40 Eridani

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Współrzędne: Astronomia 4h15m16,32s; -7°39'10,34"

40 Eridani A/B/C
ο2 Eri
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Erydan
Rektascensja 04h 15m 16,32s
Deklinacja -07° 39' 10,34"
Odległość 16,45 ± 0,07 ly
5,04 ± 0,02 pc
Wielkość obserwowana 4,43 / 9,52 / 11,17m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy pomarańczowy karzeł / biały karzeł / czerwony karzeł
Typ widmowy K1V / DA4 / M4,5eV
Wielkość absolutna 5,92 / 11,01 / 12,66m
Alternatywne oznaczenia

40 Eridani (Keid, omikron-2 Eridani) – potrójny układ gwiezdny odległy od Ziemi o ok. 16,5 roku świetlnego. Znajduje się w gwiazdozbiorze Erydanu. Główną gwiazdę układu, 40 Eridani A, można bez problemu dostrzec gołym okiem. Para 40 Eridani B i C została odkryta 31 stycznia 1783 roku przez Williama Herschela. Potem była ponownie zaobserwowana przez Friedricha Struve w 1825 i przez Ottona von Struve w 1851. W 1910 r. odkryto, że mimo iż składnik B jest słabą gwiazdą, to ma białą barwę. To oznaczało, że musi mieć małe rozmiary – był to pierwszy odkryty biały karzeł.

Struktura układu[edytuj | edytuj kod]

40 Eridani A jest gwiazdą ciągu głównego, pomarańczowym karłem typu widmowego K1. 40 Eridani B jest białym karłem 9. obserwowanej wielkości (typu widmowego DA4), a 40 Eridani C jest czerwonym karłem 11. obserwowanej wielkości – gwiazdą rozbłyskową (typu widmowego M4,5e), która ma oznaczenie gwiazdy zmiennej DY Eridani.

Składniki B i C krążą wokół siebie w odległości ok. 400 jednostek astronomicznych od głównej gwiazdy A. Orbita tej pary wokół gwiazdy centralnej ma półoś wielką o długości ok. 400 jednostek astronomicznych i jest dość mocno eliptyczna; gwiazdy B i C dzieli średnio odległość 35 j.a.

Prawdopodobnie gwiazda 40 Eridani B była początkowo najbardziej masywną gwiazdą w układzie, ale ewoluując opuściła ciąg główny i odrzuciła większość swojej masy, zanim stała się białym karłem.

Ekosfera[edytuj | edytuj kod]

Ekosfery wokół Słońca i 40 Eri A, w której krąży planeta Wolkan (w serialach i filmach z serii Star Trek).

Ekosfera 40 Eridani A, czyli obszar gdzie na powierzchni planet mogłaby istnieć ciekła woda, znajduje się ok. 0,63 j.a. od gwiazdy. W tej odległości potencjalna planeta miałaby okres obiegu równy 203 dniom ziemskim (na podstawie III prawa Keplera). Gwiazda A widziana z takiej planety miałaby o 30% szerszą tarczę niż Słońce na Ziemi. Obserwator na planecie widziałby składniki B i C jako nadzwyczaj jasne (obserwowane wielkości -8 i -6) gwiazdy, białą i czerwono-pomarańczową, na niebie. Nie byłyby na tyle jasne, aby rozjaśniać noc, jednak byłyby widoczne za dnia (przy założeniu, że występowałaby tam atmosfera taka jak ziemska). Dla porównania Księżyc w pełni ma obserwowaną wielkość gwiazdową -12,6, a Wenus gdy jest najjaśniejsza -4,7.

Jest bardzo mało prawdopodobne, że planety z ekosferą istnieją wokół gwiazdy B, ponieważ w trakcie przekształcania się 40 Eridani B w białego karła takie planety zostałyby zniszczone. Gwiazda 40 Eridani C jest skłonna do rozbłysków, które czasowo znacznie zwiększają emisję nie tylko światła widzialnego, ale także promieniowania rentgenowskiego, przez co są niebezpieczne dla potencjalnego życia w klasycznie definiowanej ekosferze gwiazdy.

W fikcji[edytuj | edytuj kod]

W uniwersum Star Trek wokół gwiazdy 40 Eridani A krąży planeta Wolkan, z której pochodzi rasa Wolkan, pierwszy gatunek inteligentnych istot pozaziemskich poznany przez ludzkość.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]