Bitwa pod Murowaną Oszmianką

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Murowaną Oszmianką
II wojna światowa
Czas 1314 maja 1944 roku
Miejsce Murowana Oszmianka
Terytorium okupowane ziemie polskie
Przyczyna zatargi pomiędzy Polakami i Litwinami
Wynik zwycięstwo Polski
Strony konfliktu
Flaga PPP.svg Polskie Państwo Podziemne Litwa Litewski Korpus Lokalny
Dowódcy
Czesław Dębicki "Jarema" nieznani
Siły
5 partyzanckich brygad (3., 8., 9., 12. i 13.) AK
około 600 żołnierzy[1]
część 301. Batalionu LVR
około 750 żołnierzy[1]
Straty
13 zabitych,
25 rannych[1],
ponad 50 zabitych,
ponad 60 rannych,
ponad 300 wziętych do niewoli[1],

Bitwa pod Murowaną Oszmianką - największa bitwa pomiędzy wojskami AK a Lietuvos Vietine Rinktine (Litewski Korpus Lokalny) sprzymierzonym z nazistowskimi Niemcami. Bitwa miała miejsce w dniach 1314 maja 1944 roku na terenach okupowanych ziem polskich, w pobliżu wsi Murowana Oszmianka (obecnie na terenie Białorusi). Bitwa zakończyła się zwycięstwem sił polskich[2].

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

W nocy z 13 na 14 maja 1944 zgrupowanie, wzmocnione przez 3 Brygadę "Szczerbca" stoczyło bój z oddziałami gen. Povilasa Plechavičiusa. Wspólnym zadaniem "Tura" i "Szczerbca" było rozbicie dwóch kompanii litewskich w Murowanej Oszmiance. Trzecią z kompanii litewskich, rozmieszczoną w Tołminowie miała związać, a w sprzyjającej sytuacji - rozbić - 13 Brygada "Nietoperza". Ubezpieczała 9 Brygada "Małego" oraz 12 Brygada "Cerbera".

8 Brygada "Tura", po krótkiej nawale ogniowej, uderzyła od wschodu, przełamała linię obrony i wdarła się do centralnej części miasteczka. 3 Brygada "Szczerbca", która miała uderzyć z zachodniej strony spóźniła się na akcję. Pozostałe brygady 9, 12 i 13 stały na ubezpieczeniu. W takich warunkach mjr "Jarema" dał rozkaz 12 Brygadzie wsparcia walki 8 Brygady. Wyparła plechavičiusowców z południowej części miasta biorąc do niewoli około 20 litewskich żołnierzy.

Około 23:30 na miasto z marszu uderzyła Brygada "Szczerbca", forsując zachodnią linię obrony i częścią sił nawiązała w centrum miejscowości styczność z 8 Brygadą. Jednak większość plutonów 3 Brygady stoczyło na przedpolach Murowanej Oszmianki ciężką walkę. Pluton "Milimetra" napotkał bardzo silny opór i trafił pod zmasowany ostrzał. Został przykuty do ziemi nieprzyjacielskim ogniem i poniósł dotkliwe straty. odcinek zachodni, na którym nacierała 3 Brygada, posiadał dobrze zorganizowaną obronę.

Równocześnie z uderzeniem 3 Brygady do dalszego natarcia ruszyły 8 i 12 brygady. Była to już końcowa faza walki. Opór przeciwnika zmalał. Litwini złożyli broń. Nieprzyjaciel stracił 23 zabitych, do niewoli trafiło ponad 230 jeńców[3].

Równocześnie z 8 Brygadą akcję w Tołminowie rozpoczęła 13 Brygada "Nietoperza", która atakiem części własnych sił i wykorzystując psychologicznie odgłosy nawały ogniowej w Murowanej Oszmiance - zmusiła kompanię litewską do złożenia broni. Do niewoli wzięto ok. 120 żołnierzy.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Armia Krajowa na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie (1941-1945) - Zygmunt Boradyn, Andrzej Chmielarz, Henryk Piskunowicz; Polska Akademia Nauk - Warszawa 1997, ISBN 8390716803; str. 40-45;
  2. Poland's Holocaust: Ethnic Strife, Collaboration with Occupying Forces and Genocide... (ang.) - Tadeusz Piotrowski; McFarland & Company (1997), ISBN 0-7864-0371-3; str. 165-166
  3. Janusz Butkiewicz "8 Brygada AK "Tura" s. 20

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Pamiętnik Okręgu Wileńskiego AK", Janusz Butkiewicz "8 Brygada AK "Tura". Komisja Historyczna nr 38. Nakładem Zarządu okęgu Wileńskiego ŚZŻAK. Bydgoszcz 2008
  • Jarosław Wołkonowski, Grzegorz Łukomski: Okręg Wileński Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej w latach 1939-1945. Warszawa: Adiutor, 1996. ISBN 83-86100-18-4.
  • Wiktor Snastin: Inspektorat "F" : (materiały do historii) Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej. Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, 1997. ISBN 83-905279-8-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]