Ułaskawienie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ułaskawienieindywidualny akt ingerencji odpowiedniego organu władzy wykonawczej lub ustawodawczej w kompetencje władzy sądowniczej polegający najczęściej na całkowitym darowaniu kary lub też częściowym złagodzeniu postanowień wyroku sądowego[potrzebny przypis].

Ułaskawienie jest tradycyjną prerogatywą głowy państwa; w Polsce uprawnienie to przysługuje Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.

Ułaskawienie w Polsce[edytuj]

Ułaskawienie w Rzeczypospolitej Obojga Narodów[edytuj]

W okresie I Rzeczypospolitej uprawnieniem zbliżonym do prawa łaski dysponował sąd sejmowy sprawowany przez Izbę Poselską. Mógł odwołać wyrok innych sądów szlacheckich nie tylko z powodów proceduralnych, ale też, jeśli uznał go za niesłuszny lub nazbyt surowy. Król nie miał wpływu na tę instytucję, co było praktyką odmienną od większości ówczesnych monarchii europejskich[1].

Ułaskawienie po 1945[edytuj]

W okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej prawem tym dysponowała Rada Państwa.

Prawo łaski stosował także Prezydent RP na uchodźstwie (np. wobec oficera Polskich Sił Zbrojnych, skazanego podczas II wojny światowej wyrokiem wojskowego sądu polowego[2].

W Polsce obecnie prawem łaski dysponuje na podstawie art. 139 Konstytucji Prezydent RP, jest jednak aktem bezskutecznym wobec osób skazanych przez Trybunał Stanu, orzeczeń trybunałów międzynarodowych, a także rozstrzygnięć w sprawach cywilnoprawnych. W 2017 Sąd Najwyższy orzekł, że prawo łaski jako uprawnienie Prezydenta może być stosowane wyłącznie wobec osób, których winę stwierdzono prawomocnym wyrokiem sądu, a jego zastosowanie przed datą prawomocności wyroku nie wywołuje skutków procesowych[3][4].

Warunkiem rozpatrzenia przez prezydenta prośby o ułaskawienie jest poparcie jej przez sąd lub prokuratora generalnego (chyba że za skazanym specjalnie wstawia się sam prezydent). O ułaskawienie może wnioskować nie tylko skazany, ale także jego bliscy.

Aktem łaski władzy ustawodawczej jest amnestia.

Statystyka ułaskawień prezydentów III RP[edytuj]

  1. Lech Wałęsa ułaskawił 3454 osoby; odmówił ułaskawienia 384 osobom.
  2. Aleksander Kwaśniewski ułaskawił 3295 osób; odmówił ułaskawienia 795 osobom (I kadencja).
  3. Aleksander Kwaśniewski ułaskawił 993 osoby; odmówił ułaskawienia 1317 osobom (II kadencja).
  4. Lech Kaczyński ułaskawił 201 osób; odmówił ułaskawienia 913 osobom.
  5. Bronisław Komorowski ułaskawił 360 osób; odmówił ułaskawienia 1546 osobom.
  6. Andrzej Duda (do listopada 2015) ułaskawił 4 osoby[5]; odmówił ułaskawienia 23 osobom[6].

     Ułaskawienia podpisane      Odmowy ułaskawienia

Najbardziej znane akty ułaskawień w Polsce[edytuj]

Przypisy

  1. Juliusz Bardach: Historia ustroju i prawa polskiego. Warszawa: LexisNexis, 2009, s. 265-266.
  2. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 grudnia 1982 r. w sprawie zastosowania prawa łaski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 10-11, Nr 2 z 29 grudnia 1982. 
  3. Małgorzata Kryszkiewicz. Prezydent nie mógł ułaskawić Mariusza Kamińskiego. „Dziennik Gazeta Prawna”, s. B6, 1 czerwca 2017. 
  4. Agata Łukaszewicz. Prezydent nie mógł ułaskawić byłego szefa CBA. „Rzeczpospolita”, s. C1, 1 czerwca 2017. 
  5. Prezydent ułaskawił m.in. b. szefa CBA Mariusza Kamińskiego. Polska Agencja Prasowa, 17 listopada 2015. [dostęp 17 listopada 2015].
  6. Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Legislacja / Prawo łaski. www.prezydent.pl. [dostęp 2015-11-17].

Bibliografia[edytuj]

  • Piotr Rogoziński, Instytucja ułaskawienia w prawie polskim, Wolters Kluwer Polska, 2009, ​ISBN 978-83-264-0056-8​.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.