Zawoja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zawoja
Herb Flaga
Herb Zawoi Flaga Zawoi
Ochotnicza Straż Pożarna w Zawoi
Ochotnicza Straż Pożarna w Zawoi
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat suski
Gmina Zawoja
Liczba ludności (2012) 6563
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 34-222, 34-223
Tablice rejestracyjne KSU
SIMC 0077356
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Zawoja
Zawoja
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zawoja
Zawoja
Ziemia 49°39′40″N 19°33′36″E/49,661111 19,560000

Zawojawieś w południowej Polsce, położona na południu kraju przy granicy ze Słowacją w województwie małopolskim, w powiecie suskim, w gminie Zawoja. Miejscowość jest siedzibą gminy Zawoja.

Według danych z 2012 r. wieś miała 6563 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj]

Położona jest u stóp Babiej Góry (1725 m), w dolinie rzeki Skawica oraz na stokach pasm górskich zaliczanych do dwóch regionów geograficznych: do Beskidu Żywieckiego (Pasmo Babiogórskie) i Beskidu Makowskiego (Pasmo Przedbabiogórskie czyli Jałowieckie)[2].

Miejscowość letniskowa i turystyczna, stanowi punkt wypadowy dla turystyki w rejonie Babiej Góry, pasma Policy i Jałowca. Mieści się tu siedziba Babiogórskiego Parku Narodowego.

W latach 1975-1998 administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Zabudowa[edytuj]

Zawoja jest jedną z najdłuższych wsi w Polsce, liczy ok. 18 km długości.

W obrębie wsi Zawoja istnieje 6 sołectw: Zawoja Górna, Zawoja Centrum, Zawoja Przysłop, Zawoja Dolna, Zawoja Mosorne, Zawoja Wełcza[3].

 Zobacz więcej w artykule Zawoja (gmina), w sekcji Jednostki pomocnicze.

Wieś poza częścią centralną składa się z 170 nazwanych przysiółków, 15 nazwanych części miejscowości oraz 2 osad[4].

Największe z nich to: Barańcowa, Bartyzele, Chopy, Chowaniacy, Cioćki, Cyrhel, Czarnotowa, Czatoża, Fitkówka, Giertugowa, Gołynia Hurbalówka, Hyrb, Kalina Dolna, Kalina Górna, Kaselówka, Kudłata, Kudzie, Kuklowa, Madziarowa, Makosiowa, Markowa, Mosorne, Pod Grapą, Pod Kiczorką, Policzne, Przysłop, Rybna, Składy, Stonów, Wilczna,W Potoku, Wełcza, Za Groniem, Za Madejką, Zakamień, Zakopaniec, Zemliki, Żywczaki.

Historia[edytuj]

Zawoja wraz z wsią Skawica, położone są w dolinie Skawicy niosącej wody spod Babiej Góry do Skawy, powstały one w wyniku naporu osadniczego torującego sobie drogę w pierwotnej puszczy karpackiej. Pierwsze wzmianki o Skawicy, jako o wsi istniejącej, pochodzą sprzed 1593. Przez długi czas wsie Zawoja i Skawica traktowane były jako jedna i określane mianem Skawica. Przez cały okres staropolski wsie należały do starostwa lanckorońskiego i pozostały we władaniu kolejnych dzierżawców królewszczyzny.

W 1847 miejscowość nawiedził wielki głód, który przyczynił się do wybuchy tyfusu i cholery.

Od 1836 wprowadzono nazwę "Zawoja". Wywodzi się ona od wołoskiego słowa zavoi i oznacza "las nad rzeką"[5].

2 kwietnia 1969 w Zawoi (na północnym stoku Policy), rozbił się samolot An-24 SP-LTF Polskich Linii Lotniczych LOT. W katastrofie zginęły 53 osoby (47 pasażerów i 6 członków załogi), nikt się nie uratował. Z okazji 40. rocznicy katastrofy został postawiony pomnik na szczycie Policy[6].

W latach 1945 – 1991 stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza. Z dniem 16.05.1991 roku strażnica została przejęta przez Straż Graniczną.

Turystyka[edytuj]

W Zawoi znajduje się wiele stacji narciarskich. Największą popularnością odznacza się ośrodek narciarski Mosorny Groń z koleją linową z czteroosobowymi krzesełkami wraz z trasą narciarską, posiadającą licencję FIS na rozgrywanie krajowych i międzynarodowych zawodów narciarskich.

Piesze szlaki turystyczne
szlak turystyczny czarny Zawoja Dolna – Zawoja PrzysłopSucha Beskidzka dw. PKP
szlak turystyczny czerwony Zawoja Centrum – Przełęcz PrzysłopZawoja PrzysłopSucha Beskidzka dw. PKP
szlak turystyczny zielony Stryszawa Górna – SiwcówkaPrzełęcz Kolędówki – Zawoja Centrum – Przełęcz KucałowaChorążowa
szlak turystyczny niebieski Zawoja Mosorne – dojście do szlak turystyczny żółty pod Mosornym Groniem – dojście do szlak turystyczny zielony jw.
szlak turystyczny żółty Zawoja Wilczna – Mosorny GrońCyl Hali Śmietanowej
szlak turystyczny niebieski Zawoja WełczaJałowiecPrzełęcz CichaLachowice
szlak turystyczny czarny Zawoja Wełcza – Zawoja Składy
szlak turystyczny żółty Zawoja Widły – Zawoja Składy – Zawoja CzatożaMarkowe SzczawinyPerć AkademikówBabia Góra
szlak turystyczny czarny Przełęcz Jałowiecka – Zawoja CzatożaMagurka – przełęcz pod Małą MędralowąKrzyżówkiKorbielówPrzełęcz Glinne
szlak turystyczny zielony Zawoja Widły – Zawoja Składy – Zawoja MarkowaMarkowe Szczawiny
szlak turystyczny niebieski Zawoja Czatoża – Zawoja MarkowaStary Groń – Zawoja PolicznePrzełęcz Krowiarki
szlak turystyczny czarny Zawoja Wilczna – Markowe Szczawiny

Atrakcje turystyczne[edytuj]

Kościół w Zawoi
  • Kościół Świętego Klemensa w Zawoi z roku 1888 – powstał w miejsce małego kościoła. Zbudowano go na planie krzyża. Sufit i chór wspierają żelazne słupy. Na kościele znajdują się trzy wieże, z których najwyższa pełni rolę dzwonnicy. Polichromię w kościele wykonało w 1930 roku dwóch artystów krakowskich: Zygmunt Milli i Marian Arczyński. Ołtarze wykonane są w stylu renesansowym poza barokowym ołtarzem Matki Boskiej[5].

Gospodarka[edytuj]

W Zawoi znajdują się liczne stolarnie.

Ludzie związani z Zawoją[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Zawoją.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Czas na Zawoję. Wadowice: Drukarnia i Wydawnictwo Grafikon, 2012, s. 5. ISBN 978-83-60817-63-6.
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  3. Uchwała Nr XIII/97/2011 Rady Gminy Zawoja z dnia 25 października 2011 r. ws. uchwalenia Statutów Sołectw Gminy Zawoja (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2011 r. Nr 586 poz. 6781)
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 200)
  5. a b Na podstawie tablicy informacyjnej znajdującej się w przedsionku kościoła w Zawoi
  6. Odsłonięcie pomnika na Policy, www.zawoja.pl

Linki zewnętrzne[edytuj]