Brygadier
Brygadier – historycznie i współcześnie stopień służbowy używany na świecie w formacjach mundurowych (wojsku, policji, żandarmerii, straży pożarnej itp.).
Spis treści |
Wojsko [edytuj]
Za granicą [edytuj]
Stopień wojskowy brygadiera związany jest historycznie z funkcją dowódcy brygady. Zazwyczaj jest to ranga wyższa od pułkownika, ale w zależności od specyfiki danego kraju brygadier zaliczany jest do oficerów starszych lub uznawany za najniższy stopień generalski (wówczas często na język polski nazwę stopnia tłumaczy się jako 'generał brygady', OF-6 wg klasyfikacji NATO).
W brytyjskich wojskach lądowych oraz w armiach nawiązujących do wzorów brytyjskich brygadier jest stopniem pomiędzy pułkownikiem (Colonel), a generałem majorem (Major-General). Mimo że posiada oznaki stopnia (korona i trzy romby) podobne do pułkownika (korona i dwa romby), ale jako dowodzący brygadą uznawany jest za równorzędnego wobec generała brygady (OF-6).
W brazylijskich i argentyńskich siłach powietrznych brygadier jest odpowiednikiem generała, stąd występują następujące stopnie wojskowe:
- brazylijskie wojska lotnicze:
- Tenente-Brigadeiro – generał broni
- Major-Brigadeiro – generał dywizji
- Brigadeiro – generał brygady
- argentyńskie wojska lotnicze:
- Brigadier-General – generał broni
- Brigadier-Mayor – generał dywizji
- Brigadier – generał brygady
We Francji oraz w armiach wzorowanych na armii francuskiej stopień brygadiera w oddziałach kawaleryjskich należy do stopni podoficerskich i odpowiada randze kaprala.
W Polsce [edytuj]
W Polsce stopień brygadiera pojawił się w 2 poł. XVIII w. Nosili go (obok stopnia wicebrygadiera) dowódcy brygad kawalerii narodowej, którzy następnie zostali zrównani z generał majorami:
- Rafał Dzierżek
- Antoni Madaliński – dowódca 1 Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej
- Jan Potocki
- Tadeusz Suchorzewski
- Michał Wielhorski
Wicebrygadierzy (część z nich awansowała na wyższe stopnie):
- Józef Kopeć – ranny pod Maciejowicami
- Jan Henryk Dąbrowski – dowódca 7 Brygady Kawalerii Narodowej (1794 r.)
- Józef Drzewiecki
- Sebastian Dunikowski
- Fabian Gordon (awans na brygadiera w listopadzie 1794)
- Ludwik Manget – dowódca 2 Małopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej
- Kazimierz Rozwadowski
W konnych oddziałach Legii Nadwiślańskiej (ułani) zorganizowanych na wzór francuski brygadierem określano podoficera, będącego odpowiednikiem kaprala, oraz trębacza: trębacz brygadier (sztabs-trębacz).
W Legionach Polskich u boku Austro-Węgier mianem brygadiera określano dowódców poszczególnych brygad, w tym - płk Józefa Piłsudskiego, dowódcę I Brygady. Była to jednak nazwa funkcji, a nie stopnia wojskowego, nieznanego w armii austro-węgierskiej.
Państwowa Straż Pożarna [edytuj]
Brygadier – stopień służbowy w PSP, odpowiadający rangą podpułkownikowi wojsk lądowych i powietrznych, komandorowi porucznikowi Marynarki Wojennej, podpułkownikowi BOR-u, młodszemu inspektorowi Policji i podpułkownikowi Służby Więziennej. Stopniem niższym od brygadiera jest młodszy brygadier, wyżsi rangą są natomiast starszy brygadier, nadbrygadier i generał brygadier[1].
Policja i żandarmeria [edytuj]
We francuskiej żandarmerii stopnie brygadierów odpowiadają polskim stopniom podoficerskim (wg klasyfikacji NATO):
- brigadier – starszy szeregowy,
- brigadier-chef – kapral.
Natomiast w policji francuskiej występują następujące stopnie brygadierów: sous-brigadier, brigadier, brigadier-chef, brigadier-major odpowiadające w przybliżeniu polskim sierżantom.
W policji holenderskiej stopień brygadiera znajduje się między rangą wyższego agenta (hoofdagent) a rangą inspektora (inspecteur), który (wraz ze stopniem nadinspektora Hoofdinspecteur) jest niższy od komisarza (Commissaris), będącego wraz ze stopniem nadkomisarza (Hoofdcommissaris) najwyższymi rangami w tamtejszej policji. Por. Stopnie w polskiej policji.
Inne [edytuj]
- W Armii Zbawienia do 1973 r. używano stopnia brygadiera na określenie rangi pomiędzy majorem (Major) a podpułkownikiem (Lieutenant-Colonel).
- Tytuł brygadiera nosi Tadeusz Woś, założyciel i przywódca nawiązującego do tradycji piłsudczykowskich Związku Strzeleckiego "Strzelec" Równość – Wolność – Niepodległość (zob. Związek Strzelecki „Strzelec”).
- Brygadier – szef brygady roboczej w obozach pracy (gułagach) w ZSRR, więzień, który nadzorował pracę innych więźniów.
- Określenie stosowane także w innych krajach jako odpowiednik brygadzisty.
- Stopień brygadiera jest najwyższym stopniem w Związku Strzeleckim "Strzelec"-Organizacji Społeczno-Wychowawczej, nadawany jest osobom pełniącym funkcję Komendanta Głównego.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ m.in. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 2005 r. w sprawie równorzędności stopni policyjnych, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej i stopni wojskowych ze stopniami służbowymi Straży Granicznej (Dz. U. z dnia 24 sierpnia 2005 r.); Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2001 r. w sprawie równorzędności stopni wojskowych, funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Więziennej i Urzędu Ochrony Państwa oraz uzyskanych w Państwowej Straży Pożarnej ze stopniami funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu (Dz. U. z dnia 8 stycznia 2002 r.)
Bibliografia [edytuj]
- PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9
|
||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||
