Gęś białoczelna

Gęś białoczelna
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Nadrząd	neognatyczne
Rząd	blaszkodziobe
Rodzina	kaczkowate
Rodzaj	Anser
Gatunek	gęś białoczelna
Nazwa systematyczna
Anser albifrons
(Scopoli, 1769)
Podgatunki
A. albifrons albifrons A. albifrons flavirostris A. albifrons frontalis A. albifrons gambelli A. albifrons elgasi
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
najmniejszej troski
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Gęś białoczelna (białoczółka) (Anser albifrons) – gatunek dużego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący północną Eurazję i Amerykę Północną. Przeloty w lutym – maju i wrześniu – grudniu. Zimuje w południowej Europie, Azji Środkowej i Ameryce Środkowej. W Polsce pojawia się licznie podczas przelotów, na północy i zachodzie kraju.

W Europie pojawiają się dwa podgatunki:

• A. a. albifrons o różowym dziobie i pojedynczych pręgach na brzuchu. Zamieszkuje tajgę wschodniej Europy oraz Syberii po Kołymę;
• A. a. flavirostis o pomarańczowym dziobie i dużej ciemnej plamie na brzuchu. Zamieszkuje zachodnią Grenlandię.

Pozostałe podgatunki zamieszkują:

• A. a. frontalis – Syberię na wschód od Kołymy i kanadyjską tundrę.
• A. a. gambelli – tajgę zachodniej Kanady
• A. a. elgasi – tajgę zachodniej Alaski.

Cechy gatunku 

Samiec i samica ubarwione jednakowo. Ogólnie upierzenie szare, na grzbiecie jaśniejsze poprzeczne pręgi. Ciemniejsza głowa. Na spodzie szerokie, czarne, poprzeczne pasy, u niektórych podgatunków zlewające się w jednolitą czarną plamę. Podogonie i pas wokół nasady dzioba aż do oczu białe. Nogi pomarańczowe, dziób pomarańczowy lub różowy (w zależności od podgatunku). Osobniki młodociane mają szarą nasadę dzioba (bez białego czoła) i nie mają ciemnych pasów na spodzie, ale za to szarobrązowe plamy. Najliczniej występująca dzika gęś. Podobna do gęgawy i gęsi zbożowej. Różni się od nich mniejszym rozmiarem, ciemniejszą głową i szyją, różowawym dziobem bez czarnych plam. Rozpoznanie utrudnia czasem to, że może dołączać się do stada innych gęsi. Można usłyszeć jej wysokie "kuu liuu" lub "ho ho".

Wymiary średnie 

• Długość ciała ok. 66 – 86 cm
• Rozpiętość skrzydeł ok. 118 cm
• Masa ok. 1,4 – 3,3 kg

W stanie dzikim, na gnieździe Anser albifrons albifrons

Biotop 

Zabagniona i bezdrzewna tundra i tajga, na których ma lęgowiska (powraca na nie w marcu i kwietniu). Zimuje w licznych parotysięcznych koloniach nad zbiornikami wodnymi np. stawami, gdzie nocuje oraz na rozległych polach i pastwiskach.

Gniazdo 

Na ziemi, często w licznych, małych kolonii na terenie o lekkim wzniesieniu. Buduje je samica z traw, mchu i puchu.

Pacyficzna gęś białoczelna Anser albifrons frontalis

Jaja 

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 4 do 6 jaj pod koniec maja lub na początku czerwca, dopiero po 2 miesiącach od przylotu z zimowisk. Jaja są kremoworóżowe o wymiarach 76 x 54 mm i średniej masie 25 g, podczas wysiadywania pokrywane są jasnobrązowymi plamkami.

Wysiadywanie i dorastanie 

Jaja są wysiadywane przez okres 22–28 dni przez samicę. Gąsior jednak czuwa w pobliżu i strzeże gniazda. Pisklęta opuszczają gniazdo po 40–65 dniach. Opiekują się nimi oboje rodzice. Młode gęsi, które jeszcze nie potworzyły par, łączą się latem w stada przechadzające się po tundrze. Gdy skończy się lęg dochodzą do nich rodziny z tegorocznymi gąsiętami. Na zimowiska wylatują najczęściej w październiku.

Pożywienie 

Zielone i miękkie części roślin lądowych i ich nasiona.

Ochrona 

Gatunek łowny z okresem ochronnym. Sezon polowań trwa od 1 września do 21 grudnia, a na terenach województw: lubuskiego, zachodniopomorskiego, dolnośląskiego i wielkopolskiego do 31 stycznia.

Zobacz też

• ptaki Polski.

Bibliografia

• Karel, Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7.