Ernest Shackleton

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ernest Henry Shackleton
Ernest Henry Shackleton
Data i miejsce urodzenia 15 lutego 1874
Ballitore
Data i miejsce śmierci 5 stycznia 1922
Grytviken
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Ernest Henry Shackleton w Wikicytatach

Sir Ernest Henry Shackleton (ur. 15 lutego 1874 w Ballitore w hrabstwie Kildare w Irlandii, zm. 5 stycznia 1922 w Grytviken na Georgii Południowej), irlandzki podróżnik i odkrywca, badacz Antarktydy. Ukończył Dulwich College, żonaty z Emily Dorman (córka bogatego angielskiego prawnika), ojciec trójki dzieci Raymonda, Edwarda i Cecily. Otrzymał Medal Polarny. Jego nazwiskiem ochrzczono samolot Avro Shackleton.

Wyprawy[edytuj | edytuj kod]

  • 1901–1902 - jako członek ekspedycji Roberta Scotta na pokładzie statku Discovery. Wyprawa powróciła po dwóch latach dotarłszy na południe dalej niż ktokolwiek inny w tym czasie.
  • 1907–1909 - dowódca wyprawy na biegun południowy. Znalazłszy się 180 km od bieguna, musiał zawrócić, ponieważ zabrakło mu żywności.
  • 1914–1916 - dowódca wyprawy transantarktycznej. W sierpniu 1914 roku wyprawa w liczbie 28 ludzi wypłynęła z Wielkiej Brytanii na barkentynie Endurance dowodzonej przez Franka Worsleya. Po krótkim pobycie na Georgii Południowej 15 grudnia 1914 roku wyruszyli na Morze Weddella[1]. Planowana była piesza trasa przez Antarktydę od Morza Weddella do Morza Rossa. Po 6 tygodniach żeglugi znaleźli się 160 km od lądu Antarktydy gdzie zatrzymało ich zwalisko kry lodowej. 14 lutego 1915 roku lód skuł wodę i uwięził statek i załogę, która rozpoczęła walkę o przetrwanie. Załoga musiała opuścić statek Endurance w październiku 1915 roku, kiedy coraz grubsza pokrywa lodowa poważnie uszkodziła statek. 27 października 1915 roku Endurance został zmiażdżony i zatonął pod lodem. Cała załoga podjęła desperacką próbę dotarcia na kraniec kry lodowej ciągnąc za sobą 3 szalupy ratunkowe.

Po dotarciu na otwarte wody 28 osób załogi szczęśliwie dopłynęło do Wyspy Słoniowej, wchodzącej w skład archipelagu Szetlandów Południowych, gdzie rozbito obozowisko. Większość członków wyprawy pozostała na wyspie pod dowództwem Franka Wilda, zaś Shackleton przedostał się z pięcioma wybranymi przez siebie ludźmi w małej łodzi ratunkowej przez najburzliwsze morze świata na odległą o 1200 km Georgię Południową, aby sprowadzić pomoc dla swojej załogi[2]. Po dotarciu na Georgię Południową Shackleton był zmuszony pozostawić trzech niezdolnych do dalszej podróży członków załogi na południowym brzegu wyspy. Sam wraz z dwoma pozostałymi kompanami w desperackim marszu i resztkami sił pieszo pokonał masyw górski by dotrzeć do wielorybniczej przystani Stromness. 20 maja 1916 roku, po 36 godzinnym marszu wszyscy trzej dotarli do przystani. Wszyscy członkowie wyprawy zostali uratowani przez Shackletona do końca sierpnia 1916 roku. Wszyscy przeżyli ponad półtoraroczną tułaczkę po Antarktyce[3].

Nagrobek Ernesta Shackletona w Grytviken na Georgii Płd
  • 1921–1922 - dowódca ekspedycji mającej na celu opłynięcie Antarktydy. Po zawinięciu 4 stycznia 1922 roku na niewielkim wielorybniczym statku Quest do portu Grytviken na Georgii Południowej Shackleton doznał ataku serca, w wyniku którego zmarł w wieku 47 lat.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Filmy[edytuj | edytuj kod]

  • Shackleton (A&E Home Video, 2002) - film fabularny przedstawiający przebieg wyprawy transantarktycznej z lat 1914–1916, w roli Ernesta Shackletona Kenneth Branagh.
  • Wytrwałość - legendarna antarktyczna ekspedycja Shackletona (Columbia Tristar, 2000) - film dokumentalny przedstawiający przebieg wyprawy transantarktycznej z lat 1914–1916, w roli narratora Liam Neeson.

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Dzienniki Ernesta Shackletona zostały wydane w języku polskim pt. Południe. Historia ekspedycji Ernesta Shackletona z lat 1914-1917, Wydawnictwo Machina, 2013.
  • Alfred Lansing - Endurance: Shackleton's Incredible Voyage, wyd. w 1959 (w Polsce jako: Antarktyczna podróż sir Ernesta Shackletona, opublikowana przez wydawnictwo Mayfly w 2010).
  • Lennard Bickel, Shackleton's Forgotten Men: The Untold Tragedy of the Endurance Epic, wyd. 2001.
  • Beau Riffenburgh, Shackleton's Forgotten Expedition, wyd. 2008.
  • Margaret Morrell, Stephanie Capparell - Shackleton's Way: Leadership Lessons from the Great Antarctic Explorer (z przedmową Alexandry Shackleton), wyd. w 2001. Autorki przedstawiły Shackletona jako wzór dla współczesnych liderów biznesu, co wkrótce zostało podjęte także przez innych teoretyków zarządzania, a szkołom i kursom zarządzania zaczęto nadawać nazwisko podróżnika.

Rejs w stulecie wyprawy transantarktycznej[edytuj | edytuj kod]

8 sierpnia 2014 o godz. 12.00, dokładnie w 100 lat po wyruszeniu Ernesta Shackletona na Endurance, z portu w Plymouth wyruszył polski jacht Polonus. Rejs objęła honorowym patronatem wnuczka podróżnika, Alexandra Shackleton. Trasa rejsu prowadzi przez Lizbonę, Las Palmas, Dakar, porty Brazylii do Punta del Este w Urugwaju, a następnie do Stanley na Falklandach. W styczniu 2015 załoga ma dotrzeć do osady Grytviken, gdzie znajduje się grób Shackletona[4].

Inne wyprawy[edytuj | edytuj kod]

  • W 1994 i 2012 powtórzono trasę Shackletona w replice szalupy ratunkowej z Wyspy Słoniowej na Georgię Południową[5].
  • W 2013 załoga brytyjsko-australijska podjęła się zrealizowania trasy planowanej przez Shackletona wokół Antarktydy[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jonathan Shackleton, John MacKenna: Shackleton: an Irishman in Antarctica. University of Wisconsin Press, 2002. ISBN 978-0-299-18620-3.