Stryszawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°43'19"N 19°31'25"E
- błąd 39 m
WD 49°43'0.1"N, 19°31'0.1"E, 49°44'N, 19°35'E
- błąd 14 m
Odległość 814 m
Stryszawa
wieś
Ilustracja
Centrum wsi
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat suski
Gmina Stryszawa
Wysokość 380-807 m n.p.m.
Liczba ludności  5266
Strefa numeracyjna 33
Kod pocztowy 34-205[1]
Tablice rejestracyjne KSU
SIMC 0069575
Położenie na mapie gminy Stryszawa
Mapa konturowa gminy Stryszawa, po prawej znajduje się punkt z opisem „Stryszawa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Stryszawa”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Stryszawa”
Położenie na mapie powiatu suskiego
Mapa konturowa powiatu suskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Stryszawa”
Ziemia49°43′19″N 19°31′25″E/49,721944 19,523611
Klasztor Sióstr Zmartwychwstanek na Siwcówce
Przydrożna kapliczka

Stryszawawieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w zachodniej części powiatu suskiego, siedziba gminy Stryszawa. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Stryszawa leży na wysokości od 380 do 807 m n.p.m. Ciągnie się przez prawie 10 km w dolinie potoku Stryszawka od Suchej Beskidzkiej aż pod szczyt Jałowca (1111 m)[2]. Zabudowania i pola uprawne miejscowości zajmują dno doliny Stryszawki, oraz zbocza Pasma Przedbabiogórskiego (Pasma Jałowieckiego i Pasma Solnisk), które według opracowanej przez Jerzego Kondrackiego regionalizacji Polski należy do Beskidu Makowskiego[3]. Niektóre przysiółki Stryszawy wysoko wkraczają na stoki tych wzniesień[2].

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Stryszawa[4][5]
przysiółki Bartoszki, Chrząszcze, Cyrchel, Janiki pod Magurką, Jaworskie, Jaworzyna Pierwsza, Kępy, Kowaliczki, Mierkówka, Polanka, Polańszczyki, Roztoki, Spyrki, Surzyny, Tomczyki, Topory, Wsiórz
osady Chmiele, Lechówka, Stachówka Dolna, Stachówka Górna
części wsi Babiarze, Bachorzówka, Balcery, Bartyle, Bielarze, Biernaciki, Biłki, Blech, Bogunie, Bujary, Burzy, Carzaki, Ciaki, Cygany, Czepelówka, Czerna, Dudy, Dyduchy, Gancarzyki, Gawrony, Głuszki, Gołuszki, Handzele, Hetmańczyki, Ićki, Jacki, Janiczki, Janiki, Jaworzyna Druga, Jurki, Kapicówka, Karczmarczyki, Kępy, Klimasory Dolne, Klimasory Górne, Kolędy, Kotelnica, Kotliki, Kowale, Krupiaki, Krzysie, Kwaki, Madejczyki, Magiery, Małysy, Matusy, Miki, Mikusy, Misierówka, Panki, Pietrusy, Pietyry, Pilarczyki, Piwowary, Pluchy, Rusiniaki, Sale, Sarleje, Sejkówka, Sikory, Siwce, Słapy, Sołtysiki, Stachury, Steczki, Surówka, Szałasiska, Świerkosze nad Kościołem, Trzopy, Wale, Wojewody, Wygoda, Zapadliny, Zawodzie

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Stryszawie pochodzi z 1480 roku. Założona została w II połowie XV wieku przez rodzinę Słupskich herbu Śreniawa – ówczesnych właścicieli Suchej. W I poł. XVI wieku wieś należała do Stanisława Słupskiego, właściciela Stryszowa i Suchej.

Była w tamtych czasach ważnym wołoskim ośrodkiem pasterskim i jednocześnie stanowiła siedzibę wołoskiego wojewody. Później w jej posiadanie weszła rodzina Komorowskich. W kolejnych latach przechodziła w ręce następnych właścicieli dóbr suskich.

W latach 1830–1985 w Stryszawie, w rejonie przysiółka Hucisko, znajdowała się filia zakładów metalurgicznych z Suchej. Niegdyś Stryszawa słynęła z wyrobu gontów. Do dziś jej mieszkańcy trudnią się chałupniczo produkcją drobnych przedmiotów z drewna, a od połowy XIX w. także zabawek.

W latach 1941–1942 hitlerowcy wywieźli stąd do Generalnego Gubernatorstwa blisko 200 rodzin, odbierając im jednocześnie cały dobytek.

Stryszawa obecnie[edytuj | edytuj kod]

Stryszawa, z uwagi na swoje położenie jest wsią letniskową. W okolicy znajdują się liczne szlaki turystyczne.

Gmina Stryszawa należy do głównych ośrodków zabawkarstwa ludowego w Polsce. Do najstarszych zabawek należą: taczki, wózki, kołyski, sześcienne grzechotki (zwane scyrkowkami) i karetki z konikami. Później pojawiły się koniki na kółkach, poruszające się na kijku karuzelki i klepoki (machające skrzydłami ptaszki), oraz dziobiące się kogutki. Następnie zaczęto wytwarzać koniki zwane wyścigowcami i capami. Typowymi ptaszkami stryszawskimi są: kogutki, dudki, sowy, jaskółki, bociany i zięby, oraz ich kompozycje na gałązce czy gniazdku, tzw. rodzinki.

W 1994 r. w Stryszawie powstał dziecięcy zespół regionalny „Stryszawskie Gronicki”. Tworzą go dzieci w wieku 4-15 lat. W okresie swego istnienia zespół koncertował przeszło 100 razy.

W Stryszawie odbywają się imprezy: Biesiada Stryszawska oraz Święto Zabawki.

Gminę zamieszkują górale żywieccy. Jednak granicą z góralami babiogórskimi jest pasmo Jałowca, zatem w obrębie miejscowości Stryszawa można napotkać w gwarze i kulturze cechy górali „spod Babij Góry” i „spod Żywca”.

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • Wielofunkcyjne boisko sportowe obok Gimnazjum nr 1;
  • Stadion GOSiR w Stryszawie;
  • Klub LKS Jałowiec Stryszawa;
  • Klub lekkoatletyczny UKS „Bieganie.pl” Stryszawa.

Szkoły[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnazjum nr 1 im. Tadeusza Kościuszki;
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. ks. Henryka Znamirowskiego;
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Lecha Wałęsy.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W kompleksie hotelowym „Beskidzki Raj” znajduje się 25-metrowa wieża widokowa, która pozwala obserwować liczne pasma górskie: Beskid Żywiecki (Pasmo Policy, Pasmo Babiogórskie, Pasmo Jałowieckie) Gorce, Beskid Makowski, Beskid Śląski, Beskid Mały, jak również Wyżynę Olkuską.

Osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1212 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].data dostępu?
  2. a b Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000. Kraków: Wyd. „Compass”, 2011. ISBN 978-83-7605-084-3.
  3. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  6. Stryszawa, gm. Stryszawa, woj. małopolskie > Nasze Loreto – ogólnopolski szlak kaplic loretańskich, www.loreto.osw.pl [dostęp 2020-10-02].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]