Karol III Hiszpański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karol III
Jego Katolicka Mość z Bożej łaski król Kastylii, Leónu, Aragonii, Sycylii, Neapolu, Jerozolimy, Portugalii, Nawarry, Grenady, Toledo, Walencji, Galicji, Majorki, Sewilli, Sardynii, Kordoby, Korsyki, Murcji, Jaén, Algarve, Algeciras, Gibraltaru, Wysp Kanaryjskich, Wschodnich i Zachodnich Indii oraz innych wysp i ziem na zachodnim brzegu Atlantyku, arcyksiażę Austrii, książę Burgundii, Brabancji i Mediolanu, hrabia Habsburga, Flandrii, Tyrolu i Barcelony, pan Biskajów i Moliny etc.
Charles III of Spain.jpg
Escudo de Carlos III de España Toisón y su Orden variante leones de gules.svg
książę Parmy
Okres panowania od 1731
do 1735
król Neapolu i Sycylii
Okres panowania od 1735
do 1759
król Hiszpanii
Okres panowania od 1759
do 1788
Dane biograficzne
Dynastia Burbonowie
Urodziny 20 stycznia 1716
Madryt
Śmierć 14 grudnia 1788
Madryt
Ojciec Filip V Hiszpański
Matka Elżbieta Farnese
Żona Maria Amalia Wettyn
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Karol III (ur. 20 stycznia 1716 w Madrycie, zm. 14 grudnia 1788 w Madrycie) – książę Parmy, Piacenzy i Guastalii w latach 1731-1735, król Neapolu (jako Karol VII) i Sycylii (jako Karol IV) w latach 1735-1759, król Hiszpanii w latach 1759-1788 z dynastii Burbonów.

Najstarszy syn króla Hiszpanii - Filipa V i jego drugiej żony - Elżbiety Farnese. Przyrodni brat królów Hiszpanii: Ludwika I i Ferdynanda VI .

Młodość[edytuj | edytuj kod]

W wieku 16 lat, Karol został księciem Parmy jako wnuk Edwarda II Farnese. 1 grudnia 1734, po zwycięstwie księcia Montemara nad Austriakami pod Bitonto, Karol został władcą Neapolu i Sycylii. Młody władca nie lubił jednak prowadzenia wojen, rzadko nosił mundur i tylko pod presją, dokonywał inspekcji wojska. W 1735 Karol zrzekł się Parmy na korzyść cesarza Karola VI Habsburga, w zamian uznania w nim króla Neapolu i Sycylii. Jako król tych ziem, Karol zaczął pracować nad reformami wewnętrznymi, które zresztą kontynuował później w Hiszpanii. Rozpoczął też budowę Pałacu Królewskiego w Casercie.

Statua Karola III w Madrycie

Zagraniczni ministrowie, którzy z nim pracowali, zgadzali się, że Karol nie miał wrodzonych zdolności administracyjnych, ale szczerze pragnął być dobrym królem i świetnie dobierał sobie ministrów-pomocników. Znaczny wpływ miał na niego Bernardo Tanucci. To podczas rządów Karola odkryto starożytne rzymskie miasta - Herkulanum (w 1738) i Pompeje (w 1748). Król zachęcał archeologów do prowadzenia badań i był zawsze na bieżąco informowany o odkryciach, nawet po powrocie do Hiszpanii.

Król Hiszpanii[edytuj | edytuj kod]

10 sierpnia 1759 zmarł bezdzietnie przyrodni brat Karola - Ferdynand VI, i Karol odziedziczył po nim tron. 6 października 1759 abdykował z tronów Neapolu i Sycylii na rzecz swojego trzeciego syna - Ferdynanda.

Jako król Hiszpanii Karol prowadził aktywną politykę zagraniczną zmierząjąca do powrotu Hiszpanii do grona głównych mocarstw. Jego silne więzi rodzinne i niechęć do Anglii, doprowadziły do zawarcia sojuszu hiszpańsko-francuskiego. Hiszpania walczyła w wojnie 7-letniej i poniosła olbrzymią porażkę tracąc między innymi Florydę - za to uzyskując od Francji Luizjanę w formie rekompensaty. W 1770 Karol niemal nie rozpoczął innej wojny – o Falklandy, a w 1779 dołączył do wojsk francuskich wspierających Amerykanów przeciwko Anglikom i w tej wojnie Hiszpania odzyskała Florydę. Zreformował rownież strukturę kolonii hiszpańskich w Ameryce Południowej.

Jego krajowa polityka była korzystna dla Hiszpanii. Podczas ostatnich lat życia miał problemy ze swoim najstarszym synem i jego żoną. Gdyby Karol żył kilka lat dłużej, byłby świadkiem początku rewolucji francuskiej i najprawdopodobniej byłby nią przerażony. Jednak, kiedy zmarł w 1788 pozostawił po sobie wspomnienie króla filantropa i filozofa, nazywanego Panem Madrytu (z powodu licznych prac publicznych, jakie kazał tam wykonać). Mimo swojej niechęci do jezuitów (27 lutego 1767[1] wydał dekret nakazujący opuszczenie Hiszpanii przez jezuitów uzasadniony względami bezpieczeństwa kraju) i wszelkich mnichów oraz zazdrości o władzę Inkwizycji, był prawdziwym katolikiem i okazywał to w życiu codziennym. Prywatnie król był wielkim pasjonatem polowań.

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

Ożenił się z Marią Amalią Wettyn, córką elektora saskiego i króla Polski - Augusta III Sasa oraz Marii Józefy Habsburżanki (córki cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, króla Czech i Węgier Józefa I Habsburga).

Był ojcem m.in. Karola IV - króla Hiszpanii, Ferdynanda I - króla Neapolu i Sycylii (jako Ferdynand IV), a następnie króla Obojga Sycylii, i Marii Ludwiki - żony cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego - Leopolda II.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Ludwik
Burbon
1)
ur. 1 XI 1661
zm. 14 IV 1711
Maria Anna
Wittelsbach

ur. 17 XI 1660
zm. 20 IV 1690
Edward II
Farnese
ur. 12 VIII 1666
zm. 6 IX 1693
Dorota Zofia
Wittelsbach

ur. 5 VII 1670
zm. 15 IX 1748
         
     
  Filip
Burbon

ur. 19 XII 1683
zm. 9 VII 1746
Elżbieta
Farnese

ur. 25 X 1692
zm. 11 VII 1766
     
   

Maria Amalia
Wettyn
2)
ur. 24 XI 1724
zm. 27 IX 1760
OO   19 VI 1738
Karol III
Burbon

ur. 20 I 1716
zm. 14 XII 1788
                   
                   
                   
Maria Izabela
Burbon
 ur. 6 IX 1740
 zm. 1 XI 1742
 
Maria Józefa
Burbon
 ur. 20 I 1742
 zm. 3 IV 1742
 
Maria Izabela
Burbon
 ur. 30 IV 1743
 zm. 5 III 1749
 
Maria Józefa
Burbon

 ur. 6 VII 1744
 zm. 8 XII 1801
 
Maria Ludwika
Burbon
3)
 ur. 24 XI 1745
 zm. 15 V 1792
 
                   
Filip
Burbon
 ur. 13 VI 1747
 zm. 19 IX 1777
 
Karol IV
Burbon

 ur. 11 XI 1748
 zm. 20 I 1819
 
Maria Teresa
Burbon
 ur. 29 XI 1749
 zm. 30 IV 1750
 
Ferdynand I
Burbon

 ur. 12 I 1751
 zm. 4 I 1825
 

Gabriel Burbon
 ur. 11 V 1752
 zm. 23 XI 1788
 
                   
Maria Anna
Burbon
 ur. 3 VII 1754
 zm. 11 V 1755
 
Antoni
Burbon

 ur. 31 XII 1755
 zm. 20 IV 1817
 
Franciszek
Burbon
 ur. 17 II 1757
 zm. 10 IV 1771
 
  1. syn Ludwika XIV Burbona
  2. córka Augusta III Sasa i Marii Józefy Habsburżanki
  3. żona Leopolda II Habsburga

Przypisy

  1. Manuel Tuñón de Lara, Julio Valdeón Baruque, Antonio Domínguez Ortiz: Historia Hiszpanii. Szymon Jędrusiak (tłum.). Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych, 1997, s. 341. ISBN 83-7052-226-2.


Poprzednik
Antoni Farnese
Parma-Stemma.png książę Parmy
17311735
Parma-Stemma.png Następca
Karol VI Habsburg
Poprzednik
Karol VI Habsburg
król Neapolu
17351759
Następca
Ferdynand IV Burbon
Poprzednik
Karol III Habsburg
Aragon-Sicily Arms.svg król Sycylii
17351759
Aragon-Sicily Arms.svg Następca
Ferdynand III Burbon
Poprzednik
Ferdynand VI Burbon
Escudo de armas de Carlos III de España Toisón y Gran Cruz 2.svg Król Hiszpanii
17591788
Escudo de armas de Carlos III de España Toisón y Gran Cruz 2.svg Następca
Karol IV Burbon