Ahmed Sekou Touré

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ahmed Sekou Touré
Sekou Toure usgov-83-08641.jpg
Ahmed Sekou Touré (1982)
Data i miejsce urodzenia 9 stycznia 1922
Faranah
Data i miejsce śmierci 26 marca 1984
Cleveland
Gwinea Prezydent Gwinei
Przynależność polityczna Demokratyczna Partia Gwinei
Okres urzędowania od 2 października 1958
do 26 marca 1984
Następca Lansana Conté
Odznaczenia
Stopień Specjalny Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi RFN Order Towarzyszy O. R. Tambo I klasy (Republika Południowej Afryki)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Ahmed Sekou Touré (ur. 9 stycznia 1922 w Faranah, zm. 26 marca 1984 w Cleveland) – gwinejski polityk socjalistyczny, jeden z głównych przywódców walki o niepodległość Gwinei, który przyczynił się do uniezależnienia Gwinei od francuskiej dominacji kolonialnej, po czym do śmierci sprawował autorytarne rządy jako pierwszy prezydent Gwinei i Przewodnik Rewolucji[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w 1922 roku[1]. Był wnukiem Samori Tourégo. Mając piętnaście lat został wyrzucony ze szkoły handlowej za to, że zorganizował strajk. Od 1941 pracował na poczcie, po czym w 1945 został współzałożycielem Federacji Związków Robotniczych Gwinei (związanej z Powszechną Konfederacją Pracy – CGT). Pełniąc tę funkcję był organizatorem pierwszy w Gwinei zakończony zwycięstwem strajk. Trwał on 76 dni. Już wtedy dawał wyraz swoim niezwykłym umiejętnościom organizacyjnym i oratorskim. W 1946 był jednym z założycieli Demokratycznej Partii Gwinei (PDG), pierwszej organizacji politycznej, która stanęła na czele ruchu wyzwoleńczego. PDG stała się ruchem masowym[1]. Od 1952 był jej generalnym sekretarzem, a jednocześnie deputowanym do Zgromadzenia Terytorialnego Gwinei. W tym samym roku wstąpił do Afrykańskiego Zrzeszenia Demokratycznego (Rassemblement Democratique Africain - RDA), które prowadziło działania w celu wyzwolenia afrykańskich kolonii spod dominacji Francji.

Od 1951 do 1954 dwa razy zdobywał mandat deputowanego do francuskiego Zgromadzenia Narodowego, lecz za każdym razem uniemożliwiano mu jego objęcie. W 1956 jako reprezentant Gwinei w końcu wszedł do francuskiego Zgromadzenia Narodowego, w 1957 był współzałożycielem, a od 1959 przewodniczącym Powszechnego Związku Pracujących Czarnej Afryki (UGTAN). Po wyborach w 1957, w których zwyciężyła PDG, objął przewodnictwo Rady Rządowej. W wyborach jego ugrupowanie zdobyło 56 miejsc (na 60) a on sam został premierem o ograniczonych kompetencjach[1]. Zainicjowane przez francuskiego prezydenta Charlesa de Gaulle'a referendum w sprawie samodzielności afrykańskich kolonii skłoniło Tourego do podjęcia działań, które miały doprowadzić do uzyskania niepodległości przez Gwineę. 2 października 1958 Gwinea stała się pierwszą francuską kolonią w Afryce, która uzyskała niepodległość. Od 1958 pełnił funkcję początkowo premiera, następnie prezydenta (i szefa rządu) niepodległej Gwinei, jedynego kraju Unii Francuskiej, który nie wszedł do Wspólnoty Francuskiej - Touré jako jedyny z polityków postkolonialnych w byłej Afryce francuskiej sprzeciwił się planom de Gaulle odnośnie powołania organizacji, uważał bowiem że istnienie Wspólnoty umożliwi Francuzom dalszy wpływ na rozwój wydarzeń w dawnych koloniach. Zdecydowanie niepodległościowe poglądy i sprzeciw wobec polityki dawnego mocarstwa kolonialnego doprowadziły do uznania przywódcy Gwinei za bohatera przez dużą część mieszkańców kontynentu[1].

Na stanowisku prezydenta Toure musiał poradzić sobie z olbrzymimi problemami, które powstawały na skutek kłopotów z utrzymaniem spoistości państwa. Czekało go również zadanie pokonania trudności gospodarczych, na skutek których Gwinea stała stanęła na krawędzi gospodarczej katastrofy. Aby pozbyć się problemów ekonomicznych próbował na wzór sąsiedniej Zambii znacjonalizować zagraniczne koncerny górnicze. Akcja nie powiodła się a rządowi udało się jedynie zdobyć współwłasność koncernu międzynarodowego prowadzącego wydobycie boksytów[1]. Po uzyskaniu przez Gwinee niepodległości, Francja aby ukrócić nadmierną samodzielność kraju, wycofała z państwa wszelką pomoc i około trzech tysięcy pracowników cywilnych, w tym lekarzy i przedsiębiorców a wraz z nimi cały sprzęt w tym zapasy leków. Rząd Francji nakazał spalić akta i dokumentację a z biur dawnych urzędów kolonialnych wywieźć meble, telefony a nawet żarówki. Na skutek decyzji rządu Francji w praktyce w Gwinei przestała istnieć służba zdrowia. Francja liczyła że w ten sposób Gwinea pójdzie na ustępstwa i zgodzi się na dołączenie do Wspólnoty. Zamiast tego Touré zdecydował się na poszerzenie współpracy z blokiem wschodnim skąd to udało mu się pozyskać techników mających zastąpić dotychczasowych kolonialnych specjalistów. W 1960 został laureatem międzynarodowej Leninowskiej nagrody pokoju. W 1961 roku rozpoczął rozłąkę z blokiem, w tym roku wydalił z kraju ambasadora ZSRR którego oskarżył o próbę ingracjacji w sprawy Gwinei. W kolejnych latach skrytykował blok wschodni za odejście od walki z blokiem zachodnim i za prowadzenie przez tenże blok tzw. polityki pokojowego współistnienia. W zamian za to rozwinął relacje z Chinami[1].

Był rzecznikiem polityki antykolonializmu, neutralizmu i pokojowej koegzystencji. W 1956 roku, w trakcie kryzysu sueskiego wsparł prezydenta Egiptu Gamala Abdela Nasera. Jego polityka zyskała sympatię Ghany i jej prezydenta Kwamego Nkrumaha. Ghana w ramach pomocy przekazała Gwinei dziesięć milionów funtów. Postulował eksport rewolucji antykolonialnej do pozostałych kolonii oraz postulował utworzenie federacyjnego państwa – Stanów Zjednoczonych Afryki. Touré domagał się utworzenia zjednoczonych afrykańskich sił zbrojnych, Banku Emisyjnego i wprowadzenia wspólnej waluty. 23 listopada 1958 połączył swój kraj unią (a właściwie konfederacją) z Ghaną. Unia działała na zasadzie wymiany ministrów którzy wchodzili w skład rządów obydwu państw w jednoczesnym czasie. Na skutek zjazdów w Konakrze w 1960 roku i w Akrze w 1961, Touré wraz z Nkrumahem i prezydentem Mali, Modibo Keitą utworzył Unię Państw Afrykańskich (UAS). Państwa w ramach UAS koordynowały politykę zagraniczną, ekonomiczną, kulturową i militarną[1]. W polityce zagranicznej prowadził aktywne działania na forum Organizacji Jedności Afrykańskiej (OJA), odgrywając ważną rolę w trakcie szczytu francusko-afrykańskiego w Vitrell we Francji. W 1966 mianował Nkrumaha, obalonego w zamachu stanu zorganizowanym przez CIA i służby brytyjskie, współprezydentem Gwinei[1], już dwa lata później drugi z członków UAS wycofał się z organizacji, stało się to po wojskowym zamachu stanu i aresztowaniu Keita[1]. W polityce wewnętrznej opowiadał się za niekapitalistyczną drogą rozwoju.

Uprawiał politykę afrykanizacji. Gwinea przed falą dekolonizacji pozostawała jedynym krajem Afryki gdzie wprowadzono podręcznik do nauki historii napisany z pozycji afrykańskiej a nie eurocentrycznej. Podręcznik nosił nazwę „Historia czarnych ludów” i został napisany przez historyka Assoi Adikę[1].

W latach 70. wdał się w konflikt z Portugalią która dokonała w 1970 roku inwazji na Gwinee z obszaru kolonialnej Gwinei Portugalskiej, inwazja spowodowana była chęcią obalenia prezydenta a także likwidacją obozów partyzanckich które atakowały administrację kolonialną z terenów niepodległej Gwinei. Inwazja zakończyła się klęską militarną Portugalczyków[1].

W 1971 rozprawił się z przeciwnikami politycznymi, a następnie zapewnił sobie po raz kolejny urząd prezydenta. W następnych wyborach nie miał kto z nim rywalizować. W 1978 roku zmienił nazwę kraju na Ludowo-Rewolucyjną Republikę Gwinei>. W połowie lat 70. doprowadził do decentralizacji władzy i powołał mające szerokie kompetencje komórki organizacyjne zajmujące się sprawami militarnymi, ekonomicznymi, administracyjnymi i kulturalnymi, Rewolucyjne Władzy Lokalne. Choć sam postulował nacjonalizację nigdy nie zrealizował tego pomysłu, wywłaszczył jedynie ziemię należącą wcześniej do cudzoziemców. Produkcją żywności zajmował się więc w większości sektor spółdzielczy. W 1977 wydał dekret o zamknięciu targowisk wiejskich i przekazaniu dystrybucji towarów w ręce państwowych przedsiębiorstw, państwo przejęło też pełnię kontroli nad handlem z zagranicą[1].

Zmarł w marcu 1984 roku. Po jego śmierci w kraju doszło do walk o władzę. W kwietniu doszło do wojskowego zamachu stanu a wojskowi zawiesili konstytucję, zdelegalizowali partię polityczne i rozwiązali parlament. Rozpoczęto też liberalizację systemu gospodarczego[1].

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

W polityce gospodarczej realizował doktrynę którą określał jako „socjalizm wiejski”, opierał on ustrój agrarny na plemiennej własności gruntów co miało być zdaniem prezydenta zakorzenione w kulturze rdzennej Afryki. Rolę siły napędowej w rewolucji narodowej przypisał chłopstwu. Touré odrzucił materializm na rzecz teizmu i podkreślał zgodność pomiędzy ideą socjalistyczną a religią, sam uważał że doktrynę socjalizmu gwinejskiego wyprowadził z zasad islamu. Choć sam odwoływał się w swoich poglądach do wiary islamskiej, pozostawał tolerancyjny wobec mniejszości chrześcijańskiej[1].

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 Adam Danek: 'Rewolucja gwinejska na tle porównawczym'.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy • Leksykon, Politeja, Warszawa 2000, s. 585-586