Edmund Knoll-Kownacki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Edmund Stanisław Knoll
Kownacki
Edmund Stanisław Knoll
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 24 lipca 1891
Pomiechówek
Data i miejsce śmierci 2 września 1953
Walia
Przebieg służby
Lata służby 1912-1913 i 1914-1953
Siły zbrojne cesarska i królewska Armia Wojsko Polskie
Jednostki DOK VII
Grupa Operacyjna „Koło”
Stanowiska dowódca okręgu korpusu
dowódca grupy operacyjnej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
bitwa nad Bzurą
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Signum Laudis Komandor Legii Honorowej (Francja) Oficer Orderu Korony Rumunii

Edmund Stanisław Knoll-Kownacki (ur. 24 lipca 1891 w Pomiechówku, zm. 2 września 1953) – generał brygady Wojska Polskiego.

Nota biograficzna[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Syn Kazimierza i Marii baronówny von Eynatten. Urodził się 24 lipca[1]. Po uzyskaniu matury w 1908 w Kałudze, kontynuował naukę na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Moskiewskiego. Po pięciu semestrach przeniósł się do Moskiewskiego Instytutu Rolnictwa. Podczas studiów, od września 1912 do września 1913 odbył obowiązkową jednoroczną służbę wojskową w 19. Baterii Artylerii Konnej w Dubnie, po zakończeniu której zdał egzamin oficerski, uzyskując stopień chorążego rezerwy.

W maju 1913 otrzymał dyplom agronoma. Przez rok pracował jako inspektor hodowli w Centralnym Towarzystwie Rolniczym w Warszawie. W tym też czasie wstąpił do Polskich Drużyn Strzeleckich, przyjmując pseudonim Kownacki. Na przełomie lipca i sierpnia 1914 ukończył Szkołę Drużyn Strzeleckich w Nowym Sączu.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

6 sierpnia 1914 po wybuchu wojny został mianowany dowódcą plutonu w 2 Batalionie Strzelców. Od 13 września pełnił służbę w 1 Szwadronie Ułanów rtm. Władysława Beliny-Prażmowskiego. Od października 1914 dowodził zorganizowaną przez siebie baterią konną 1 Pułku Artylerii, a później dywizjonem. 6 sierpnia 1917, po kryzysie przysięgowym, został internowany w obozie w Beniaminowie. W maju 1918 został urlopowany w celu załatwienia spraw rodzinnych. Do obozu nie powrócił. 25 października został przyjęty do Polskiej Siły Zbrojnej i przydzielony do Sztabu Inspektora Artylerii. W listopadzie organizował 1 Pułk Artylerii Polowej Legionów, którym dowodził na froncie wschodnim.

Wojna polsko-bolszewicka[edytuj | edytuj kod]

1 września 1919 powierzono mu zadanie organizacji i stanowisko komendanta Szkoły Podchorążych Artylerii w Poznaniu. W marcu 1920 równocześnie ukończył kurs w Centrum Studiów Artyleryjskich w Warszawie. 6 lipca 1920 zdał obowiązki dowódcy szkoły i powrócił na front, obejmując przejściowo dowództwo I Brygady Artylerii Legionów, od 9 lipca do końca roku natomiast – dowództwo 1 Brygady Piechoty.

Kilkakrotnie przedstawiany podczas działań wojennych przez swoich dowódców do odznaczenia krzyżem Virtuti Militari otrzymał go na początku 1921 (numer nadania: 176).

Lata międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1921 został przeniesiony do Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisko zastępcy szefa Sekcji Artylerii Departamentu I Broni Głównych i Wojsk Taborowych. Pracując w tym departamencie, ukończył dwumiesięczny kurs wyższych dowódców w Warszawie oraz kurs wyższych dowódców artylerii w Toruniu. Od listopada 1921 do sierpnia 1922 zajmował stanowisko szefa Artylerii i Służby Uzbrojenia Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu. Po ukończeniu trzymiesięcznego kursu informacyjnego dla dowódców dywizji w Warszawie wyjechał na dwuletnie studia do École Supérieure de Guerre w Paryżu.

15 stycznia 1925 otrzymał tytuł naukowy oficera Sztabu Generalnego i został mianowany pełniącym obowiązki dowódcy 13 Dywizji Piechoty w Równem[2].

16 marca 1927 Prezydent RP Ignacy Mościcki na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego awansował go na generała brygady ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 i 11. lokatą w korpusie generałów[3].

W 1927 roku został stałym członkiem Komisji do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu. Przygotowując kontrakt na armatę dalekonośną 155 mm, wizytował fabryki broni w: Czechosłowacji, Francji, Włoszech, Szwecji i Wielkiej Brytanii. Od 10 listopada 1932 roku do 10 sierpnia 1933 roku był słuchaczem VII Kursu Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w Warszawie. 16 lutego 1935 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu[4]. Równocześnie pełnił funkcję „generała inspekcjonującego”[5]. W opinii płk. dypl. Mariana Romeyki „należał on do generałów lubianych i szanowanych, promieniował spokojem, dobrym humorem, wrodzoną kulturą i taktem”[6].

W okresie międzywojennym był prezesem okręgowym Związku Legionistów, przewodniczącym koła 1 Pułku Artylerii Legionów, prezesem okręgowym Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej, Wołyńskiego Klubu Jeździeckiego oraz Aeroklubu Poznańskiego.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie kampanii wrześniowej dowodził Grupą Operacyjną „Koło” w składzie Armii „Poznań”, przemianowaną 6 września na Grupę Operacyjną gen. Knoll-Kownackiego. Dowodząc tą grupą, poprowadził główne uderzenie Armii „Poznań” w bitwie nad Bzurą (9-12 września). Z uszczuploną grupą przedarł się przez Puszczę Kampinoską do Warszawy, gdzie po kapitulacji dostał się do niewoli. Przebywał w oflagach „generalskich” (kolejno: Hohnstein, Königstein, Johannisbrunn) a od 27 kwietnia 1942 w Oflagu VIIA w Murnau.

Lata powojenne[edytuj | edytuj kod]

Po wyzwoleniu wiosną 1945 znalazł się na krótko w południowej Francji. Później pełnił służbę w Dowództwie 2 Korpusu Polskiego we Włoszech. Od 30 października 1945 był generałem do zleceń Naczelnego Wodza. Po przybyciu do Wielkiej Brytanii i demobilizacji osiedlił się w Walii, gdzie gospodarował na niewielkiej farmie.

Zmarł 2 września 1953. Został pochowany na cmentarzu w Beaumaris (Anglesey) w północnej Walii. Był żonaty z Janiną Chramiec, miał córkę Marię Barbarę.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • chorąży – 15 września 1913
  • porucznik – 15 maja 1915
  • kapitan – 1 listopada 1916
  • major – 13 października 1918
  • pułkownik – zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 19. lokatą w korpusie oficerów zawodowych artylerii
  • generał brygady – 16 marca 1927 ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 i 11. lokatą w korpusie generałów

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W biogramach pojawiają się dwie daty urodzenia: 12 lipca/24 lipca i 26 lipca. Datę 12 lipca 1891 (wg kalendarza juliańskiego – zob. daty nowego i starego porządku) E. Knoll-Kownacki wpisywał własnoręcznie w wielu dokumentach – należy więc traktować ją jako datę urodzenia. Data 26 lipca 1891 pojawia się m.in. na Kwestionariuszu Orderu Virtuti Militari. Błąd najprawdopodobniej powstał podczas przeliczania daty urodzenia podanej według starego stylu na zapis w kalendarzu gregoriańskim.
  2. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 22 stycznia 1925 roku, 29.
  3. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 10 z 19 marca 1927 roku, s. 92.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 21 marca 1935 roku, s. 29.
  5. Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939 ... s. 52.
  6. Marian Romeyko, Przed i po maju s. 506.
  7. Dekret Wodza Naczelnego L. 2630 z 16 lutego 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 8 poz. 239
  8. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 54 z 23.12.1926
  9. 12 maja 1931 „za pracę w dziele odzyskania Niepodległości” M.P. z 1931 r. Nr 111, poz. 163
  10. 17 marca 1930 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska” M.P. z 1930 r. Nr 98, poz. 143

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy, Wydawnictwo MON, wyd. I, Warszawa 1964.
  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
  • Marian Romeyko, Przed i po maju, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1983, wyd. III, ISBN 83-11-06884-4.
  • Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6.
  • Cezary Leżeński / Lesław Kukawski: O kawalerii polskiej XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 137. ISBN 83-04-03364-X.
  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 781-782. ISBN 83-211-1096-7.