Federalna Służba Bezpieczeństwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
FSB.svg

Federalna Służba Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej (FSB, ros. Федеральная служба безопасности Российской Федерации, ФСБ) – służba specjalna w Rosji od 1995. Stanowi bezpośrednią następczynię KGB, głównie Zarządów II, III i V. Po dojściu Putina do władzy jej kompetencje zostały mocno poszerzone.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 1991 r., po puczu Janajewa, KGB zostało zlikwidowane, a w jego miejsce powołano dekretem prezydenta Borysa Jelcyna, z 19 grudnia 1991 r. Ministerstwo Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej (MB, Министерства безопасности Российской Федерации). Pierwszym szefem MB został gen. armii Wiktor Barannikow, który pełnił funkcję ministra do lipca 1993 r., kiedy zastąpił go gen. płk Nikołaj Goluszko. W skład ministerstwa wchodziły: Federalna Agencja Bezpieczeństwa (AFB, Агентство федеральной безопасности) oraz Służba Wywiadu Zagranicznego (SWR, Служба Внешней Разведки Российской федераци).

21 grudnia 1993 rozwiązano resort, a Federalną Agencję Bezpieczeństwa przemianowano na samodzielną Federalną Służbę Kontrwywiadowczą (FSK, Федеральная Служба Контрразведки). Na czele służby stanął Nikołaj Goluszko. Do jej zadań należało: ujawnianie i likwidowanie przypadków gromadzenia informacji przez zagraniczne służby, zwalczanie prób naruszenia porządku konstytucyjnego, suwerenności i integracji Federacji Rosyjskiej.

3 kwietnia 1995 r. ustawa o organach Federalnej Służby Bezpieczeństwa w Federacji Rosyjskiej przekształciła FSK w FSB, czyniąc z niej instytucję znacznie potężniejszą.

Ustawa ta:

  • uregulowała stosunki między FSB a siłami zbrojnymi;
  • nadała szefowi FSB status ministra i stopień generała armii;
  • zezwoliła na przeprowadzanie operacji wywiadowczych i ochrony obywateli i przedsiębiorstw rosyjskich za granicą;
  • nakazała informowanie prezydenta i premiera o zagrożeniach bezpieczeństwa narodowego;
  • dała FSB prawo do dokonywania bez nakazu sądowego aresztowań i wstępu na teren prywatny "jeśli istnieją wystarczające dowody na fakt popełnienia przestępstwa";
  • zezwoliła FSB na tworzenie jednostek specjalnych, stosowanie broni palnej oraz szkolenie personelu ochrony w przedsiębiorstwach prywatnych
  • powołała organy sprawujące nadzór nad FSB

Dodatkowe zasady funkcjonowania Federalnej Służby Bezpieczeństwa określił dekret nr 633 prezydenta Borysa Jelcyna z 23 czerwca 1995. Dekret ten uszczegółowił zadania tej instytucji, nadał FSB podstawowe prawa do przeprowadzania prac kryptograficznych oraz określił zadania szefa FSB. Liczba zastępców szefa została zwiększona do ośmiu - dwóch pierwszych zastępców oraz pięciu zastępców odpowiedzialnych za departamenty i dyrektoriaty Służby oraz jednego zastępcę szefa odpowiedzialnego za miasto Moskwa oraz moskiewski dyrektoriat regionalny. Na nowego szefa FSB Jelcyn powołał generała-pułkownika Michaiła Iwanowicza Barsukowa.

FSB odegrała znaczącą rolę podczas wojen z Czeczenią. Wśród jej innych zadań warto wymienić: zwalczanie przestępczości zorganizowanej, terroryzmu, przemytu narkotyków oraz korupcji.

20 czerwca 1996 Jelcyn zwolnił Barsukowa i powołał Nikołaja Kowaliowa na stanowisko p.o. szefa FSB, a później na stanowisko szefa FSB.

W maju 1997 struktura FSB została przeorganizowana. Od tej pory FSB podzielone jest na pięć departamentów i sześć zarządów.

Szefem FSB w latach 1998-1999 był późniejszy prezydent Rosji - Władimir Putin.

W 1997 r. liczba pracowników FSB wynosiła 80 000.

Struktura FSB[edytuj | edytuj kod]

  • Departament Kontrwywiadu
  • Departament Antyterrorystyczny
  • Departament Analiz, Prognoz i Planowania Strategicznego
  • Departament ds. Personelu i Zarządzania
  • Departament Wsparcia Operacyjnego
  • Zarząd Kontrwywiadu Wojskowego
  • Zarząd ds. Analizowania i Powstrzymywania Działań Grup Przestępczych
  • Zarząd Śledczy
  • Zarząd Operacyjno-Poszukiwawczy
  • Zarząd ds. Środków Operacyjno-Technicznych
  • Zarząd Bezpieczeństwa Wewnętrznego
  • Zarząd Administracyjny
  • Centrum Specjalnego Przeznaczenia
  • Akademia Federalnej Służby Bezpieczeństwa Rosji

Szefowie AFB, FSK i FSB[edytuj | edytuj kod]

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

W 2001 roku w Nowym Jorku Jurij Felsztinski opublikował książkę pt. Wysadzić Rosję (we współautorstwie z byłym wysokim oficerem FSB Aleksandrem Litwinienką), w której stwierdził, że wybuch I, a w szczególności II wojny czeczeńskiej, były sprowokowane przez FSB, która miała przygotować i przeprowadzić w 1999 zamachy bombowe na budynki mieszkalne w Bujnaksku w Dagestanie oraz w Moskwie i Wołgodońsku, prowokując tym samym wybuch nowej wojny czeczeńskiej, co miało na celu zwiększenie popularności Władimira Putina w zbliżających się wyborach prezydenckich. Stwierdzenia dowodowe tej książki nie zostały do tej pory potwierdzone przez inne źródła lub postępowania śledcze czy sądowe, a FSB wszystkiemu zaprzecza. Książka mimo wszystko została zakazana na terenie Federacji Rosyjskiej.

FSB w sztuce współczesnej[edytuj | edytuj kod]

W 2010 roku rosyjska grupa artystyczna "Wojna" przeprowadziła akcję artystyczną pod tytułem Chuj w niewoli FSB, za którą w 2011 roku została laureatem ogólnorosyjskiego konkursu z dziedziny sztuki współczesnej "Innowacja".

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]