Radoszyce (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°18′19″N 22°2′51″E
- błąd 39 m
WD 49°19'0.1"N, 22°3'0.0"E, 49°19'N, 22°3'E
- błąd 14 m
Odległość 1352 m
Radoszyce
wieś
Ilustracja
Cerkiew św. Dymitra
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Komańcza
Liczba ludności (2011) 172[1][2]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-543
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0354413
Położenie na mapie gminy Komańcza
Mapa konturowa gminy Komańcza, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Radoszyce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko dolnej krawiędzi po prawej znajduje się punkt z opisem „Radoszyce”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Radoszyce”
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa konturowa powiatu sanockiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Radoszyce”
Ziemia49°18′19″N 22°02′51″E/49,305278 22,047500

Radoszyce (j. łemkowski Радошыці) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Komańcza[3][4]. Leży nad potokiem Barbórka, u stóp granicznego pasma Beskidu Niskiego.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

W miejscowości znajduje się dawna cerkiew św. Dymitra, obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Matki Bożej Wspomożycielki.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość ta wyznaczała granicę szlaku osadnictwa polskiego, kolonizowanego później powtórnie przez Wołochów. Pierwsze zapisy, pochodzą z 25 czerwca 1361 (Kod. Dyplomat. Małopolski., III, 143) w którym to roku król Kazimierz Wielki nadał braciom Pawłowi i Piotrowi Balom z Węgier opuszczone wsie: Zboiska, Wisłok i Radoszyce. Wieś była w posiadaniu Mikołaja Herburta Odnowskiego około roku 1539.

Od około 1848 do około 1854 właścicielem dóbr tabularnych w Radoszycach był Adolf Kern[5][6][7][8][9][10]. Po nim wieś przejął Marian Chyliński[11]. W 1911 właścicielem tabularnym był Andrzej Przystasz i wspólnicy, posiadający 413 ha[12].

Do 1914 wieś należała do powiatu sądowego Sanok, gmina Bukowsko. W 1898 wieś liczyła 1010 mieszkańców oraz 153 domy, powierzchnia wsi wynosiła 18,29 km². W okresie zaborów funkcjonowała na wsi szkoła. Od listopada 1918 do stycznia 1919 Republika Komańczańska.

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Radoszyce”[13].

Dawne nazwy[edytuj | edytuj kod]

  • Radoczice – 1361 – lokacja na prawie niemieckim
  • Radoszyce – 1441 – lokacja na prawie wołoskim
  • Radoschice – 1445
  • Radoszyce – 1515
  • Radożyce – 1867
  • Radoszyce – 1877

Nazwiska mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

Nazwiska mieszkańców z 1772: Lanmik, Szpak, Bilik, Fudał, Kucenda, Maslanik, Makar, Pietruszka, Łysek, Hopta, Capik, Paszko, Płatek, Petryszak, Barszcz, Dołbanicz, Dołzycki, Gucza, Dragan.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Przed II wojną światową Radoszyce zamieszkiwali głównie grekokatolicy. Parafia miała cerkiew pw. św. Dymitra z 1868, z zabytkowym ikonostasem oraz cerkiew filialną w Osławicy. Radoszyce były bardzo popularnym miejscem pielgrzymek grekokatolików do kapliczki z ikoną Matki Boskiej. Do przedwojennej tradycji powrócono z końcem XX wieku, a na odpust przyjeżdżają obecnie pielgrzymi nie tylko z Polski, ale także ze Słowacji i z Ukrainy. Uroczystości pielgrzymkowe odbywają się zawsze w dziewiąty czwartek po Zmartwychwstaniu Pańskim według kalendarza juliańskiego. Odpust połączony jest z łemkowskim kiermaszem "Radoszyckie Źródełko – Spotkanie przy granicy". Co roku towarzyszy mu zabawa i festyn.

Do 1927 Radoszyce należały do parafii łacińskiej w Bukowsku, obecnie do parafii św. Józefa w Komańczy. Od 1947, cerkiew św. Dymitra jest kościołem filialnym parafii w Komańczy.

W Radoszycach urodził się Aleksander Podwapiński, franciszkanin i zegarmistrz.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez Radoszyce przebiega droga wojewódzka DW892 (prowadząca z Zagórza na Słowację, do Medzilaborec i historycznego regionu Zemplin) i DW897.

Przed 21 grudnia 2007 funkcjonowało drogowe przejście graniczne Radoszyce-Palota na Przełęczy Radoszyckiej.

Przez przełęcz i wieś biegnie szlak śladami dobrego wojaka Szwejka.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Radoszyce w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2018-04-24] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-04-24].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1849. Lwów: 1849, s. 382.
  6. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1850. Lwów: 1850, s. 406.
  7. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1851. Lwów: 1851, s. 447.
  8. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1852. Lwów: 1852, s. 430.
  9. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1853. Lwów: 1853, s. 435.
  10. Provinzial Handbuch der Königreiche Galizien und Lodomerien für das Jahr 1854. Lwów: 1854, s. 443.
  11. Hipolit Stupnicki: Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 178.
  12. Skorowidz powiatu sanockiego wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 16.
  13. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. T. II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 28. ISBN 83-87424-77-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]