Akcja Główki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Akcja "Główki"kryptonim akcji polskiego ruchu oporu w czasie II wojny światowej polegającej na eliminacji funkcjonariuszy niemieckiego aparatu terroru w okupowanej Polsce w odwecie za zbrodnie na ludności cywilnej oraz na członkach podziemia[1]. Nazwa akcji nawiązywała do nazistowskiego symbolu Totenkopf – czaszek umieszczonych na uniformach SS.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Decyzję o rozpoczęciu serii zamachów podjął pod koniec 1943 najprawdopodobniej ówczesny dowódca Armii Krajowej (AK), gen. Tadeusz Bór-Komorowski. Jej głównym celem było wyeliminowanie funkcjonariuszy niemieckiego aparatu terroru wyróżniających się okrucieństwem wobec ludności okupowanej Polski. Lista, zawierająca ok. 100 nazwisk nazistów, którzy zostali skazani przez sądy państwa podziemnego na śmierć, powstała 20 lutego 1944. Wywiad AK umieścił na niej nazwiska członków policji niemieckiej, Gestapo, elitarnej formacji SS, administracji okupacyjnej, nadzorców polskich pracowników, personelu więzień hitlerowskich, organizatorów łapanek kierujących Polaków na przymusowe roboty do Niemiec, pracowników Urzędu Pracy (niem. Arbeitsamt), a także funkcjonariuszy innych służb okupacyjnych, wyróżniających się fanatyzmem i okrucieństwem. Pierwsze wyroki zaczęto wykonywać jeszcze w 1943.

Sposób realizacji[edytuj | edytuj kod]

Czapka z symbolem SS – Totenkopf

Każda z umieszczonych na liście osób musiała zostać osądzona przez podziemny sąd, który orzekał dla niej karę śmierci bądź ją uniewinniał. Kara orzekana była za przestępstwa i zbrodnie osobiście popełnione przez oskarżonych, ewentualnie za decyzje, które się do zbrodni tych przyczyniły. Wyroki te, w odróżnieniu od masowych egzekucji wykonywanych na Polakach przez okupantów, nie były orzekane na zasadzie odpowiedzialności zbiorowej. Do wykonania wyroków przeznaczone były wydzielone jednostki Kedywu do zadań specjalnych jak np. oddziały bojowe Referatu 993/W oraz grupy szturmowe AK. Wykonywali je żołnierze "Agatu" oraz bataliony szturmowe jak "Zośka", Parasol czy "Miotła". Każda akcja była opatrzona osobnym kryptonimem. W sumie w latach 1943–1944 w ramach akcji "Główki" wykonano kilkadziesiąt wyroków na osobach skazanych przez sądy podziemne, z których najbardziej znane były:

Wybrane zamachy z lat 1943–1944[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Władysław Bartoszewski, "Warszawski pierścień śmierci 1939-1944", Interpress, Warszawa 1970, str.278-279.
  • Tomasz Strzembosz, Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939-1944, Warszawa, 1978.
  • Stachiewicz Piotr, Akcja "Kutschera", Książka i Wiedza, 1987, ISBN 83-05-11024-9.
  • Henryk Witkowski, Kedyw okręgu Warszawskiego Armii Krajowej w latach 1943- 1944, Fakty i Dokumenty, 1984.

Przypisy

  1. Tomasz Strzembosz, Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939-1944, Warszawa, 1978, str.401-406.
  2. Władysław Bartoszewski, "Warszawski pierścień śmierci 1939-1944", Interpress, Warszawa 1970, str.279.
  3. Jerzy Piesiewicz "Zamach na kata" Biuletyn Informacyjny Armii Krajowej, lipiec 2000 rok

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]