Różanka (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Różanka
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Różance
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Różance
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Międzylesie
Wysokość 410-580 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 345[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-530
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0853850
Położenie na mapie gminy Międzylesie
Mapa lokalizacyjna gminy Międzylesie
Różanka
Różanka
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Różanka
Różanka
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Różanka
Różanka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Różanka
Różanka
Ziemia50°11′03″N 16°38′02″E/50,184167 16,633889
Strona internetowa miejscowości
Zabytkowy dom nr 52 w Różance

Różanka, niem. Rosenthal[2]wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim w powiecie kłodzkim, w gminie Międzylesie, w Sudetach, w Kotlinie Kłodzkiej, w odległości około 8 km od Międzylesia.

Położenie[edytuj]

Duża wieś łańcuchowa położona w południowej części Gór Bystrzyckich, kilka kilometrów na północny zachód od Międzylesia, nad potokiem Różana[3]. Przez miejscowość przebiega Autostrada Sudecka - widokowa trasa wiodąca z Międzylesia na przełęcz Polskie Wrota[3].

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie wałbrzyskim.

Historia[edytuj]

Różanka powstała w XIII wieku, pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1358 roku[3]. Na przełomie XIII i XIV wieku miejscowość należała do klasztoru cystersów w Kamieńcu Ząbkowickim, później wchodziła w skład państwa Szczerba jako wieś służebna[3]. W XV wieku w Różance znajdowała się huta szkła[3]. Od roku 1684 wieś należała do hrabiego Althanna, a od 1803 roku jej właścicielem był Anton Alexander von Magnis[3]. W XVIII i XIX wieku była ośrodkiem tkactwa, wcześniej w okolicy wydobywano rudę żelaza i wapień który był wypalany na wapno[3]. W roku 1840 część wsi należała do Marianny Orańskiej, istniały tu w tym czasie: sześć młynów wodnych, olejarnia, bielnik, tartak, wytwórnia potażu, browar, dwie gorzelnie i wapiennik[3]. Pod koniec XIX wieku Różanka nabrała znaczenia turystycznego jako punkt wypadowy wycieczek do Zamku Szczerba i Solnej Jamy[3].

Współczesność[edytuj]

Obecnie Różanka ma charakter wsi rolniczo-letniskowej. Przez wieś prowadzi szlak turystyczny niebieski szlak turystyczny z Międzylesia na Przełęcz Spalona (811 m n.p.m.) oraz droga z Domaszkowa do Niemojowa i Międzylesia.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny z 1661 r., barokowy, przebudowany na początku XX w. Wewnątrz ołtarz i ambona dłuta Michała Ignacego Klahra Młodszego z lat 1762-1768. Prospekt organowy z 1787 roku, chrzcielnica z pierwszej połowy XVIII w.
  • plebania, nr 15, z drugiej połowy XVIII w., przebudowana w czwartej ćwierci XIX w.
  • budynek gospodarczy, z czwartej ćwierci XVIII w., przebudowany w końcu XIX w.
  • dwór, obecnie dom nr 1 (dawniej nr 114), z pierwszej połowy XVII w., przebudowany w XVIII w.
  • dom nr 6 (dawniej nr 111), z XIX w.
  • dom nr 10 (dawniej nr 3), z końca XVIII w.
  • dom nr 18 (dawniej nr 95), z XVII w., przebudowany w pierwszej połowie XIX w.
  • dom nr 52 (dawniej nr 11), z 1770 r.
  • dom nr 54 (dawniej nr 13), z końca XVIII w.[4].

inne zabytki:

  • wiele budynków – chat sudeckich z XVIII i XIX w.

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, ISBN 978-83-89188-95-3
  • Piotr Kensicki, Piotr Marchewka, Różanka, bez miejsca i roku wydania, Stowarzyszenie "Przyjaciół Różanki".
  • Bogusław Stecki, Międzylesie i okolice, Wrocław 2006: Wydawnictwo I-BiS, s. 37-38.
  • Maximilian Tschitschke, Geschichte der Pfarrei Rosenthal in der Grafschaft Glatz [Dzieje parafii Różanka w hrabstwie kłodzkim], Habelschwerdt [Bystrzyca Kłodzka] 1907: J. Wolf.

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. M. Choroś, Ł. Jarczak, Słownik nazw miejscowych Dolnego Śląska, Opole 1995, s. 102.
  3. a b c d e f g h i Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 428, 429. ISBN 978-83-89188-95-3.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 5 sierpnia 2012]. s. 77-78.