Stryszawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stryszawa
Herb
Herb Stryszawy
Kościół pw. św. Stanisława BM
Kościół pw. św. Stanisława BM
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat suski
Gmina Stryszawa
Wysokość 380-807 m n.p.m.
Liczba ludności 5266
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 34-205
Tablice rejestracyjne KSU
SIMC 0069575
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Stryszawa
Stryszawa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stryszawa
Stryszawa
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Stryszawa
Stryszawa
Ziemia 49°43′19″N 19°31′25″E/49,721944 19,523611
Klasztor Sióstr Zmartwychwstanek na Siwcówce
Przydrożna kapliczka

Stryszawawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w zachodniej części powiatu suskiego, w gminie Stryszawa. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie bielskim. Miejscowość jest siedzibą gminy Stryszawa.

Położenie[edytuj]

Stryszawa leży na wysokości od 380 do 807 m n.p.m. Ciągnie się przez prawie 10 km w dolinie potoku Stryszawka od Suchej Beskidzkiej aż pod szczyt Jałowca (1111 m)[1]. Zabudowania i pola uprawne miejscowości zajmują dno doliny Stryszawki, oraz zbocza Pasma Przedbabiogórskiego (Pasma Jałowieckiego i Pasma Solnisk), które według opracowanej przez Jerzego Kondrackiego regionalizacji Polski należy do Beskidu Makowskiego[2]. Niektóre przysiółki Stryszawy wysoko wkraczają na stoki tych wzniesień[1].

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka o Stryszawie pochodzi z 1480 r. Założona została w II poł. XV w. przez rodzinę Słupskich herbu Śreniawa – ówczesnych właścicieli Suchej. W I poł. XVI w. wieś należała do Stanisława Słupskiego – właściciela Stryszowa i Suchej.

Była w tamtych czasach ważnym wołoskim ośrodkiem pasterskim i jednocześnie stanowiła siedzibę wołoskiego wojewody. Później w posiadanie Stryszawy weszła rodzina Komorowskich. W kolejnych latach przechodziła w ręce następnych właścicieli dóbr suskich.

W latach 1830-1985 w Stryszawie, w rejonie przysiółka Hucisko, znajdowała się filia zakładów metalurgicznych z Suchej. Niegdyś Stryszawa słynęła z wyrobu gontów. Do dziś jej mieszkańcy trudnią się chałupniczo produkcją drobnych przedmiotów z drewna, a od połowy XIX w. także zabawek.

W Stryszawie 28 maja 1876 urodziła się Kunegunda SiwiecSłużebnica Boża Kościoła katolickiego.

Ze Stryszawy pochodził Władysław Front – bard, malarz, poeta i kielniarz–samouk - znany z umieszczenia klamer na Akademickiej Perci na Babiej Górze.

W Stryszawie urodził się Stanisław Sikora, rzeźbiarz i medalier, uczeń Zakopiańskiej Szkoły Przemysłu Drzewnego , obecnie im. Kenara oraz student ASP w Warszawie, członek i współtwórca tzw. warszawskiej szkoły rzeźby, dziadek rzeźbiarza Mateusza Sikory, ojciec fotografika Tomasza Sikory.

W latach 1941-1942 hitlerowcy wywieźli stąd do Generalnego Gubernatorstwa blisko 200 rodzin, odbierając im jednocześnie cały dobytek.

Stryszawa obecnie[edytuj]

Stryszawa, z uwagi na swoje położenie, jest wsią letniskową. W okolicy znajdują się liczne szlaki turystyczne.

Gmina Stryszawa należy do głównych ośrodków zabawkarstwa ludowego w Polsce. Do najstarszych zabawek należą: taczki, wózki, kołyski, sześcienne grzechotki (zwane "scyrkowkami") i karetki z konikami. Później pojawiły się koniki na kółkach, poruszające się na kijku karuzelki i "klepoki" (machające skrzydłami ptaszki), oraz dziobiące się kogutki. Następnie zaczęto wytwarzać koniki zwane "wyścigowcami" i "capami". Typowymi ptaszkami stryszawskimi są: kogutki, dudki, sowy, jaskółki, bociany i zięby, oraz ich kompozycje na gałązce czy gniazdku, tzw. "rodzinki".

W 1994 r. w Stryszawie powstał dziecięcy zespół regionalny "Stryszawskie Gronicki". Tworzą go dzieci w wieku 4-15 lat. W okresie swego istnienia zespół koncertował przeszło 100 razy.

W Stryszawie odbywają się imprezy: Biesiada Stryszawska oraz Święto Zabawki.

Gminę zamieszkują górale żywieccy. Jednak granicą z góralami babiogórskimi jest pasmo Jałowca, zatem w obrębie miejscowości Stryszawa można napotkać w gwarze i kulturze cechy górali „spod Babij Góry” i „spod Żywca”.

Sport
  • Wielofunkcyjne boisko sportowe obok Gimnazjum nr 1.
  • Stadion GOSiR w Stryszawie
  • Klub LKS Jałowiec Stryszawa
Szkoły
  • Gimnazjum nr 1 im. Tadeusza Kościuszki
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. ks. Henryka Znamirowskiego
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Lecha Wałęsy
Zabytki

Przypisy

  1. a b Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000. Kraków: Wyd. „Compass”, 2011. ISBN 978-83-7605-084-3.
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.

Linki zewnętrzne[edytuj]