Erich Mendelsohn
| Erich Mendelsohn | |
 Erich Mendelsohn, 1914 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 21 marca 1887 Olsztyn |
| Data i miejsce śmierci | 15 września 1953 San Francisco |
| Dziedzina sztuki | Architektura |
| Styl | modernizm |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Erich Mendelsohn, także Eric Mendelsohn (ur. 21 marca 1887 w Olsztynie, zm. 15 września 1953 w San Francisco) – niemiecki architekt modernistyczny. Najbardziej znane dzieła Mendelsohna powstały w stylu ekspresjonistycznym.
Spis treści |
Biografia [edytuj]
.JPG)
Mendelsohn urodził się w 1887 jako piąte dziecko modystki Emmy z Jarusławskich i żydowskiego kupca Dawida. W 1907 skończył gimnazjum humanistyczne w Olsztynie, po czym uczył się zawodu kupca w Berlinie. W 1906 rozpoczął studia ekonomiczne na Uniwersytecie w Monachium[1]. Wtedy też związał się z syjonizmem i został członkiem Związku Syjonistycznego w Niemczech. W 1908 rozpoczął studia architektoniczne na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie, zaś dwa lata później przeniósł się do Monachium i w 1912 obronił dyplom u Theodora Fischera[1]. W czasie studiów zajmował się dekoracją wystaw sklepowych, malowaniem plakatów, projektowaniem strojów na bale karnawałowe. W Monachium Mendelsohn zetknął się z członkami grup ekspresjonistycznych Błękitny Jeździec (niem. Der Blaue Reiter)[1] i Die Brücke.
Jeszcze w 1911, w trakcie studiów, olsztyńska gmina żydowska poprosiła go o zaprojektowanie domu oczyszczenia (dom przedpogrzebowy przy kirkucie)[1]. Ten pierwszy, studencki projekt Mendelsohna został zrealizowany w 1913. W latach 1912–1914 prowadził własną pracownię architektoniczną w Monachium. W 1915 ożenił się z Luise Maas, z zawodu wiolonczelistką. Dzięki niej poznał astrofizyka Erwina Freundlicha[1] oraz jego brata Herberta, wicedyrektora Instytutu Fritza Habera w Berlinie-Dahlem. Freundlich pracował nad udowodnieniem teorii względności Einsteina, planując w tym celu wzniesienie specjalnego obserwatorium astronomicznego. Zaowocowało to zleceniem projektu i realizacji Wieży Einsteina Mendelsohnowi[1]. Znajomości z Freundlichem oraz z producentami kapeluszy z Luckenwalde Salomonem i Gustavem Herrmannami zawdzięczał on swoje pierwsze sukcesy. Wezwany do wojska w czasie I wojny światowej, sporządzał w wolnym czasie szkice architektoniczne[1].
W latach 1915–1918 przebywał na frontach rosyjskim i francuskim[1]. Po powrocie z wojny w końcu 1918 Mendelsohn założył własne biuro w Berlinie[1]. Dzięki realizacji Wieży Einsteina i fabryki kapeluszy w Luckenwalde stał się znany. Już w 1924 ukazał się poświęcony mu zeszyt z serii Wasmuths Monatshefte für Baukunst. W tym samym roku wraz z Miesem van der Rohe i Gropiusem założył grupę artystyczną skupiającą architektów nowoczesnych pod nazwą Der Ring. W czasie podróży po Ameryce poznał Franka Lloyda Wrighta, zainspirował się też transatlantykami i nowoczesnymi na owe czasy tramwajami.
Biuro Mendelsohna dzięki dużej ilości zleceń silnie się rozrosło i zatrudniało nawet czterdziestu pracowników, w tym Richarda Neutrę i późniejszego znanego krytyka i historyka architektury Juliusa Posenera. Wraz z sukcesami zawodowymi Mendelsohn zgromadził duży majątek, dzięki czemu w 1926 zakupił willę w Berlinie, zaś w latach 1928–1930 zbudował własny dom na działce o powierzchni niemalże 4000 m², który pomieścił także kolekcję dzieł Amédée Ozenfanta. Publikacja ze zdjęciami domu doprowadziła do nieporozumień między Mendelsohnem i berlińskim środowiskiem architektonicznym.
Na wiosnę 1933 Mendelsohn ze względu na żydowskie pochodzenie wyemigrował do Anglii[1]. Jego majątek został przejęty przez nazistów, wykreślono go z listy Związku Architektów Niemieckich i wydalono z Pruskiej Akademii Nauk.
W Anglii Mendelsohn współpracował z Sergem Chermayeffem do końca 1936. Znajomość Mendelsohna z Chaimem Weizmannem, późniejszym prezydentem Izraela, zaowocowała wykonywaniem dla niego, poczynając od 1934, serii projektów w Palestynie. W 1934 Mendelsohn otworzył biuro w Jerozolimie[1]. W 1938, już po zamknięciu biura w Londynie, przyjął obywatelstwo brytyjskie i zmienił imię na zanglicyzowaną formę Eric.
Od 1941 Mendelsohn mieszkał w USA[1]. Do końca II wojny światowej jego działalność ograniczała się, ze względu na status imigranta, do dawania wykładów i wydawania publikacji. Był również doradcą rządu Stanów Zjednoczonych. W 1945 osiadł w San Francisco[1]. Od tego czasu aż do śmierci wykonywał różnorodne projekty, głównie dla społeczności żydowskich. Zmarł w 1953 na chorobę nowotworową.
Wybrane dzieła [edytuj]
- 1913 – dom przedpogrzebowy 'Bet Tahara' w Olsztynie
- 1920 – Wieża Einsteina w Poczdamie, obserwatorium astronomiczne[1]
- 1921–1921 – Dom Tekstylny Weichmanna w Gliwicach
- 1921–1923 – fabryka kapeluszy Friedrich Steinberg, Herrmann & Co w Luckenwalde, częściowo zburzona 1935 (wraz z Richardem Neutrą)[1]
- 1921–1923 – przebudowa i rozbudowa siedziby wydawnictwa Rudolfa Mossego w Berlinie
- 1925–1926 – dom towarowy Schocken w Norymberdze
- 1926–1928 – dom towarowy Schocken w Stuttgarcie
- 1927–1928 – dom towarowy Rudolf Petersdorff przy ul. Szewskiej we Wrocławiu (ob. Kameleon)
- 1927–1930 – dom towarowy Schocken w Chemnitz
- 1928–1932 – Columbus-Haus na Potsdamer Platz w Berlinie
- 1937–1938 – szpital rządowy w Hajfie
Przypisy
Linki zewnętrzne [edytuj]
- 1919 Erich Mendelsohn The Problem of a New Architecture. W: Ulrich Conrads: Programs and manifestoes on 20th-century architecture. Wyd. MIT Press. 1975, s. 54. ISBN 0262530309. (ang.)
