Anton Raphael Mengs

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Anton Raphael Mengs
Anton Raphael Mengs - Self-Portrait - WGA15040.jpg
Autoportret, ok. 1775
Imiona i nazwisko Anton Raphael Mengs
Data i miejsce urodzenia 12 marca 1728,
Uście nad Łabą
Data i miejsce śmierci 29 czerwca 1779,
Rzym
Narodowość niemiecka
Dziedzina sztuki Malarstwo
Styl Początkowo barokowy, potem klasycyzujący
Ważne dzieła Perseusz i Andromeda, Gedanken über die Schönheit und über den Geschmack in der Malerei,
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Anton Raphael Mengs (ur. 12 marca 1728 w Uściu nad Łabą, zm. 29 czerwca 1779 w Rzymie), niemiecki malarz i teoretyk sztuki, tworzący w Rzymie, Madrycie i Saksonii. Jeden z prekursorów neoklasycyzmu w malarstwie. Był jednym z najważniejszych reprezentantów Akademii Świętego Łukasza (jedna z najstarszych akademii malarstwa, rzeźby i architektury we Włoszech)[1].

Życie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Uściu nad Łabą w Czechach (niem. Aussig an der Elbe). Jego ojcem był Ismael Mengs, pochodzący z Łużyc (ale urodzony w Kopenhadze) malarz miniatur żydowskiego pochodzenia, który był jego pierwszym, surowym i czasem despotycznym nauczycielem. Ojciec kształcił także córki, odnoszącą sukcesy Teresę Concordię (1725–1806) i Julię.

Młody Anton w 1741 wyjechał z ojcem do Rzymu, gdzie zdobył uznanie freskiem Parnasus wykonanym na zamówienie kardynała Aleksandra Albaniego (Villa Albani). W 1746 Mengs po raz drugi wyjechał do Rzymu, gdzie przeszedł na katolicyzm i w 1748 ożenił się z jedną ze swoich modelek, Margaritą Guazzi. W 1749 powrócił do Drezna, gdzie w 1751 został mianowany pierwszym malarzem króla Polski i księcia Saksonii Augusta III Sasa, z roczną pensją 1000 talarów. Wkrótce potem powrócił do Rzymu, tu w 1754 został dyrektorem watykańskiej szkoły malarstwa. W 1755 poznał Johanna Joachima Winckelmanna, niemieckiego archeologa i historyka sztuki, który szybko stał się jego najbliższym przyjacielem i miał wielki wpływ na teorię sztuki, deklarowaną przez Mengsa. W późniejszych latach doszło między nimi do konfliktu m.in. o namalowany przez Antona falsyfikat Jowisz całujący Ganimedesa, sprawiający wrażenie obrazu pochodzącego z epoki antycznej i doskonale dopasowanego do oczekiwań ówczesnych mecenasów.

Anton Raphael Mengs wyjechał do Hiszpanii, gdzie szybko został mianowany pierwszym nadwornym malarzem króla Karola III. W Madrycie kierował Królewską Manufakturą Tapiserii Santa Bárbara. Zreorganizował fabrykę wyzwalając ją od dominujących flamandzkich wzorów, zwłaszcza od tematyki mitologicznej. Wprowadził do tapiserii zasady neoklasyczne, które stosował w tematyce rodzajowej oraz hiszpańskich pejzażach. Był to zabieg oświeceniowy, w myśl którego należało dążyć do zrozumienia rzeczywistości kraju[2]. Wspomagali go architekt Francesco Sabatini, malarz Mariano Salvador Maella, a później Francisco Bayeu, który został jego następcą na stanowisku artystycznego dyrektora manufaktury. Wspólnie zatrudnili młodych hiszpańskich i włoskich artystów[3], takich jak José del Castillo, Ginés Andrés de Aguirre, Antonio Barbazza, Mariano Nani, Zacarías González Velázquez, José Camarón y Meliá i Ramón Bayeu[4]. Zauważył talent młodego Francisca Goi (rekomendowanego przez Francisca Bayeu), zlecając mu wykonanie serii projektów gobelinów (kartonów do tapiserii).

Poza malarstwem, Mengs zajmował się również teorią sztuki malarskiej. W swoich pracach (napisanych po hiszpańsku, włosku i niemiecku) głosił, że drogą do osiągnięcia perfekcji w malarstwie jest zrównoważone połączenie klasycyzmu greckiego, ekspresji Rafaela, światłocienia Correggia i kolorystyki Tycjana.

Mengs przyjaźnił się z wieloma artystami, pisarzami i mecenasami sztuki m.in. z u artystów i pisarzy swego czasu m.in. z margrabiną Wilhelminą z Bayreuth. Giacomo Casanova wielokrotnie wspomniał o nim w swoich pamiętnikach.

W roku 1777 Mengs powrócił do Rzymu, gdzie zmarł 2 lata później, został pochowany w kościele Świętych Michała i Magnusa (wł. Santi Michele e Magno) w Rzymie.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Portret ojca
Noli me tangere, 1770-71.
Perseusz i Andromeda, 1770-1776.
Maria Ludwika Burbon-Parmeńska, 1765.
Maria Francisca Pignatelli, 1769
Dzieła Antona Raphaela Mengsa

Przypisy

  1. Thomas Pelzel: Anton Raphael Mengs and neoclassicism, Tom I. Garland Pub., 1979.
  2. Gordon Campbell: The Grove Encyclopedia of Decorative Arts. Oxford University Press, 2006, s. 256. ISBN 01-9518-948-5.
  3. Alfonso E. Pérez Sánchez: Goya. Warszawa: Składnica Księgarska, 2009, s. 11. ISBN 978-83-60334-71-3.
  4. José Enrique García Melero: Arte español de la Ilustración y del siglo XIX: En torno a la imagen del pasado. Encuentro, 1998, s. 112–114. ISBN 84-7490-478-1.