP „Dawidgródek" w Chorsku (w dniach 11–16 i 20–23 czerwca, 17–18 i 23–28 lipca oraz 7–8 sierpnia)[42]. W sierpniu 1934 roku dowództwo okrętu sprawował por. mar. Ignacy Rarot, a bosmanem okrętowym był Ludwik Stefański[43]. Na pokładzie jednostki zaokrętowane było też dowództwo 3. dywizjonu bojowego w składzie: kpt. mar. Konstanty Łączkowski (dowódca), kpt. mar. Wacław Fiutak (oficer artyleryjski) i kpt. mar. Ludwik Schäfer (oficer mechanik)[43]. Zakończenie kampanii odbyło się 15 października, kiedy to okręt trafił do II rezerwy[44].
Kampanię czynną 1935 roku 3. dywizjon bojowy (OORP „Generał Szeptycki”, „Toruń”, „Pińsk” oraz 3. grupa kutrów uzbrojonych) rozpoczął w dniu 1 maja[45]. Program obejmował rejsy po Pinie, Prostyrze, Prypeci i Horyniu, a okręty zakończyły kampanię w dniu 1 października[46]. Załoga jednostki składała się wówczas z dwóch oficerów oraz 37 podoficerów i marynarzy[47]. W 1936 roku kampania letnia dla większości jednostek pływających Flotylli Rzecznej rozpoczęła się również 1 maja, a okręty realizowały szkolenie w Horodyszczu, Mostach Wolańskich, Nyrczy i Dawidgródku[48]. 1 października OORP „Generał Szeptycki” i „Pińsk” skierowano do rezerwy, a 8 października obie jednostki ze względów oszczędnościowych trafiły do stanu bez kampanii i rezerwy[49][d]. Z powodu ograniczeń budżetowych ciągle w zawieszeniu była sprawa przebudowy „Generała Szeptyckiego” na okręt obrony przeciwlotniczej, przesuwana na kolejne lata (jej koszt miał wynieść 120 000 złotych)[51].
Kampania letnia w 1937 roku rozpoczęła się prawdopodobnie 1 maja[51]. 1 lipca usunięto z monitorów i statków uzbrojonych nazwy własne, w celu utrudnienia przeciwnikowi rozpoznania okrętów[51]. 1 września OORP „Generał Szeptycki” i „Generał Sikorski” zostały odstawione do rezerwy[51]. W 1938 roku kampania czynna rozpoczęła się prawdopodobnie w maju[52]. Na przełomie września i października, podczas kryzysu związanego z zajęciem Zaolzia, powodującego napięcie w stosunkach z ZSRR, okręty Flotylli zostały postawione w stan pogotowia wojennego, przygotowując się do zaminowania i zablokowania Prypeci (po wyrażeniu zgody przez rząd Czechosłowacji na zajęcie spornych ziem odwołano pogotowie wojenne i zakończono kampanię)[53].
Mobilizacja i kampania wrześniowa
[edytuj | edytuj kod]Po wysunięciu przez Niemcy żądań terytorialnych i politycznych wobec Polski i ich ujawnieniu wiosną 1939 roku, 23 marca zarządzono częściową mobilizację Flotylli, w tym „Generała Szeptyckiego”. Po odrzuceniu żądań niemieckich w dniu 26 marca pogotowie wojenne odwołano[54][55]. 1 czerwca ORP „Generał Szeptycki” został odstawiony do rezerwy (prawdopodobnie w celu wymiany lub wzmocnienia uzbrojenia przeciwlotniczego)[36][56]. Kolejną mobilizację ogłoszono 27 sierpnia 1939 roku, a jej przeprowadzenie nie napotkało na trudności, gdyż okręty były w trakcie kampanii letniej[57]. Jednostki zostały przesunięte na wody w pobliżu Pińska, gdzie zostały zamaskowane i większości przemalowane w barwy ochronne (kamuflaż składał się z różnej wielkości i kształtu plam w kolorach czarnym, ciemnobrązowym i szarym, na tle zgniłej zieleni)[58].
W momencie wybuchu ataku Niemiec na Polskę okręt (dowodzony przez ppor. mar. rez. Wacława Przyjemskiego) znajdował się w porcie w Pińsku, w związku z prowadzonymi na nim pracami remontowymi (jednostka pełniła rolę okrętu dowodzenia w 3. dywizjonie bojowym)[59][60]. 3 września „Generał Szeptycki” opuścił Pińsk, chcąc udać się na wschód w celu zajęcia pozycji ogniowej, jednak z powodu niskiego stanu wód dotarł zaledwie do rozwidlenia Piny ze Strumieniem i musiał zawrócić (i to mimo dokonanego podczas remontu demontażu pancernych masek dział kal. 75 mm)[61][62]. Wobec zagrożenia bombardowaniem Mostów Wolańskich przez Luftwaffe, 5 września dowódca Flotylli kmdr Witold Zajączkowski wysłał w rejon wsi Koźlakowicze (5 km w górę Piny) „Generała Szeptyckiego", który miał spełniać rolę baterii pływającej osłaniającej Pińsk od zachodu (sprawować kontrolę nad szosą Pińsk – Brześć) i ewentualnie prowadzić ogień przeciwlotniczy do samolotów lecących na niskim pułapie (dzięki zdjęciu masek ochronnych zwiększeniu uległy kąty podniesienia luf[61][63].
13 września „Generał Szeptycki” wszedł w skład Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”, z zadaniem ochrony mostu drogowego w Pińsku i zwodzonego mostu pontonowego pod Stetyczowem na Strumieniu[64]. Działania te miał podjąć we współpracy z dwoma odwodowymi batalionami marynarskimi SGO i w tym celu na statku uzbrojonym zaokrętowano dowódcę stacjonującej we wsi Damaszyce 2. kompanii 1. batalionu kpt. mar. w st. sp. Rudolfa Kuzio, który nazajutrz, po przekazaniu dowodzenia kompanii por. mar. Franciszkowi Rydzewskiemu, objął komendę nad okrętem[61][65]. Po agresji radzieckiej dowódca SGO „Polesie” gen. bryg. Franciszek Kleeberg nakazał 17 września zniszczenie i zatopienie jednostek pływających Flotylli Pińskiej z powodu niemożliwości ewakuacji ze względu na niskie stany wód[66]. ORP „Generał Szeptycki” otrzymał jednak rozkaz obrony dostępu do Pińska od zachodu do czasu przewidywanego zajęcia miasta przez Armię Czerwoną, a wtedy dowódca miał zniszczyć statek wraz ze stojącymi nieopodal krypami i z załogą dotrzeć do Morocznej[67][68]. 17 września o godz. 11:00 okręt odpędził ogniem działa kal. 75 mm nadlatujący od zachodu nad Pińsk niemiecki samolot bombowy, jednak przy późniejszym nalocie dwóch radzieckich bombowców nie mógł otworzyć ognia z powodu operowania samolotów na wyższym pułapie[61][69].
18 września załamany nerwowo dowódca „Generała Szeptyckiego”, kpt. mar. w st. sp. Rudolf Kuzio nakazał zejście załogi i samozatopienie jednostki (po zdemontowaniu oraz wyrzuceniu za burtę uzbrojenia i amunicji)[70][71][e]. Okręt został podpalony około południa w odległości 6 km od Pińska w rejonie wsi Koźlakowicze, a pozostała jeszcze dziesięcioosobowa załoga udała się do Pińska[70][71]. Za niewykonanie rozkazu obrony miasta do momentu wkroczenia Sowietów poprzez przedwczesne zniszczenie okrętu dowódca jednostki oraz jego zastępca (ppor. mar. rez. Wacław Przyjemski) zostali aresztowani 19 września i oddani pod sąd wojenny, jednak z powodu ewakuacji do rozprawy nie doszło i oficerowie zostali zwolnieni[70][71]. Tego dnia wieczorem dziesięcioosobowa grupa marynarzy z ORP „Generał Szeptycki” pod dowództwem bsmt rez. Zenona Korolko wysłano z Pińska z zadaniem ochrony mostu kolejowego w Horodyszczu (marynarze powrócili do Pińska o godz. 10:00 20 września, po zluzowaniu przez trałowce rzeczne z sekcjami minerskimi, mające zniszczyć most)[70][72].
Służba we flotach radzieckiej i niemieckiej
[edytuj | edytuj kod]Okręt został wydobyty przez służbę awaryjno-ratowniczą Dnieprzańskiej Flotylli Wojennej (przy pomocy specjalistów z przedsiębiorstwa robót ratowniczych i podwodnych EPRON) do 12 listopada 1939 roku i po remoncie i przebudowie w Kijowie wcielony do służby we Flotylli Dnieprzańskiej pod nazwą „Nieman” (ros. „Неман”) jako samodzielna baza pływająca w 1941 roku[73][74]. Po ataku Niemiec na ZSRR „Nieman” został zatopiony we wrześniu 1941 roku na Dnieprze[73][75]. Jednostka została wydobyta przez Niemców i odholowana do Kijowa, po czym wyremontowana i prawdopodobnie włączona do niemieckiej flotylli rzecznej (niem. Dnieprflottille) pod oznaczeniem Pi D-5[73][75]. Dalsze losy jednostki są nieznane[73][75].
Dane taktyczno-techniczne
[edytuj | edytuj kod]Jednostka była statkiem rzecznym o długości między pionami 41,6 metra, szerokości 6 metrów i zanurzeniu 0,5 metra[2][76][f]. Wolna burta wynosiła 2,15 metra[23]. Wyporność wynosiła 163 tony[2][36][g]. Siłownię jednostki stanowiła maszyna parowa potrójnego rozprężania o mocy 175 KM[36][75][h]. Prędkość maksymalna bocznokołowca wynosiła 14 km/h (7,5 węzła)[36][76][i].
Jednostka była uzbrojona w dwa pojedyncze działa wz. 1897 kalibru 75 mm i cztery pojedyncze ciężkie karabiny maszynowe Maxim wz. 08 kal. 7,92 mm[75][76]. Na początku lat 30. armaty kal. 75 mm na statkach uzbrojonych zamieniono w czasie pokoju na armaty kal. 47 mm (etat wojenny przewidywał nadal działa kal. 75 mm)[23]. Okręt mógł przenosić także miny typu Rybka[36][75]. Opancerzenie jednostki miało grubość 6–8 mm[2][36].
W toku służby okręt został wyposażony w radiostację nadawczą R-1 (RKM/O) i odbiorczą R-21 (RKM/O-D), a od 1935 roku także w krótkofalową radiostację nadawczo-odbiorczą R-36 (Z-51)[23].
Liczebność załogi jednostki była zmienna i składała się od 24 do 39 oficerów, podoficerów i marynarzy[23][47][77][j].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Borowiak 2014 ↓, s. 31 podaje błędnie, że był to rosyjski statek sztabowy „Gołownoj” (ex-„Desna”, ex-„Zwiagel”), który w latach 1920–1922 nosił także nazwę ORP „Generał Szeptycki”, zmienioną następnie na „Generał Sosnkowski”. Por. Borowiak 2019 ↓, s. 355 i Borowiak 2017 ↓, s. 6-7.
- ↑ Tę samą datę podaje Zasieczny 2010 ↓, s. 103. Borowiak 2019 ↓, s. 330 i Borowiak 2014 ↓, s. 35 podają, że statek został samozatopiony 20 lipca 1920 roku, po wcześniejszym wejściu na mieliznę.
- ↑ Zasieczny 2010 ↓, s. 103 podaje, że statek podniesiono wiosną 1921 roku.
- ↑ W stanie bez kampanii i rezerwy nie wypłacano załogom szkieletowym dodatku za zaokrętowanie[50].
- ↑ Borowiak 2019 ↓, s. 334-336 i Borowiak 2014 ↓, s. 41-42 podają na podstawie relacji kmdra Witolda Zajączkowskiego, że kpt. mar. w st. sp. Rudolf Kuzio podjął tę decyzję z powodu demoralizacji i pijaństwa, ale przeczy temu relacja bsmt rez. Zenona Korolko, ówczesnego członka załogi okrętu.
- ↑ Identycznie podaje Pertek 1990 ↓, s. 606. Borowiak 2019 ↓, s. 332 i Borowiak 2014 ↓, s. 43 podają, że długość wynosiła 47,5 metra, szerokość 3,5 metra (7 metrów z tamborami) i zanurzenie 0,7 metra, zaś Bartelski i Bartelski 2013 ↓, s. 34 podają, że długość całkowita bez steru wynosiła 42,6 metra, między pionami 41,6 metra, szerokość kadłuba 6 metrów, szerokość całkowita (z tamborami) 11,07 metra, a zanurzenie od 0,5 do 0,9 metra.
- ↑ Bartelski i Bartelski 2013 ↓, s. 34 podają, że wyporność wynosiła 125 ton.
- ↑ Pertek 1990 ↓, s. 606, Piwowoński 1989 ↓, s. 291 i Zasieczny 2010 ↓, s. 103 podają, że moc siłowni wynosiła 178 KM, zaś Bartelski i Bartelski 2013 ↓, s. 34 podają, że moc silnika wynosiła 225 KM.
- ↑ Zasieczny 2010 ↓, s. 103 omyłkowo podaje, że okręt rozwijał prędkość 14 węzłów, zaś Bartelski i Bartelski 2013 ↓, s. 34 podają, że okręt rozwijał 12 km/h.
- ↑ Pertek 1990 ↓, s. 606, Piwowoński 1989 ↓, s. 291, Borowiak 2019 ↓, s. 332, Borowiak 2014 ↓, s. 43 i Zasieczny 2010 ↓, s. 103 podają, że załoga składała się z 40 osób.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Borowiak 2019 ↓, s. 330.
- ↑ a b c d e f g Zasieczny 2010 ↓, s. 103.
- ↑ a b Bartlewicz 2013 ↓, s. 125.
- ↑ a b Dyskant 1994 ↓, s. 81.
- ↑ Bartlewicz 2013 ↓, s. 105, 128.
- ↑ Bartlewicz 2013 ↓, s. 105.
- ↑ a b Dyskant 1994 ↓, s. 91.
- ↑ Bartlewicz 2013 ↓, s. 175-178.
- ↑ Bartlewicz 2013 ↓, s. 177-179.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 93-94.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 97.
- ↑ Kułakowski 1988a ↓, s. 167.
- ↑ Kułakowski 1988a ↓, s. 197.
- ↑ a b Dyskant 1994 ↓, s. 101.
- ↑ Kułakowski 1988a ↓, s. 196.
- ↑ a b c Dyskant 1994 ↓, s. 102.
- ↑ Kułakowski 1988a ↓, s. 199.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 109, 114.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 115, 121-122.
- ↑ Kułakowski 1988a ↓, s. 203.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 125-126.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 129.
- ↑ a b c d e Bartelski i Bartelski 2013 ↓, s. 34.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 129-130.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 131.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 133.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 133-134.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 135.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 145-146, 163.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 146.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 147.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 149.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 153.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 154.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 157-158.
- ↑ a b c d e f g h i Borowiak 2019 ↓, s. 332.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 161.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 189-190.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 162.
- ↑ a b Dyskant 1994 ↓, s. 164.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 165.
- ↑ a b Dyskant 1994 ↓, s. 172.
- ↑ a b Kułakowski 1988b ↓, s. 417.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 174.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 182.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 182, 186.
- ↑ a b Kułakowski 1988b ↓, s. 425.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 195-196.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 199.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 201.
- ↑ a b c d Dyskant 1994 ↓, s. 202.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 206.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 208.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 249.
- ↑ Dyskant 2000 ↓, s. 33.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 254.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 261.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 263.
- ↑ Borowiak 2019 ↓, s. 332-334.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 269, 272.
- ↑ a b c d Borowiak 2019 ↓, s. 334.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 269.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 272-273.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 280.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 281.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 291.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 292-293.
- ↑ Pertek 1990 ↓, s. 192-194.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 294.
- ↑ a b c d Borowiak 2019 ↓, s. 336.
- ↑ a b c Dyskant 1994 ↓, s. 299.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 305, 308.
- ↑ a b c d Borowiak 2019 ↓, s. 338.
- ↑ Dyskant 1994 ↓, s. 317-318.
- ↑ a b c d e f Borowiak 2014 ↓, s. 43.
- ↑ a b c Piwowoński 1989 ↓, s. 291.
- ↑ Kułakowski 1988a ↓, s. 199, 203.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Andrzej S. Bartelski, Jan A. Bartelski. Dywizjonowy statek dowodzenia Admirał Dickman. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 9/2013. XVIII (137), s. 34-36, wrzesień 2013. Warszawa: Magnum X.
- Jan Bartlewicz: Flotylla Pińska i jej udział w wojnie polsko-sowieckiej 1918-1920. Oświęcim: Napoleon V, 2013. ISBN 978-83-7889-062-1.
- Mariusz Borowiak: Polskie Flotylle Rzeczne 1918–1939. Okręty i statki pod biało-czerwoną banderą. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2019. ISBN 978-83-8178-117-6.
- Mariusz Borowiak: ORP Generał Sosnkowski. Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2017, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia Wrzesień 1939. Tom 114. ISBN 978-83-7945-645-1.
- Mariusz Borowiak: Statki uzbrojone Flotylli Pińskiej. Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2014, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia Wrzesień 1939. Tom 48. ISBN 978-83-7945-007-7.
- Józef Wiesław Dyskant: Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej 1919-1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08251-0.
- Józef Wiesław Dyskant: Polska Marynarka Wojenna w 1939 roku cz. 1: W przededniu wojny. Gdańsk: Wydawnictwo AJ-Press, 2000. ISBN 83-7237-044-3.
- Mirosław Kułakowski: Marynarka Wojenna Polski Odrodzonej: 1918-1939. T. I. Toronto: Futura Graphics, 1988. ISBN 978-0-921866-00-8.
- Mirosław Kułakowski: Marynarka Wojenna Polski Odrodzonej: 1918-1939. T. II. Toronto: Futura Graphics, 1988. ISBN 0-921866-00-3.
- Jerzy Pertek: Wielkie dni małej floty. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1990. ISBN 83-210-0895-X.
- Jan Piwowoński: Flota spod biało-czerwonej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. ISBN 83-10-08902-3.
- Andrzej Zasieczny: Broń Wojska Polskiego 1939-1945. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2010. ISBN 978-83-7020-425-9.
- Dobre Artykuły
- Niemieckie okręty z okresu II wojny światowej
- Polskie okręty rzeczne z okresu 1920–1939
- Polskie okręty rzeczne z okresu II wojny światowej
- Polskie okręty rzeczne zatopione w czasie II wojny światowej
- Radzieckie okręty rzeczne z okresu II wojny światowej
- Radzieckie okręty rzeczne zatopione w czasie II wojny światowej
- Samozatopione polskie okręty rzeczne
- Statki i okręty zatopione na rzekach
- Okręty z napędem kołowym