Adam Zagajewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy poety. Zobacz też: Adam Zagajewski (kolarz).
Adam Zagajewski
Adam Zagajewski 2014 in Stockholm.jpg
Adam Zagajewski (2014)
Data i miejsce urodzenia 21 czerwca 1945
Lwów
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Brązowy Krzyż Zasługi
Adam Michnik i Adam Zagajewski (2004)
Adam Zagajewski i Wisława Szymborska (2005)

Adam Zagajewski (ur. 21 czerwca 1945 we Lwowie) – polski poeta, eseista, prozaik, przedstawiciel pokolenia Nowej Fali[1], sygnatariusz Listu 59 (1975), od 1976 objęty cenzurą, w latach 1982–2002 na emigracji we Francji, od 1983 redaktor „Zeszytów Literackich”; laureat Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1975) i Międzynarodowej Nagrody Neustadt w dziedzinie literatury (2004), w latach 1973–1983 członek Związku Literatów Polskich, od 1979 członek Polskiego PEN Clubu, od 2006 członek Polskiej Akademii Umiejętności; nauczyciel akademicki, tłumacz literacki.

Początki kariery[edytuj | edytuj kod]

Razem z innymi Polakami wygnanymi po II wojnie światowej ze Lwowa jego rodzina w 1945 r. przybyła do Gliwic. Tutaj ukończył V Liceum Ogólnokształcące. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskimpsychologię i filozofię. Związany z poetyckim ruchem Nowej Fali w Krakowie. Był wykładowcą filozofii (oficjalnie funkcjonującej w ówczesnych programach szkół wyższych jako wstęp do marksizmu-leninizmu) na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie[2].

Wywodzi się z programu krakowskiej grupy "Teraz". Po podpisaniu listu 59 w 1975 był objęty zakazem druku. W 1978 podpisał deklarację założycielską Towarzystwa Kursów Naukowych i był jego wykładowcą. Wykładowca amerykańskiego uniwersytetu w Houston. Od 1981 roku mieszkał w Paryżu, a od 2002 roku na stałe w Krakowie. Członek redakcji Zeszytów Literackich. Laureat nagrody Vilenica w 1996 roku i Nagrody Adenauera w 2002 r. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Prowadził gościnnie warsztaty poetyckie w Studium Literacko-Artystycznym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Obecnie wykłada w Committee on Social Thought na Uniwersytecie w Chicago.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Zagajewski tworzy niemal wyłącznie wiersze białe i wolne. Przy tym definiuje poezję jako sztukę przetwarzania i układania wyrażeń myślowych. Wbrew wiodącemu prym postmodernizmowi uważa, że nie kształtowanie języka, ale sens jest najważniejszą cechą poezji. Dlatego nie ma w poezji Zagajewskiego niemal żadnych asyndetonów, neologizmów czy zniekształceń słownych. W jego poezji bardzo ważną rolę odgrywa tajemnica wpisana w przeżywanie współczesności. Oddalony od tradycji "tłumaczenia muzyki" na słowa, zajmuje się tylko jej sensem bardzo często starając się wyrazić nie sam utwór muzyczny, ale cechę takiego utworu. Jest miłośnikiem Chopina, Bacha, Szostakowicza i Mahlera. W jego poezji znajdują się także nawiązania do mityzacji rzeczywistości i epifanii. Sam z wielkim dystansem odnosi się do swojej poezji. Zagajewski jest też eseistą.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenie[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2012 za wybitne osiągnięcia w pracy twórczej oraz działalności publicystycznej i wydawniczej, za zasługi w popularyzowaniu literatury[5][6]
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 2007[7][8][9]. Uroczystość wręczenia odznaczenia miała miejsce rok później: 30 czerwca 2008[10].
  • Brązowy Krzyż Zasługi – 1998[11].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jest synem prof. Tadeusza Zagajewskiego i mężem aktorki i tłumaczki Mai Wodeckiej. Razem z żoną wrócili na stałe do Polski w 2002 roku. Mieszkają w Krakowie[12].

Został członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w Polsce w 2015 roku[13].

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

Poezja:

  • Komunikat, Kraków 1972
  • Sklepy mięsne, Kraków 1975
  • List. Oda do wielości, Paryż 1983
  • Jechać do Lwowa, Londyn 1985
  • Płótno, Paryż 1990
  • Ziemia ognista, Poznań 1994
  • Trzej aniołowie, Kraków 1998
  • Pragnienie, Kraków 1999
  • Powrót, Kraków 2003
  • Anteny, Kraków 2005 (nominacja do Śląskiego Wawrzynu Literackiego, maj 2006 r.)
  • Niewidzialna ręka, Kraków 2009
  • Wiersze wybrane, Kraków 2010
  • Asymetria, Kraków 2014

Powieści i proza:

  • Ciepło, zimno, Warszawa, 1975
  • Słuch absolutny, Kraków, 1979
  • Cienka kreska, Kraków, 1983

Eseje:

  • Świat nie przedstawiony, Kraków 1974
  • Drugi oddech, Kraków 1978
  • Solidarność i samotność, Kraków 1986
  • Dwa miasta, Paryż-Kraków 1991
  • W cudzym pięknie, Poznań 1998
  • Obrona żarliwości, Kraków 2002
  • Poeta rozmawia z filozofem, Warszawa 2007
  • Lekka przesada, Kraków 2011

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

  • Mircea EliadeReligia, literatura i komunizm: dziennik emigranta
  • Raymond AronWidz i uczestnik: z Raymondem Aronem rozmawiają Jean-Louis Missika i Dominique Wolton

Muzyka do wierszy Zagajewskiego[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Kto jest kim w Polsce: informator biograficzny. Lubomir Mackiewicz (red.), Anna Żołna (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1993, s. 825. ISBN 83-223-2644-0.
  2. Bohdan Urbankowski, Czerwona msza czyli uśmiech Stalina, t. 2, Warszawa 1998, s. 225.
  3. Źródło: PAP: Europejska Poetycka Nagroda 2010 dla Zagajewskiego. W: CULTURE.PL [on-line]. Instytut Adama Mickiewicza. [dostęp 2010-10-30].
  4. Nagroda im. Heinricha Manna dla Adama Zagajewskiego; onet.pl
  5. Gala XXX-lecia Zeszytów Literackich. prezydent.pl, 17 grudnia 2012. [dostęp 2012-12-18].
  6. M.P. z 2013 r. poz. 303
  7. M.P. z 2007 r. Nr 54, poz. 609 – pkt 22.
  8. Adam Zagajewski: Rozterki odznaczonego, ale czy na pewno?. wyborcza.pl, 10 lipca 2007.
  9. Obchody 30. rocznicy utworzenia Studenckiego Komitetu Solidarności. prezydent.pl, 19 maja 2007.
  10. Czasy, kiedy byliście niedoceniani skończyły się na zawsze. prezydent.pl, 30 czerwca 2008.
  11. M.P. z 1998 r. Nr 38, poz. 521 – pkt 88.
  12. Wywiad dla "Gazety Wyborczej"
  13. Barbara Sowa: Kto wszedł do komitetu poparcia Komorowskiego, a kto z niego wypadł? Cała Lista. dziennik.pl, 2015-03-16. [dostęp 2015-03-21].
  14. Jedwabne YouTube – Krajewski – Jedwabne
  15. Język dźwiękowy Krzysztofa Meyera – Dwójka – polskieradio.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]