Akcent ostry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
´
Znaki diakrytyczne
Inne znaki używane czasem w funkcji znaków diakrytycznych oraz znaki typograficzne
Á á
Ć ć
É é
Ǵ ǵ
Í í
Ĺ ĺ
ḿ
Ń ń
Ó ó
Ŕ ŕ
Ś ś
Ú ú
Ý ý
Ź ź
Ǽ ǽ
Ǿ ǿ

Akcent ostry (akut, akcent silny) – znak diakrytyczny w postaci ukośnej kreski, o kształcie prostym lub nieznacznego klina, wznoszącej się od lewej do prawej (np. τό). Stosowany w alfabecie łacińskim, cyrylicy tylko do oznaczania akcentu i w alfabecie greckim tylko w samogłoskach. W tradycyjnej polskiej typografii akut jest bliższy pionu oraz nieco przesunięty na prawo od środka znaku[1].

Przyporządkowanie fonetyczne[edytuj | edytuj kod]

Samogłoski[edytuj | edytuj kod]

W przypadku samogłosek ten diakryt oznacza wydłużenie (á [aː]) lub przykładany do niej akcent np. hiszpańskie ánimo ['ɑ.ni.mo] (nastrój, duch), animo [ɑˈni.mo] (witam) i animó [ɑ.ni.'mo] (powitał). Inne miejsce litery Á świadczy o zmianie znaczenia wraz ze zmianą akcentu.

Ten diakryt może zmieniać stopień otwarcia samogłoski, np. è [ɛ] i é [e] oraz ò [ɔ] i ó [o] w katalońskim i włoskim. Również w języku francuskim akut (fr. accent aigu), zapożyczony z pisowni greckiej, używany nad literą e (np. l'été), oznacza zmianę barwy samogłoski.

Jako oznaczenie tonu[edytuj | edytuj kod]

W niektórych językach służy również do oznaczania sylaby akcentowanej wypowiadanej w intonacji wznoszącej. Termin pierwotnie stosowany w odniesieniu do greki klasycznej (akcent toniczny w języku greckim już w starożytności został zastąpiony akcentem dynamicznym). Akcent akutowy spotykany był także m.in. w języku prasłowiańskim.

Spółgłoski[edytuj | edytuj kod]

W języku słowackim litery L i R są sylabotwórcze, zachowują się w niektórych wypadkach jak samogłoski, więc tak występują też ich wydłużone odpowiedniki Ĺ i Ŕ.

W języku dolnołużyckim Ŕ oznacza miękkie r, np. cołnaŕ : (dopełniacz) cołnarja – pol. czółnarz.

W języku polskim i w łacince białoruskiej litery Ć [ʨ] Ń [ɲ] Ś [ɕ] Ź [ʑ] to zmiękczone odpowiedniki T(choć pisane przez C) N S Z.

Użycie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy