Ludwig Mies van der Rohe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ludwig Mies van der Rohe
Imiona i nazwisko Maria Ludwig Michael Mies
Data i miejsce urodzenia 27 marca 1886
Akwizgran
Data i miejsce śmierci 17 sierpnia 1969
Chicago
Narodowość niemiecka
Dziedzina sztuki architektura
Styl modernizm
Ważne dzieła pawilon barceloński
willa Tugendhatów
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Pour le Mérite
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Ludwig Mies van der Rohe w Wikicytatach
Ludwig Mies van der Rohe – portret na zachodnioberlińskim znaczku pocztowym wydanym z okazji setnej rocznicy urodzin; w tle Nowa Galeria Narodowa

Ludwig Mies van der Rohe, właśc. Maria Ludwig Michael Mies[1] (ur. 27 marca 1886 w Akwizgranie, zm. 17 sierpnia 1969 w Chicago) – modernistyczny architekt niemiecki, działający również w Stanach Zjednoczonych, czołowy przedstawiciel stylu międzynarodowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ludwig Mies był najmłodszym synem akwizgrańskiego kamieniarza i mistrza budowlanego, Michaela Miesa (1851-1927) oraz jego żony Amalie z domu Rohe (1843-1928). Jako dziecko pracował w rodzinnej pracowni ojca, od 1899 ucząc się w szkole rzemiosła zawodu murarza (praktykował w firmie budowlano-dekoracyjnej przerysowując ornamenty), a w 1904 praktykował w biurze architektonicznym. W 1905 wstąpił do pracowni Brunona Paula w Berlinie, a w 1908 został przyjęty do biura Petera Behrensa i pozostał w nim do 1912. W 1913 poślubił Adę Bruhn, z którą miał trzy córki, a od 1926 do jej śmierci w 1951 pozostawał w separacji. Pod wpływem Behrensa Mies wypracował styl łączący zaawansowane możliwości techniczne z klasycyzmem w duchu Karla Friedricha Schinkla. Pewien wpływ wywarły na niego również przekonania artystyczne rosyjskich konstruktywistów oraz holenderskiej grupy De Stijl.

Przełomem w karierze Miesa było opublikowanie szkiców wieżowca na trójkątnej działce przy Friedrichstraße w Berlinie. Kolejne publikowane radykalnie modernistyczne projekty, w tym betonowego biurowca oraz ceglanej i betonowej willi, choć niezrealizowane, przez dłuższy czas ustalały standardy nowoczesnego projektowania.

Dom na wystawie w Stuttgarcie-Weißenhof
Pawilon wystawowy w Barcelonie (rekonstrukcja)
Pawilon wystawowy w Barcelonie (rekonstrukcja)
Budynki mieszkalne 860-880 Lake Shore Drive w Chicago
Dominion Center w Toronto
Nowa Galeria Narodowa w Berlinie

Od 1923 Mies współpracował przy wydawaniu pisma "G" (skrót od niem. "Gestaltung"). Jako dyrektor artystyczny Werkbundu zorganizował wystawę tej grupy w osiedlu Weißenhof w Stuttgarcie, a w latach 1930-32 był dyrektorem Bauhausu. Poza tym zaprojektował kilkanaście domów prywatnych. W 1927 zaprojektował równolegle ze Stamem i Breuerem krzesło zawieszone, zaś w dwa lata później tzw. krzesło barcelońskie. Od połowy lat 20. Mies rozpoczął współpracę z projektantką form przemysłowych i wnętrz Lilly Reich, która stała się również jego partnerką życiową.

W roku 1937, widząc brak zainteresowania swoją architekturą w Niemczech pod rządami nazistów wyjechał do Stanów Zjednoczonych, aby zaprojektować dom jednorodzinny dla rodziny Resor (ostatecznie niezrealizowany). Po krótkim pobycie w Niemczech w kolejnym roku, związanym z uregulowaniem spraw zawodowych (m.in. potwierdzenie patentów na meble, stanowiących główne źródło utrzymania) osiadł w USA na stałe. Współpracował z reaktywowanym tam Bauhausem. W Ameryce Mies zamieszkał w Chicago, gdzie zaproponowano mu stanowisko kierownika Szkoły Architektury w Armour School of Technology (późniejszego Illinois Institute of Technology – IIT). Zgodził się objąć to stanowisko pod warunkiem całkowitej swobody w projektowaniu campusu uczelni. Powstały tam niektóre z jego najsłynniejszych budynków, włączając w to Crown Hall, siedzibę Szkoły Architektury IIT.

W 1944 Mies przyjął amerykańskie obywatelstwo. W 1963 prezydent Kennedy[2] uhonorował go Medalem Wolności.

Cechy architektury[edytuj | edytuj kod]

Mies jest znany z aforyzmów "mniej znaczy więcej", a także "Bóg jest ukryty w szczegółach", w których zawarł swoje najważniejsze poglądy na architekturę. Stał się ojcem duchowym architektury minimalizmu i brutalizmu. Dążył do stworzenia neutralnej przestrzeni za pomocą architektury opierającej się na uczciwości wobec materiału i strukturalnej jedności. W ciągu ostatnich dwunastu lat życia Mies doszedł do wizji monumentalnej architektury "skóry i szkieletu". Jego późne dzieła stanowią znakomite podsumowanie życia poświęconemu idei uniwersalnej, wyrafinowanej w swej prostocie architektury. W urbanistyce proponował oparcie się o swobodną kompozycję, opartą jednak na rygorystycznym rastrze i klasycznie wyważonych proporcjach.

Mies zaprojektował i zrealizował wiele nowoczesnych wieżowców, głównie w Chicago, które stały się pierwowzorami dzisiejszych drapaczy chmur. Warto wśród nich wymienić budynki mieszkalne przy Lake Shore Drive 860-880 (1948-52, pierwsze budynki zrealizowane w technice przeszklonego stalowego szkieletu) oraz Seagram Building w Nowym Jorku (1954-58, we współpracy z Philipem Johnsonem).

Główne dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • willa Riehla w Neubabelsbergu koło Berlina, 1907 – zwana Klösterli (mały klasztor), dom z dwuspadowym dachem na krawędzi stoku, umocnionej wydatnym murem
  • willa Perlsa w Zehlendorfie (ob. dzielnica Berlina), 1911
  • projekt domu pani Kröller w Hadze 1912 – niezrealizowany, wykonano prawdopodobnie drewnianą makietę w skali naturalnej pokrytą płótnem
  • projekt wieżowca ze stali i szkła, 1919 – niezrealizowany projekt stworzony na konkurs dla trójkątnej działki koło dworca kolejowego przy Friedrichstraße w Berlinie
  • projekt szklanego drapacza chmur, 1920–1921 (niezrealizowany)
  • projekt żelbetowego biurowca, 1922 (niezrealizowany)
  • projekt willi z cegły, 1923 (niezrealizowany)
  • projekt willi z betonu, 1924 (niezrealizowany)
  • dom Wolfów w Gubinie, 1926 (zburzony) – willa fabrykanta Ericha Wolfa. Do dnia dzisiejszego zachowały się jedynie fragmenty muru oporowego na skarpie, na której była zlokalizowana. Miejsce, w którym stała, przyciąga do Gubina młodych architektów z Polski, Niemiec i Stanów Zjednoczonych, inspirujących się dziełami Miesa van der Rohe, widzących w nich piękno całości, równowagę formy i czystość proporcji. W lipcu 2001 odbyła się w Muzeum Sztuki Współczesnej w Nowym Jorku wystawa wszystkich projektów Miesa. Zaprezentowana tam gubińska willa spotkała się ze sporym zainteresowaniem w USA, co stwarza nadzieję na dalszy rozwój "Projektu Willi Wolfa", będący jednym z najważniejszych w koncepcji tworzenia "Euromiasta GubinGuben".
  • pomnik Karla Liebknechta i Róży Luksemburg w Berlinie 1926 (zburzony przez nazistów)
  • blok mieszkalny na osiedlu Weißenhof w Stuttgarcie i projekt urbanistyczny osiedla, 1927
  • dom Estersa w Krefeld, 1928
  • dom Langego w Krefeld, 1928
  • pawilon niemiecki na wystawie międzynarodowej w Barcelonie, 1929, zrekonstruowany w 1986
  • dom Tugendhatów w Brnie, 1930
  • dom dla kawalera na berlińskiej wystawie budowlanej, 1931 (z Lilli Reich, rozebrany)
  • projekty domów atrialnych (lata 30. XX wieku)
  • projekt domu Resorów w Jackson Hole, 1937–1941 (niezrealizowany)
  • Promontory Apartments w Chicago 1949
  • budynki campusu IIT w Chicago 1943–1956, w tym Crown Hall (1950–1956)
  • dom pani Farnsworth w Plano (Illinois), 1945–1950
  • projekt konkursowy Teatru Narodowego w Mannheim, 1953 (niezrealizowany)
  • budynki mieszkalne przy Lake Shore Drive 860-880 w Chicago, 1948–1952
  • budynek Cullinan Hall w Museum of Fine Arts w Houston, 1954
  • Seagram Building w Nowym Jorku 1954–1958 (z Philipem Johnsonem)
  • budynek Muzeum XX wieku (obecnie Neue Nationalgalerie) w Berlinie 1962–1968
  • Toronto Dominion Centre w Toronto, 1963–1969 – zespół trzech budynków biurowych z publicznym placem i centrum handlowym (mall) w podziemiu
  • Westmount Square w Montrealu, 1965–1968 – podobny zespół złożony z trzech wieżowców i pawilonu
  • biurowiec IBM w Chicago 1967 – wolno stojący, w symetrycznej kompozycji
  • projekt budynku Commerzbank AG we Frankfurcie nad Menem, 1968
  • budynek Brown Wing w Museum of Fine Arts w Houston; projekt: 1965–1968, ukończony: 1974

Przypisy

  1. Od około 1922 do drugiej połowy lat 30. (emigracja z Niemiec) sam architekt używał formy Miës van der Rohe, potem zaś opuścił dyftong i pisał swe nazwisko jako Mies van der Rohe. Mies oznacza w jęz. niemieckim Nędza, rozszerzył więc swoje nazwisko o panieńskie nazwisko matki Rohe i przekształcił tak, aby brzmiało z niderlandzka. Rodzinne miasto architekta, Akwizgran, leży przy granicy z Belgią i Holandią.
  2. Medal został wręczony już przez prezydenta Johnsona, krótko po tragicznej śmierci Kennedy'ego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Peter Blake, Mies van der Rohe – architektura i struktura, Warszawa 1991
  • Terence Riley, Barry Bergdoll (red.), Mies in Berlin, Monachium-Berlin-Londyn-Nowy Jork 2002
  • David Spaeth, Kenneth Frampton, Mies van der Rohe: Der Architekt der technischen Perfektion, Stuttgart 1995

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]