Stołpce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stołpce
Стоўбцы
Herb Flaga
Herb Stołpc Flaga Stołpc
Państwo  Białoruś
Obwód miński
Rejon stołpecki
Populacja (2010)
• liczba ludności

15 400[1]
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Stołpce
Stołpce
Ziemia 53°29′N 26°44′E/53,483333 26,733333Na mapach: 53°29′N 26°44′E/53,483333 26,733333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Białoruś

Stołpce (biał. Стоўбцы, Stoubcy, ros. Столбцы, Stołbcy) – miasto na Białorusi, w obwodzie mińskim, centrum administracyjne rejonu stołpeckiego, położona przy trasie linii kolejowej WarszawaBrześćBaranowiczeMińsk.

Miasto liczy 15,4 tys. mieszkańców (2010). Stołpce położone są około 70 km na południowy zachód od Mińska.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okres Wielkiego Księstwa Litewskiego[edytuj | edytuj kod]

Miasteczko założono w 1593 roku staraniem Halszki Kmicianki Słuszkowej, wdowy po staroście krzyczewskim Mikołaju Słuszce[2]. W ciągu następnych 200 lat stanowiły posiadłość rodziny Słuszków, następnie przechodząc do Czartoryskich.

Okres II Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Były miastem stołecznym ówczesnego powiatu stołpeckiego w dawnym województwie nowogródzkim. W Stołpcach mieściła się ostatnia stacja kolejowa przed przedwojenną granicą polsko-radziecką. Siedziba stacjonowania polskich wojsk lotniczych, istniało duże lotnisko wojskowe.

W nocy z 3 na 4 sierpnia 1924 roku miasto zostało napadnięte przez uzbrojoną grupę dywersantów sowieckich, wcześniej dostarczonych na granicę polsko-sowiecką ciężarówkami Armii Czerwonej. Dywersanci zabili 7 policjantów i urzędnika starostwa, sterroryzowali i ograbili miejscowość. Był to najgłośniejszy, lecz nie jedyny przypadek napaści zbrojnych grup z ZSRR na terytorium Polski. Bezpośrednio po nim władze polskie podjęły decyzję o utworzeniu Korpusu Ochrony Pogranicza[3].

Za II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Stołpce. Do 17 września 1939 roku miasto było garnizonem macierzystym Batalionu KOP „Stołpce”.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie niemieckiej okupacji w latach 1943–1944 w Stołpcach działała podziemna polska szkoła. Tajne nauczanie prowadził były sędzia Sądu Grodzkiego A. Rhode (lub J. Rhode). Lekcje odbywały się według przedwojennego programu polskich szkół gimnazjalnych, co drugi dzień, w mieszkaniu J. Urbanowicza. Nauczyciel zginął na oczach swoich uczniów w okolicach dnia 6 lipca 1944 roku, podczas wielodniowego oblężenia miasta przez wojska sowieckie[4].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Cerkiew prawosławna, barokowo-klasycystyczna z 1825 r. fundacji Czartoryskich.
  • Pozostałości dwóch kolonii dla urzędników z około 1925 roku, proj. Kazimierz Saski
  • cmentarz polski

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Osoby związane ze Stołpcami[edytuj | edytuj kod]

W tym mieście w roku 1923 urodziła się polska śpiewaczka operowa i operetkowa – Halina Mickiewiczówna.

Przypisy

  1. Численность населения по Республике Беларусь, областям и г. Минску (тысяч человек) на 1 января 2010 года (ros.)
  2. А. Латушкін. Заснаванне г. Стоўбцы (Свержна) // Верхняе Панямонне, Вып. 1, Мінск 2012, с. 7-29
  3. Tomasz Głowiński: Geneza Korpusu Ochrony Pogranicza. W: Zapomniany garnizon. Oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza w Iwieńcu w latach 1924–1939. s. 11.
  4. Tajne nauczanie polskie w czasie okupacji niemieckiej 1941–1944. W: Oświata... s. 76–77.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]