Iwan Sirko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Iwan Sirko. Portret Ilji Riepina (1889)
Sirko na fragmencie obrazu Riepina Kozacy piszą list do sułtana (1891)
Kozacy
Repin Cossacks.jpg

Iwan Sirko (ukr. Іван Дмитрович Сірко, urodzony około 1610 roku w Słobodzie Merefa w pułku charkowskim; zm. 1680) – kozacki ataman koszowy Siczy Zaporoskiej.

Brał udział w powstaniu Chmielnickiego oraz wielu wyprawach i starciach z Turkami i Tatarami. W latach 60. i 70. XVII wieku kilkakrotnie był atamanem koszowym.

Często zmieniał poglądy polityczne i sojusze - w czasach Ruiny walczył przeciwko Iwanowi Wyhowskiemu, potem przeciwko Jurijowi Chmielnickiemu (którego wcześniej wspierał przeciwko Wyhowskiemu), wreszcie przeciw Pawłowi Teterze, atakując ich propolskie sympatie. Po rozejmie andruszowskim zajął pozycję antymoskiewską i antypolską.

Nie zważając na swoją wrogość do państwa tureckiego i tatarskiego, wspierał później przez jakiś czas hetmana Petra Doroszenkę.

Miał duże wpływy na Lewobrzeżnej Ukrainie i Ukrainie Słobodzkiej, gdzie znajdował się jego majątek. Przez pewien czas (za rządów Doroszenki) był tytularnym pułkownikiem niżyńskim, oprócz tego miał tytuł pułkownika charkowskiego.

W 1672 pretendował do stanowiska hetmana, co skłóciło go z hetmanem Iwanem Samojłowyczem, i spowodowało zesłanie go przez cara do Tobolska.

W 1673 powrócił z zesłania, i do końca życia był przeciwnikiem Rosji i zwolennikiem kozackiej autonomii. W imię interesów Zaporoża kontaktował się nawet z Polską, Chanatem Krymskim i Turcją.

Był bohaterem wielu opowieści i pieśni, jemu przypisuje się autorstwo słynnego pisma Kozaków zaporoskich do sułtana Mehmeda IV, które miał podpisać w 1676 roku.

Został pochowany w pobliżu Siczy Czortomlickiej (obecnie wieś Kapuliwka w rejonie nikopolskim obwodu dniepropietrowskiego).

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Iwan Sirko

Literatura[edytuj | edytuj kod]