Grzegorz z Sanoka
| Grzegorz z Sanoka | ||
| arcybiskup | ||
 |
||
|
||
| Data urodzenia | ok. 1407 | |
| Data śmierci | 29 stycznia 1477 | |
| Wyznanie | katolickie | |
| Kościół | rzymskokatolicki | |
| Nominacja biskupia | 1451 | |
| Sakra biskupia | brak danych | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
||
 Grzegorz z Sanoka w Wikicytatach |
||
Grzegorz z Sanoka, herbu Strzemię (ur. ok. 1406 w okolicach[1] Sanoka, zm. 29 stycznia 1477 w Rohatynie) – polski duchowny katolicki, profesor Akademii Krakowskiej, arcybiskup lwowski w latach 1451–1477, pierwszy przedstawiciel humanizmu w Polsce, krytyk scholastyki i poeta.
Znany z biografii napisanej przez Filipa Kallimacha.
[edytuj] Życiorys
Dokładną relację dotyczącą życia i działalności Grzegorza z Sanoka podaje Adam Fastnacht w swej pracy Pochodzenie społeczne studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego z diecezji przemyskiej w latach 1400–1642. Według niej, Grzegorz jako 12-letni chłopiec uciekł z domu i po trwających 10 lat wędrówkach dotarł aż za Łabę. Około roku 1421 rozpoczął naukę w Krakowie. Zajmował się m.in. przepisywaniem rękopisów, śpiewem i muzyką. W 1428 roku zapisał się na Akademię Krakowską, uzyskując stopień bakałarza. W 1433 roku został profesorem poezji rzymskiej. W latach 1433–1437 był wychowawcą synów Jana Tarnowskiego – wojewody krakowskiego, później synów króla Polski Kazimierza Jagiellończyka. Przed rokiem 1437 przyjął święcenia kapłańskie. Na dalsze studia wyjechał do Włoch, gdzie przebywał trzy lata. W kancelarii papieża Eugeniusza IV powierzono mu obowiązki muzyka i kopisty. Po powrocie do Krakowa uzyskał w 1439 roku stopień magistra artium. W Akademii Krakowskiej wykładał poezję klasyczną. Po pobycie we Włoszech osiadł w Wieliczce jako proboszcz, utrzymując ścisły kontakt z krakowskim środowiskiem naukowym. Studiował na zachodzie Europy. W 1440 roku został proboszczem w Wieliczce; ufundował szpital dla ubogich w Brzesku. Jako kapelan króla Władysława III Warneńczyka i notariusz kancelarii królewskiej, wziął udział w wyprawie węgierskiej (1440) i warneńskiej (1444). W latach 1440–1450 przebywał na Węgrzech, gdzie przez pewien czas był wychowawcą synów Jana Hunyadyego i przebywał na dworze humanisty biskupa Jana Vitéza. Po powrocie do kraju – w roku 1451, Grzegorz został arcybiskupem lwowskim i stworzył w swojej rezydencji w Dunajowie pierwszy w Polsce dwór humanistyczny. Za namową Andrzeja Odrowąża – wojewody ruskiego – zgodził się na sprowadzenie do Lwowa bernardynów.
Zmarł 29 stycznia 1477 roku w Rohatynie koło Lwowa.
Życie Grzegorza z Sanoka opisał również Józef Ignacy Kraszewski w książce Strzemieńczyk.
Przypisy
- ↑ Syn Piotra, mieszczanina sanockiego, oraz ławnika sądu wyższego prawa niemieckiego na zamku w Sanoku, miał brata Pawła z przydomkiem Długosz, Kalimach informuje, że urodził się in pogo, non procul a fonte Istulae – w zapadłej wsi, nad Wisłokiem. [w:] Jerzy Wyrozumski Rocznik Sanocki 1980 str. 51.
[edytuj] Bibliografia
- Andrzej Nowicki, Grzegorz z Sanoka, Warszawa 1958;
- Ignacy Zarębski, Grzegorz z Sanoka (ok. 1407–1477), w: Polski Słownik Biograficzny, t. 9, (1960-1961) s.86–89;
- Jerzy Wyrozumski, Środowisko rodzinne Grzegorza z Sanoka, Rocznik Sanocki, R.5:1980, s. 39–51;
- Stanisław Cynarski, Stan badań nad Grzegorzem z Sanoka, Rocznik Sanocki, R.5:1980, s. 29–38;
- Tomasz Graff, Grzegorz z Sanoka jako arcybiskup lwowski, w: 600-lecie urodzin Grzegorza z Sanoka, Sanok 2008, s. 56–71.
| Poprzednik Jan Odrowąż |
 |
Arcybiskup lwowski 1451-1477 |
|
Następca Jan Długosz |
