12 marca
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
12 marca jest 71. (w latach przestępnych 72.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 294 dni.
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 515 p.n.e. – w Jerozolimie zakończono budowę Drugiej Świątyni.
- 538 – Ostrogoci pod wodzą Witigesa odstąpili od oblężenia Rzymu.
- 1088 – Urban II został papieżem.
- 1144 – Lucjusz II został papieżem.
- 1365 – został założony Uniwersytet Wiedeński.
- 1470 – Wojna Dwóch Róż: zwycięstwo Yorków w bitwie pod Losecote Field.
- 1560 – flota genueńska zdobyła należącą do Turcji wyspę Dżerba.
- 1622 – zostali kanonizowani: Ignacy Loyola, Franciszek Ksawery, Teresa z Ávili, Izydor Oracz i Filip Neri.
- 1674 – wojska moskiewskie rozbiły Kozaków w bitwie pod Lisianką.
- 1689 – lądowanie zdetronizowanego króla Anglii i Szkocji Jakuba II w irlandzkim hrabstwie Cork rozpoczęło wojnę jakobitów ze zwolennikami nowego monarchy, Wilhelma III.
- 1793 – w Wandei rozpoczęło się powstanie szuanów.
- 1821 – Karol Feliks został królem Sardynii.
- 1832 – w Paryżu odbyła się premiera baletu Sylfida, pierwszego baletu romantycznego.
- 1849 – król Sardynii Karol Albert zerwał rozejm z Austrią.
- 1854 – wojna krymska: Francja i Wielka Brytania zawarły sojusz antyrosyjski z Turcją.
- 1868 – syn brytyjskiej królowej Wiktorii, książę Alfred został postrzelony przez zamachowca w australijskim Sydney.
- 1879 – zwycięstwo Zulusów nad wojskami brytyjskimi w bitwie pod Intombe.
- 1884 – mahdyści rozpoczęli oblężenie Chartumu.
- 1894 – w Vicksburgu (Missisipi) rozpoczęto sprzedaż Coca-Coli w butelkach.
- 1899 – na zamarzniętą powierzchnię Morza Bałtyckiego u wybrzeży Finlandii spadł meteoryt kamienny Bjurböle.
- 1906 – Ferdinand Sarrien został premierem Francji.
- 1912 – założono bułgarski klub piłkarski Botew Płowdiw.
- 1913 – została założona Canberra.
- 1917 – w Rosji obalano carat. Rozpoczęła działalność Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.
- 1922 – została utworzona Zakaukaska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka.
- 1928:
- 1930:
- 1934:
- torpedowiec Tomozuru zatonął podczas manewrów japońskiej floty; zginęło 100 spośród 113 marynarzy na pokładzie.
- w Estonii Konstantin Päts dokonał zamachu stanu.
- 1938 – wojska niemieckie wkroczyły do Austrii (Anschluss Austrii).
- 1940 – w Moskwie podpisano traktat pokojowy, kończący wojnę zimową pomiędzy ZSRR a Finlandią.
- 1942 – wojna na Pacyfiku: zwycięstwem wojsk japońskich zakończyła się bitwa o Jawę.
- 1947 – prezydent USA Harry Truman wezwał Kongres do przyznania natychmiastowej pomocy wojskowej i gospodarczej Grecji i Turcji w celu odparcia komunizmu, formułując tym samym nową wytyczną amerykańskiej polityki zagranicznej (tzw. doktryna Trumana).
- 1948 – 30 osób zginęło w wyniku uderzenia samolotu Douglas DC-4 w zbocze wulkanu Sanford na Alasce.
- 1950 – 80 z 83 osób na pokładzie zginęło w katastrofie samolotu Avro 689 Tudor na lotnisku w Cardiff (Walia).
- 1955 – dokonano oblotu francuskiego śmigłowca Aérospatiale Alouette II.
- 1957 – podpisano umowę międzyrządową o czasowym pobycie wojsk radzieckich w NRD.
- 1958 – w holenderskim Hilversum odbył się 3. Konkurs Piosenki Eurowizji; zwyciężył francuski utwór Dors Mon Amour w wykonaniu André Claveau.
- 1965 – została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Kosmos 60.
- 1967 – tymczasowy parlament Indonezji pozbawił władzy prezydenta Sukarno i mianował na jego miejsce generała Suharto.
- 1968 – Mauritius uzyskał niepodległość w ramach brytyjskiej Wspólnoty Narodów.
- 1972 – ostatnie wojska indyjskie opuściły Bangladesz.
- 1974 – radziecka sonda Mars 6 wylądowała na Marsie tracąc łączność z Ziemią.
- 1975 – Etiopia została proklamowana republiką.
- 1976 – premiera filmu animowanego Dwanaście prac Asteriksa.
- 1981 – rozpoczęła się załogowa misja statku Sojuz T-4 na stację orbitalną Salut 6.
- 1983 – rebelianci z ugrupowania UNITA uprowadzili w Angoli 66 obywateli Czechosłowacji.
- 1986 – w Hanowerze rozpoczęły się pierwsze targi informatyczne CeBIT.
- 1987 – w RFN utworzono trzeci rząd Helmuta Kohla.
- 1992:
- 1993 – ponad 250 osób zginęło w zamachach bombowych w Bombaju.
- 1996 – Bill Clinton podpisał tzw. ustawę Helmsa-Burtona zaostrzającą sankcje gospodarcze wobec objętej amerykańskim embargiem Kuby.
- 1999 – NATO poszerzyło się o Węgry, Czechy i Polskę.
- 2000 – papież Jan Paweł II w czasie mszy w bazylice watykańskiej poprosił o wybaczenie win kościoła katolickiego wobec wyznawców innych religii.
- 2003 – w Belgradzie został zastrzelony premier Serbii Zoran Đinđić.
- 2008 – ksiądz Michał Heller został laureatem Nagrody Templetona.
- 2009 – 17 osób zginęło, a jedna została ranna w katastrofie śmigłowca transportowego Sikorsky S-92 na Nowej Fundlandii (Kanada).
[edytuj] Urodzili się
- 1476 – Anna Jagiellonka, królewna polska, księżniczka litewska, księżna pomorska (zm. 1503)
- 1479 – Giuliano di Lorenzo de' Medici, władca Florencji (zm. 1516)
- 1711 – Michał Antoni Sapieha, wojewoda podlaski (zm. 1760)
- 1728 – Anton Rafael Mengs, niemiecki malarz, teoretyk sztuki (zm. 1779)
- 1795 – William Lyon Mackenzie, kanadyjski polityk (zm. 1861)
- 1815 – Louis Jules Trochu, francuski polityk, prezydent Francji (zm. 1896)
- 1821 – John Abbott, kanadyjski polityk, premier Kanady (zm. 1893)
- 1824 – Gustav Kirchhoff, niemiecki fizyk (zm. 1887)
- 1831 – Józef Gerard, błogosławiony, misjonarz Lesotho, (zm. 1914)
- 1832 – Charles Friedel, francuski chemik, mineralog (zm. 1899)
- 1863 – Gabriele d'Annunzio, włoski pisarz (zm. 1938)
- 1875 – Malcolm Chace, amerykański tenisista (zm. 1955)
- 1877 – Wilhelm Frick, niemiecki polityk, działacz nazistowski, minister spraw wewnętrznych III Rzeszy, protektor Czech i Moraw (zm. 1946)
- 1878 – Gemma Galgani, święta, włoska mistyczka, stygmatyczka (zm. 1903)
- 1879 – Alfred Abel, niemiecki aktor, reżyser filmowy (zm. 1937)
- 1881 – Mustafa Kemal Atatürk, turecki polityk, premier i prezydent Turcji (zm. 1938)
- 1886 – Vittorio Pozzo, włoski trener piłkarski (zm. 1968)
- 1889 – Wacław Niżyński, rosyjski tancerz, choreograf pochodzenia polskiego (zm. 1950)
- 1890:
- 1901 – Zdzisława Bytnarowa, pedagog, podporucznik AK, powstaniec warszawski, matka Jana Bytnara (zm. 1994)
- 1902 – Józef Iwanicki, polski duchowny katolicki, profesor filozofii i logiki, rektor KUL i ATK (zm. 1995)
- 1910:
- 1915 – Alberto Burri, włoski malarz, rzeźbiarz (zm. 1995)
- 1917 – Googie Withers, brytyjska aktorka (zm. 2011)
- 1920:
- 1921 – Gianni Agnelli, włoski prawnik, przedsiębiorca (zm. 2003)
- 1922 – Jack Kerouac, amerykański pisarz (zm. 1969)
- 1923:
- 1925:
- 1927:
- 1928 – Edward Albee, amerykański dramaturg
- 1930 – Ryszard Badowski, polski dziennikarz, pisarz, reporter, publicysta, podróżnik
- 1931:
- 1934:
- 1935:
- 1936 – Michał Heller, polski duchowny katolicki, filozof, teolog, fizyk, kosmolog, laureat Nagrody Templetona
- 1939 – Jacek Bednarski, polski szachista (zm. 2008)
- 1940:
- 1942:
- 1946 – Liza Minnelli, amerykańska aktorka
- 1947 – Józef Rusiecki, polski pedagog (zm. 2000)
- 1948 – Sandra Brown, amerykańska pisarka
- 1949 – Rob Cohen, amerykański reżyser filmowy
- 1950 – Javier Clemente, hiszpański trener piłkarski
- 1953:
- Carl Hiaasen, amerykański dziennikarz, pisarz
- Ron Jeremy, amerykański aktor, producent filmów pornograficznych
- 1954 – Elżbieta Kozłowska-Świątkowska, polska poetka
- 1955 – Janina Ochojska, polska działaczka humanitarna
- 1956:
- 1960 – Javier Velásquez, peruwiański polityk, premier Peru
- 1962 – Andreas Köpke, niemiecki piłkarz, bramkarz
- 1963:
- 1964 – Jan Holender, polski chodziarz (zm. 2008)
- 1965 – Jacek Regulski, polski gitarzysta zespołu KAT (zm. 1999)
- 1967 – Piotr Wawrzyńczak, polski aktor (zm. 2001)
- 1968 – Aaron Eckhart, amerykański aktor
- 1970 – Roy Sætre Khantatat, norweski wokalista
- 1972 – Grzegorz Bachański, polski działacz sportowy
- 1973 – Jones Mwewa, zambijski piłkarz (zm. 2011)
- 1974 – Walid Badir, izraelski piłkarz
- 1975 – Cecilie Leganger, norweska piłkarka ręczna, bramkarka
- 1976:
- 1978:
- 1981:
- 1984 – Radek Miszczak, polski dziennikarz muzyczny
- 1986 – Danny Jones, brytyjski gitarzysta i wokalista zespołu McFly
- 1987:
- 1990 – Dawid Kubacki, polski skoczek narciarski
- 417 – Innocenty I, święty, papież (ur. ?)
- 604 – Grzegorz I Wielki, święty, doktor Kościoła, papież (ur. ok. 540)
- 1319 – Justyna Francucci Bezzoli, święta, włoska benedyktynka (ur. ?)
- 1374 – Go-Kōgon, cesarz Japonii (ur. 1336)
- 1507 – Cezar Borgia, włoski polityk, syn papieża Aleksandra VI, kardynał (bez święceń) (ur. 1475 lub 1476)
- 1572 – Stanisław Górski, polski duchowny katolicki, kanonik płocki i krakowski, historyk (ur. 1497)
- 1648 – Tirso de Molina, hiszpański pisarz (ur. ok. 1579)
- 1737 – Karol Aleksander, książę Wirtembergii (ur. 1684)
- 1749 – Alessandro Magnasco, włoski malarz (ur. 1667)
- 1815 – Józef Zhang Dapeng, chiński męczennik, święty katolicki (ur. 1754)
- 1834 – Karl Wilhelm Feuerbach, niemiecki matematyk (ur. 1800)
- 1839 – Fryderyk VI, król Danii i Norwegii (ur. 1768)
- 1846 – Ignacy Szydłowski, polski poeta (ur. 1793)
- 1865 – Leon Przyłuski, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (ur. 1789)
- 1871 – Leonard Chodźko, polski historyk, geograf, kartograf, archiwista, wydawca i działacz emigracyjny (ur.1800)
- 1894 – August Cieszkowski, polski filozof, działacz polityczny (ur. 1814)
- 1908 – Jan Ludwik Popławski, polski polityk, publicysta, jeden z głównych twórców ideologii narodowo-demokratycznej (ur. 1854)
- 1922 – Aniela Salawa, błogosławiona, polska mistyczka (ur. 1881)
- 1925 – Sun Jat-sen, chiński polityk, prezydent Chin (ur. 1866)
- 1929 – Maurice Hauriou, francuski prawnik (ur. 1856)
- 1930 – Alois Jirásek, czeski pisarz (ur. 1851)
- 1937:
- 1939 – Ignacy Weinfeld, polski naukowiec, kierownik resortu skarbu w listopadzie 1920, adwokat (ur. 1877)
- 1940 – Luigi Orione, święty, włoski duchowny katolicki, założyciel zgromadzenia Orionistów, działacz społeczny (ur. 1872)
- 1942 – Robert Bosch, niemiecki wynalazca, przedsiębiorca (ur. 1861)
- 1943:
- 1946 – Ferenc Szálasi, węgierski polityk, pronazistowski przywódca Węgier (ur. 1897)
- 1948:
- 1950 – Heinrich Mann, niemiecki pisarz (ur. 1871)
- 1954 – Chester Franklin, amerykański reżyser filmowy (ur. 1890)
- 1955 – Charlie Parker, amerykański saksofonista jazzowy (ur. 1920)
- 1956 – Bolesław Bierut, polski polityk, działacz komunistyczny, I sekretarz KC PPR i KC PZPR, prezydent i premier Polski (ur. 1892)
- 1957 – Josephine Hull, amerykańska aktorka (ur. 1886)
- 1961 – Belinda Lee, angielska aktorka (ur. 1935)
- 1978 – John Cazale, amerykański aktor (ur. 1935)
- 1980 – Ernő Gerő, węgierski polityk, działacz komunistyczny (ur. 1898)
- 1985 – Bronisław Zieliński, polski tłumacz (ur. 1914)
- 1987 – Antoni Szuniewicz, polski organista, kompozytor, dyrygent, pedagog (ur. 1911)
- 1991 – William Heinesen, farerski pisarz, kompozytor, malarz (ur. 1900)
- 1992 – Zbigniew Brzozowski, polski pisarz (ur. 1936)
- 1995 – Kazimierz Czyż, polski krytyk muzyczny, muzyk jazzowy (ur. ?)
- 1998 – Jozef Króner, słowacki aktor (ur. 1924)
- 1999 – Yehudi Menuhin, amerykański skrzypek, dyrygent (ur. 1916)
- 2001 – Robert Ludlum, amerykański pisarz (ur. 1927)
- 2002:
- 2003:
- 2004:
- 2005 – Zbigniew Kuźmiński, polski reżyser filmowy (ur. 1921)
- 2006:
- 2007 – Maria Zenowicz-Brandys, polska tłumaczka, żona Kazimierza Brandysa (ur. 1916)
- 2008:
- 2011 – Ali Hassan al-Jaber, katarski dziennikarz (ur. 1955)
Przypisy
