Babiogórcy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Babiogórcy (Górale babiogórscy)
Rejon Stoki Babiej Góry (Małopolska)
Państwo Polska
Język polski
Religia rzymski katolicyzm
Grupa Górale

Babiogórcy (Górale babiogórscy) – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca północne stoki Babiej Góry. Etnografowie zaliczają ich do grupy Górali beskidzkich.[1] Po raz pierwszy opisani przez Wincentego Pola w 1851 roku.[2]

Obszar etnograficzny[edytuj | edytuj kod]

Początkowo w opracowaniach XIX w. lokowano ich na dużo szerszym terenie niż obecnie począwszy od Lachowic i Stryszawy na Żywiecczyźnie po Jordanów.[2] Obecnie według pochodzącej z Zawoi etnografki Urszuli Janickiej-Krzywdy zasiedlają następujące miejscowości:[1][2]

Otaczają ich następujące grupy etnograficzne: Górale żywieccy od zachodu, Kliszczacy od północnego wschodu, Podhalanie od wschodu oraz Orawianie od południa.[3][2]

Etnogeneza[edytuj | edytuj kod]

Teren, na którym wykształciła się kultura Babiogórców, należał do królewszczyzny lanckorońskiej, którą od XIV starostowie sukcesywnie kolonizowali ludnością polską.[2][1] W XVII wieku na zarębkach (14 ha nadania ziemi w górach)[1] mieli osiedlać się Wołosi[2].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Dawniej ich głównym zajęciem była uprawa roli, górskie pasterstwo, którego tradycje przyniesione zostały tutaj przez Wołochów oraz wyrąb lasu.[1] Wypas owiec i bydła prowadzono na stokach Policy, Jałowca, Babiej Góry.[4] W uprawie opartej o nawożenie obornikiem ze zwierząt hodowlanych dominowały owies, jęczmień, żyto, ziemniaki, rzepa, kapusta oraz len. Eksploatacja lasu, zrąb, zwózka drewna i wyroby drewniane były dodatkowymi zajęciami. Dostarczały także materiału twórczości rzeźbiarskiej.[2]

Na początku XX wieku ulegli silnym wpływom krakowskim (wraz z rozwojem turystyki na tym obszarze)[1] oraz podhalańskim. Ich oryginalny strój ludowy został zapomniany. Dopiero niedawno staraniem Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich odtworzono tradycyjne ubrania.

Zabytki budownictwa babiogórskiego gromadzi Skansen im. Józefa Żaka w Zawoi Markowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Babiogórcy (pol.). Babiogórski Park Narodowy. [dostęp 2020-09-14].
  2. a b c d e f g Maria Brylak-Załuska: Górale babiogórscy (pol.). EntoZagroda. [dostęp 2020-09-14].
  3. Urszula Janicka-Krzywda: Kalendarz 2001. Kraków: 2000, s. 81.
  4. Górale Babiogórscy (pol.). Gmina Zawoja. [dostęp 2020-09-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]