Adam Zagajewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy poety. Zobacz też: Adam Zagajewski (kolarz).
Adam Zagajewski
Adam Zagajewski.jpg
Adam Zagajewski, 2009
Data i miejsce urodzenia 21 czerwca 1945
Lwów
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Brązowy Krzyż Zasługi
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Adam Zagajewski w Wikicytatach
Adam Zagajewski i Wisława Szymborska
Adam Zagajewski z Adamem Michnikiem, Centrum Manggha, Kraków, sierpień 2004 r.

Adam Zagajewski (ur. 21 czerwca 1945 we Lwowie) – polski poeta, eseista, prozaik, tłumacz, laureat Międzynarodowej Nagrody Neustadt w dziedzinie literatury (2004).

Początki kariery[edytuj | edytuj kod]

Razem z innymi Polakami wygnanymi po II wojnie światowej ze Lwowa jego rodzina w 1945 r. przybyła do Gliwic. Tutaj ukończył V Liceum Ogólnokształcące. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskimpsychologię i filozofię. Związany z poetyckim ruchem Nowej Fali w Krakowie. Był wykładowcą marksizmu-leninizmu na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie[1].

Wywodzi się z programu krakowskiej grupy "Teraz". Po podpisaniu listu 59 w 1975 był objęty zakazem druku. W 1978 podpisał deklarację założycielską Towarzystwa Kursów Naukowych i był jego wykładowcą. Wykładowca amerykańskiego uniwersytetu w Houston. Od 1981 roku mieszkał w Paryżu, a od 2002 roku na stałe w Krakowie. Członek redakcji Zeszytów Literackich. Laureat nagrody Vilenica w 1996 roku i Nagrody Adenauera w 2002 r. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Prowadził gościnnie warsztaty poetyckie w Studium Literacko-Artystycznym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Obecnie wykłada w Committee on Social Thought na Uniwersytecie w Chicago.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Zagajewski tworzy niemal wyłącznie wiersze białe i wolne. Przy tym definiuje poezję jako sztukę przetwarzania i układania wyrażeń myślowych. Wbrew wiodącemu prym postmodernizmowi uważa, że nie kształtowanie języka, ale sens jest najważniejszą cechą poezji. Dlatego nie ma w poezji Zagajewskiego niemal żadnych asyndetonów, neologizmów czy zniekształceń słownych. W jego poezji bardzo ważną rolę odgrywa tajemnica wpisana w przeżywanie współczesności. Oddalony od tradycji "tłumaczenia muzyki" na słowa, zajmuje się tylko jej sensem bardzo często starając się wyrazić nie sam utwór muzyczny, ale cechę takiego utworu. Jest miłośnikiem Chopina, Bacha, Szostakowicza i Mahlera. W jego poezji znajdują się także nawiązania do mityzacji rzeczywistości i epifanii. Sam z wielkim dystansem odnosi się do swojej poezji. Zagajewski jest też eseistą.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenie[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2012 za wybitne osiągnięcia w pracy twórczej oraz działalności publicystycznej i wydawniczej, za zasługi w popularyzowaniu literatury[3][4]
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 2007[5][6][7]. Uroczystość wręczenia odznaczenia miała miejsce rok później: 30 czerwca 2008[8].
  • Brązowy Krzyż Zasługi – 1998[9].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jest synem prof. Tadeusza Zagajewskiego i mężem aktorki i tłumaczki Mai Wodeckiej. Razem z żoną wrócili na stałe do Polski w 2002 roku. Mieszkają w Krakowie[10].

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

Poezja:

  • Komunikat. Kraków, 1972. (debiut literacki)
  • Sklepy mięsne. Kraków, 1975. (ukształtowanie poetyki nowofalowej)
  • List. Oda do wielości. Paryż, 1983.
  • Jechać do Lwowa. Londyn, 1985.
  • Płótno. Paryż, "Zeszyty Literackie", 1990.
  • Ziemia ognista. Poznań, 1994.
  • Trzej aniołowie. Kraków, 1998.
  • Pragnienie. Kraków, 1999.
  • Powrót. Kraków, 2003.
  • Anteny. Kraków 2005. (Nominacja do Śląskiego Wawrzynu Literackiego, maj 2006 r.)
  • Niewidzialna ręka. Kraków 2009

Powieści i proza:

  • Ciepło, zimno. Warszawa, 1975.
  • Słuch absolutny. Kraków, 1979.
  • Cienka kreska. Kraków, 1983.

Eseje:

  • Świat nie przedstawiony. Kraków, 1974.
  • Drugi oddech. Kraków, 1978.
  • Solidarność i samotność. "Zeszyty literackie", 1986.
  • Dwa miasta. Paryż-Kraków, 1991.
  • W cudzym pięknie. Poznań, 1998.
  • Obrona żarliwości. Kraków, 2002.
  • Poeta rozmawia z filozofem, Warszawa, 2007.
  • Lekka przesada, Kraków 2011.

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

  • Mircea EliadeReligia, literatura i komunizm: dziennik emigranta
  • Raymond AronWidz i uczestnik: z Raymondem Aronem rozmawiają Jean-Louis Missika i Dominique Wolton

Muzyka do wierszy Zagajewskiego[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bohdan Urbankowski, Czerwona msza czyli uśmiech Stalina, t. 2, Warszawa 1998, s. 225.
  2. Źródło: PAP: Europejska Poetycka Nagroda 2010 dla Zagajewskiego. W: CULTURE.PL [on-line]. Instytut Adama Mickiewicza. [dostęp 2010-10-30].
  3. Gala XXX-lecia Zeszytów Literackich. prezydent.pl, 17 grudnia 2012. [dostęp 2012-12-18].
  4. M.P. z 2013 r. poz. 303
  5. M.P. z 2007 r. Nr 54, poz. 609 – pkt 22.
  6. Adam Zagajewski: Rozterki odznaczonego, ale czy na pewno?. wyborcza.pl, 10 lipca 2007.
  7. Obchody 30. rocznicy utworzenia Studenckiego Komitetu Solidarności. prezydent.pl, 19 maja 2007.
  8. Czasy, kiedy byliście niedoceniani skończyły się na zawsze. prezydent.pl, 30 czerwca 2008.
  9. M.P. z 1998 r. Nr 38, poz. 521 – pkt 88.
  10. Wywiad dla "Gazety Wyborczej"
  11. Jedwabne YouTube – Krajewski – Jedwabne
  12. Język dźwiękowy Krzysztofa Meyera – Dwójka – polskieradio.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]