Górniczek zwyczajny

	Górniczek zwyczajny
	Eremophila alpestris
	(Linnaeus, 1758)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Nadrząd	neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	skowronki
Rodzaj	Eremophila
Gatunek	górniczek zwyczajny
	Synonimy
	Alauda alpestris Linnaeus, 1758;
	Podgatunki
	E. a. arcticola (Oberholser, 1902); E. a. hoyti (Bishop, 1896); E. a. alpestris (Linnaeus, 1758); E. a. merrilli (Dwight, 1890); E. a. strigata (Henshaw, 1884); E. a. alpina (Jewett, 1943); E. a. lamprochroma (Oberholser, 1932); E. a. leucolaema Coues, 1874; E. a. enthymia (Oberholser, 1902); E. a. praticola (Henshaw, 1884); E. a. sierrae (Oberholser, 1920); E. a. rubea (Henshaw, 1884); E. a. utahensis (Behle, 1938); E. a. insularis (Dwight, 1890); E. a. actia (Oberholser, 1902); E. a. ammophila (Oberholser, 1902); E. a. leucansiptila (Oberholser, 1902); E. a. occidentalis (McCall, 1851); E. a. adusta (Dwight, 1890); E. a. enertera (Oberholser, 1907); E. a. giraudi (Henshaw, 1884); E. a. aphrasta (Oberholser, 1902); E. a. lactea A. R. Phillips, 1970; E. a. diaphora (Oberholser, 1902); E. a. chrysolaema (Wagler, 1831); E. a. oaxacae (Nelson, 1897); E. a. peregrina (P. L. Sclater, 1855); E. a. flava (J. F. Gmelin, 1789); E. a. brandti (Dresser, 1874); E. a. atlas (Whitaker, 1898); E. a. balcanica (Reichenow, 1895); E. a. kumerloevei Roselaar, 1995; E. a. penicillata (Gould, 1838); E. a. bicornis (C. L. Brehm, 1842); E. a. albigula (Bonaparte, 1850); E. a. argalea (Oberholser, 1902); E. a. teleschowi (Przewalski, 1887); E. a. przewalskii (Bianchi, 1904); E. a. nigrifrons (Przewalski, 1876); E. a. longirostris (F. Moore, 1856); E. a. elwesi (Blanford, 1872); E. a. khamensis (Bianchi, 1904);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Górniczek (Eremophila alpestris) – gatunek małego ptaka z rodziny skowronków (Alaudidae) zasiedlający całą Palearktykę. Wyróżniono ponad trzydzieści podgatunków E. alpestris^[4]^[2]^[5]:

E. alpestris arcticola – północna Alaska do Kolumbii Brytyjskiej (zachodnia Kanada).
E. alpestris hoyti – północna Kanada.
górniczek zwyczajny (E. alpestris alpestris) – wschodnia Kanada.
E. alpestris merrilli – zachodnie wybrzeża Kanady i USA.
górniczek kreskowany (E. alpestris strigata) – wybrzeża południowej Kolumbii Brytyjskiej do wybrzeży Oregonu (zachodnie USA).
E. alpestris alpina – góry zachodniego Waszyngtonu (północno-zachodnie USA).
E. alpestris lamprochroma – góry w środkowej części zachodniego USA.
E. alpestris leucolaema – południowa Alberta (południowo-zachodnia Kanada) przez północno-środkowe i środkowe USA.
E. alpestris enthymia – południowo-środkowa Kanada do Oklahomy i Teksasu (środkowe USA).
E. alpestris praticola – południowo-wschodnia Kanada, północno-wschodnie i wschodnio-środkowe USA.
E. alpestris sierrae – góry północno-wschodniej Kalifornii (zachodnie USA).
E. alpestris rubea – środkowa Kalifornia.
E. alpestris utahensis – góry zachodnio-środkowego USA.
E. alpestris insularis – środkowa część południowej Kalifornii.
E. alpestris actia – nadbrzeżne góry południowej Kalifornii i północna Kalifornia Dolna (północno-zachodni Meksyk).
E. alpestris ammophila – pustynie południowo-wschodniej Kalifornii i południowo-zachodnia Nevada (południowo-zachodnie USA).
E. alpestris leucansiptila – pustynie południowej Nevady, zachodnia Arizona (południowo-zachodnie USA) i północno-zachodni Meksyk.
E. alpestris occidentalis – północna Arizona do środkowego Nowego Meksyku (południowo-zachodnie USA).
E. alpestris adusta – południowa Arizona i południowy Nowy Meksyk, prawdopodobnie północno-środkowy Meksyk.
E. alpestris enertera – środkowa Kalifornia Dolna.
E. alpestris giraudi – nadbrzeża południowo-środkowego USA i północno-wschodniego Meksyku.
E. alpestris aphrasta – Chihuahua i Durango (północno-zachodni Meksyk).
E. alpestris lactea – Coahuila (północno-środkowy Meksyk).
E. alpestris diaphora – południowa Coahuila do północno-wschodniego Puebla (północno-środkowy i wschodni Meksyk).
E. alpestris chrysolaema – od zachodnio-środkowego do wschodni-środkowego Meksyku.
E. alpestris oaxacae – południowy Meksyk.
E. alpestris peregrina – Kolumbia.
E. alpestris flava – północna Europa i północna Azja.
E. alpestris brandti – południowo-wschodnia europejska część Rosji do zachodniej Mongolii i północnych Chin.
E. alpestris atlas – Maroko.
E. alpestris balcanica – południowe Bałkany i Grecja.
E. alpestris kumerloevei – zachodnia i środkowa Anatolia.
górniczek jasnogłowy (E. alpestris penicillata) – wschodnia Turcja i Kaukaz do Iranu.
E. alpestris bicornis – Liban do granicy miedzy Syrią a Izraelem.
E. alpestris albigula – północno-wschodni Iran i Turkmenistan do północno-zachodniego Pakistanu.
E. alpestris argalea – skrajnie zachodnie Chiny.
górniczek chiński (E. alpestris teleschowi) – zachodnie i zachodnio-środkowe Chiny.
E. alpestris przewalskii – północny Qinghai (zachodnio-środkowe Chiny).
E. alpastris nigrifrons – północno-wschodni Qinghai.
górniczek himalajski (E. alpestris longirostris) – północno-wschodni Pakistan i zachodnie Himalaje.
E. alpestris elwesi – póludniowa i wschodnia Wyżyna Tybetańska.
E. alpestris khamensis – południowo-zachodnie i południowo-środkowe Chiny.

W Polsce regularnie pojawia się na przelotach oraz zimuje: na zachodzie średnio licznie, na wschodzie rzadko i bardzo nielicznie^[6].

Wygląd

W lecie czarno-żółta maska. W szacie godowej maska jasnożółta, na czarnym czole widać dwa czubki; czarne wąsy oraz plama na gardle. Reszta głowy i grzbiet różowobrązowe w delikatne czarne kreski. Spód ciała biały z różowobrązowym nalotem na bokach piersi. Ogon różowobrązowy, czarny po bokach. Zimą rysunek na głowie prawie znika.

Wymiary

Długość ciała wynosi 15–18 cm, a masa ciała 30–45 g.

Biotop

Ptak ten zamieszkuje tundrę i strefy alpejskie w górach. Występuje najdalej na północ ze wszystkich skowronków.

Jaja

W pierwszym lęgu 2–5 jaj, w lęgu powtórzonym 2 lub 3. Lęgi od maja do lipca.

Wysiadywanie i rozwój piskląt

Wysiadywanie trwa 11–12 dni. Pisklęta pozostają w gnieździe 10–12 dni, a zdolność lotu uzyskują mając 16–18 dni.

Sytuacja w Polsce

W Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową^[7].

Przypisy

↑ Eremophila alpestris w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
↑ ^2,0 ^2,1 Horned Lark (Eremophila alpestris) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 5 sierpnia 2012].
↑ Eremophila alpestris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
↑ Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Alaudidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 5 sierpnia 2012].
↑ Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Alaudidae Vigors, 1825 - skowronki - Larks. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 5 sierpnia 2012].
↑ Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 752. ISBN 83-919626-1-X. Wg skali przyjętej przez autorów, dla okresu zimowego bardzo nieliczny oznacza zagęszczenie 0,2–2 osobników na 100 km², a średnio liczny – 20–200 osobników na 100 km².
↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237.

Bibliografia [edytuj]

Andrzej G. Kruszewicz: Ptaki Polski. Encyklopedia ilustrowana. Warszawa: MULTICO, 2007, s. 185. ISBN 978-83-7073-474-9.

[itis-1] Eremophila alpestris w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)

[ibc-2] 2,0 ^2,1 Horned Lark (Eremophila alpestris) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 5 sierpnia 2012].

[iucn-3] Eremophila alpestris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)

[ioc-4] Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Alaudidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 5 sierpnia 2012].

[eko-5] Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Alaudidae Vigors, 1825 - skowronki - Larks. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 5 sierpnia 2012].

[6] Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 752. ISBN 83-919626-1-X. Wg skali przyjętej przez autorów, dla okresu zimowego bardzo nieliczny oznacza zagęszczenie 0,2–2 osobników na 100 km², a średnio liczny – 20–200 osobników na 100 km².

[7] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Górniczek zwyczajny

Przypisy

Bibliografia [edytuj]

Menu nawigacyjne

Osobiste

Przestrzenie nazw

Warianty

Widok

Działania

Szukaj

Nawigacja

Dla czytelników

Dla wikipedystów

Narzędzia

Drukuj lub eksportuj

W innych językach

Górniczek zwyczajny
Eremophila alpestris^[1]
(Linnaeus, 1758)


Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Nadrząd	neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	skowronki
Rodzaj	Eremophila
Gatunek	górniczek zwyczajny
Synonimy
Alauda alpestris Linnaeus, 1758^[2]
Podgatunki
E. a. arcticola (Oberholser, 1902) E. a. hoyti (Bishop, 1896) E. a. alpestris (Linnaeus, 1758) E. a. merrilli (Dwight, 1890) E. a. strigata (Henshaw, 1884) E. a. alpina (Jewett, 1943) E. a. lamprochroma (Oberholser, 1932) E. a. leucolaema Coues, 1874 E. a. enthymia (Oberholser, 1902) E. a. praticola (Henshaw, 1884) E. a. sierrae (Oberholser, 1920) E. a. rubea (Henshaw, 1884) E. a. utahensis (Behle, 1938) E. a. insularis (Dwight, 1890) E. a. actia (Oberholser, 1902) E. a. ammophila (Oberholser, 1902) E. a. leucansiptila (Oberholser, 1902) E. a. occidentalis (McCall, 1851) E. a. adusta (Dwight, 1890) E. a. enertera (Oberholser, 1907) E. a. giraudi (Henshaw, 1884) E. a. aphrasta (Oberholser, 1902) E. a. lactea A. R. Phillips, 1970 E. a. diaphora (Oberholser, 1902) E. a. chrysolaema (Wagler, 1831) E. a. oaxacae (Nelson, 1897) E. a. peregrina (P. L. Sclater, 1855) E. a. flava (J. F. Gmelin, 1789) E. a. brandti (Dresser, 1874) E. a. atlas (Whitaker, 1898) E. a. balcanica (Reichenow, 1895) E. a. kumerloevei Roselaar, 1995 E. a. penicillata (Gould, 1838) E. a. bicornis (C. L. Brehm, 1842) E. a. albigula (Bonaparte, 1850) E. a. argalea (Oberholser, 1902) E. a. teleschowi (Przewalski, 1887) E. a. przewalskii (Bianchi, 1904) E. a. nigrifrons (Przewalski, 1876) E. a. longirostris (F. Moore, 1856) E. a. elwesi (Blanford, 1872) E. a. khamensis (Bianchi, 1904)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)^[3]
najmniejszej troski
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons