Zdzisław Najder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zdzisław Marian Najder
Ilustracja
Zdzisław Najder (2008)
Data i miejsce urodzenia 31 października 1930
Warszawa
Zawód historyk literatury
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka Honorowa „Bene Merito” Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Zdzisław Najder podczas otwarcia wystawy Głos Wolnej Europy w Senacie RP (2012)

Zdzisław Marian Najder (ur. 31 października 1930 w Warszawie) – polski historyk literatury, opozycjonista w czasach PRL, były dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.

Życiorys[edytuj]

Wykształcenie i działalność naukowa[edytuj]

W latach 1945–1947 uczęszczał do gimnazjum i liceum im. Bolesława Chrobrego w Piotrkowie Trybunalskim. Absolwent VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie.

W 1952 ukończył studia w zakresie filozofii, a w 1954 w zakresie historii literatury polskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Później studiował na Uniwersytecie w Oksfordzie, gdzie zdobył kolejno tytuły licencjata, magistra i, w 1970, doktora literatury polskiej i filozofii. W 1977 uzyskał habilitację z literaturoznawstwa, a w 1998 prezydent RP nadał mu tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.

Od 1952 do 1957 był pracownikiem naukowym w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. W latach 1957–1959 i 1969–1981 członek redakcji miesięcznika „Twórczość”. W 1958 został pracownikiem naukowo-dydaktycznym w Katedrze Estetyki UW, skąd w 1959 został zwolniony. W latach 1965–1997 był wykładowcą literatury polskiej i angielskiej oraz filozofii na uniwersytetach zagranicznych (m.in. Columbia i Yale). Od 1997 był pracownikiem naukowo-dydaktycznym w Wyższej Szkole Języków Obcych i Ekonomii w Częstochowie, a także w Instytucie Filologii Angielskiej Uniwersytetu Opolskiego. W 2003 przeszedł na emeryturę[1]. Był profesorem zwyczajnym i wykładowcą Wyższej Szkoły Europejskiej im. ks. Józefa Tischnera w Krakowie. Zasiadał w dwóch wydziałach PAN.

Jest światowej sławy autorytetem w zakresie twórczości Josepha Conrada, a jego biografia Conrada Joseph Conrad: A Chronicle jest jedną z najważniejszych pozycji na ten temat.

Działalność polityczna[edytuj]

Działał w polskiej opozycji demokratycznej. Na przełomie lat 1975/1976 założył Polskie Porozumienie Niepodległościowe. We wrześniu 1980 przystąpił do „Solidarności”. W momencie wprowadzenia stanu wojennego w Polsce przebywał w Oksfordzie, nie zdecydował się na powrót do Polski i dzięki rekomendacji Jana Nowaka-Jeziorańskiego został dyrektorem polskiej sekcji Radia Wolna Europa. W PRL w 1983 został skazany zaocznie na śmierć za rzekomą kolaborację z wywiadem amerykańskim; wyrok uchylono w 1989. Na stanowisku szefa polskiej sekcji pozostał do 1987.

Po upadku reżimu komunistycznego w 1989 powrócił do Polski, był doradcą Lecha Wałęsy i Jana Olszewskiego.

W 1992, po odwołaniu rządu Jana Olszewskiego Zdzisław Najder przyznał, że w 1958 „samodzielnie zgodził się” na „dłuższe rozmowy” ze Służbą Bezpieczeństwa, które miały na celu „wprowadzenie SB w błąd i ukrywanie tego, co rzeczywiście robili moi przyjaciele (...) i co robiłem ja sam”. Ujawniono, że w latach 1958–1963 był ewidencjonowany przez SB jako tajny współpracownik „Zapalniczka”[2].

Od 1998 był doradcą przewodniczącego Komitetu Integracji Europejskiej. W listopadzie 2016 przystąpił do stowarzyszenia Europejscy Demokraci.

Działalność społeczna[edytuj]

Od 1956 do 1983 należał do Związku Literatów Polskich. Od 1957 do 1958 uczestniczył w spotkaniach Klubu Krzywego Koła, a w 1958 został członkiem PEN Clubu. W latach 1991–1993 był prezesem Klubu Atlantyckiego, a od 1992 do 1997 prezesem Instytutu Obywatelskiego. 30 kwietnia 2009 został powołany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na członka pierwszej kadencji (2009–2013) Rady Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Jest prezesem Klubu Weimarskiego w Warszawie[3], a także członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1989) i Polskiego Towarzystwa Conradowskiego (od 1994).

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Profesor Zdzisław Najder na emeryturze, wyborcza.pl, 17 października 2003 [dostęp 2016-11-04].
  2. PawełP. Machcewicz PawełP., AndrzejA. Paczkowski AndrzejA., Tajny agent, „Rzeczpospolita” nr 236 z 2005, październik 2005 [dostęp 2016-11-04].
  3. a b Wręczenie Nagrody im. Adama Mickiewicza 2012, pan.pl, 7 września 2012 [dostęp 2016-11-04].
  4. Dz.U.R.P. z 1983 r. Nr 4. s. 32.
  5. Uroczystość wręczenia odznaczeń państwowych z okazji Dnia Służby Zagranicznej, msz.gov.pl, 17 listopada 2010 [dostęp 2016-11-04] [zarchiwizowane z adresu 2012-08-05].
  6. Zdzisław Najder kawalerem francuskiej Legii Honorowej, gazeta.pl, 2005.

Bibliografia[edytuj]