Gęś białoczelna
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Gęś białoczelna | |
| Anser albifrons[1] | |
| (Scopoli, 1769) | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | blaszkodziobe |
| Rodzina | kaczkowate |
| Rodzaj | Anser |
| Gatunek | gęś białoczelna |
| Synonimy | |
|
|
| Podgatunki | |
|
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Gęś białoczelna, gęś białoczółka[3] (Anser albifrons) – gatunek dużego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący północną Eurazję i Amerykę Północną. Przeloty w lutym – maju i wrześniu – grudniu. Zimuje w południowej Europie, Azji Środkowej i Ameryce Środkowej. W Polsce pojawia się licznie podczas przelotów, na północy i zachodzie kraju.
Spis treści |
Systematyka [edytuj]
Wyróżniono pięć podgatunków A. albifrons[4][5][6]:
- gęś grenlandzka (A. albifrons flavirostis) – o pomarańczowym dziobie i dużej ciemnej plamie na brzuchu. Zamieszkuje zachodnią Grenlandię.
- gęś białoczelna (A. albifrons albifrons) – o różowym dziobie i pojedynczych pręgach na brzuchu. Zamieszkuje tajgę wschodniej Europy oraz Syberii po Kołymę.
- gęś alaskańska (A. albifrons elgasi) – tajgę południowej Alaski.
- gęś arktyczna (A. albifrons gambelli) – tajgę zachodniej Kanady.
- A. albifrons sponsa[7] – zachodnia Alaska.
Morfologia [edytuj]
- Cechy gatunku
- Samiec i samica ubarwione jednakowo. Ogólnie upierzenie szare, na grzbiecie jaśniejsze poprzeczne pręgi. Ciemniejsza głowa. Na spodzie szerokie, czarne, poprzeczne pasy, u niektórych podgatunków zlewające się w jednolitą czarną plamę. Podogonie i pas wokół nasady dzioba aż do oczu białe. Nogi pomarańczowe, dziób pomarańczowy lub różowy (w zależności od podgatunku). Osobniki młodociane mają szarą nasadę dzioba (bez białego czoła) i nie mają ciemnych pasów na spodzie, ale za to szarobrązowe plamy. Najliczniej występująca dzika gęś. Podobna do gęgawy i gęsi zbożowej. Różni się od nich mniejszym rozmiarem, ciemniejszą głową i szyją, różowawym dziobem bez czarnych plam. Rozpoznanie utrudnia czasem to, że może dołączać się do stada innych gęsi. Można usłyszeć jej wysokie "kuu liuu" lub "ho ho".
- Wymiary średnie
- Długość ciała ok. 66 – 86 cm
- Rozpiętość skrzydeł ok. 118 cm
- Masa ok. 1,4 – 3,3 kg
Tryb życia [edytuj]
- Biotop
- Zabagniona i bezdrzewna tundra i tajga, na których ma lęgowiska (powraca na nie w marcu i kwietniu). Zimuje w licznych parotysięcznych koloniach nad zbiornikami wodnymi np. stawami, gdzie nocuje oraz na rozległych polach i pastwiskach.
- Gniazdo
- Na ziemi, często w licznych, małych kolonii na terenie o lekkim wzniesieniu. Buduje je samica z traw, mchu i puchu.
- Jaja
- W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 4 do 6 jaj pod koniec maja lub na początku czerwca, dopiero po 2 miesiącach od przylotu z zimowisk. Jaja są kremoworóżowe o wymiarach 76 x 54 mm i średniej masie 25 g, podczas wysiadywania pokrywane są jasnobrązowymi plamkami.
- Wysiadywanie i dorastanie
- Jaja są wysiadywane przez okres 22–28 dni przez samicę. Gąsior jednak czuwa w pobliżu i strzeże gniazda. Pisklęta opuszczają gniazdo po 40–65 dniach. Opiekują się nimi oboje rodzice. Młode gęsi, które jeszcze nie potworzyły par, łączą się latem w stada przechadzające się po tundrze. Gdy skończy się lęg dochodzą do nich rodziny z tegorocznymi gąsiętami. Na zimowiska wylatują najczęściej w październiku.
- Pożywienie
- Zielone i miękkie części roślin lądowych i ich nasiona.
Ochrona [edytuj]
Gatunek łowny z okresem ochronnym. Sezon polowań trwa od 1 września do 21 grudnia, a na terenach województw: lubuskiego, zachodniopomorskiego, dolnośląskiego i wielkopolskiego do 31 stycznia.
Mitologia i wierzenia [edytuj]
W mitologii egipskiej gęś białoczelna była świętym zwierzęciem boga ziemi - Geba
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Anser albifrons w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Anser albifrons. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Albin Łącki: Wśród zwierząt – ptaki. Ponań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 50. ISBN 83-09-01320-5.
- ↑ Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Family Anatidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.1. [dostęp 2012-08-12].
- ↑ Greater White-fronted Goose (Anser albifrons) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-08-12].
- ↑ Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Anatidae Leach, 1820 - kaczkowate - Ducks, Geese and Swans. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2012-08-12].
- ↑ Richard C. Banks. Taxonomy of Greater White-fronted Geese (Aves: Anatidae). „Biological Society of Washington”. 124 (3), s. 226-233, 2011. doi:10.2988/11-14.1 (ang.).
Bibliografia [edytuj]
- Karel, Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7.
|
||||||||||||||
