Pismo Kozaków zaporoskich do sułtana Mehmeda IV

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kozacy
Repin Cossacks.jpg

List Kozaków zaporoskich do sułtana – domniemana piśmiennicza pamiątka historii Siczy Zaporoskiej, najprawdopodobniej znacznie później napisana mistyfikacja. List miał być podpisany przez atamana koszowego Iwana Sirkę wraz z "całą Siczą Zaporoską" w odpowiedzi na ultimatum sułtana osmańskiego Mehmeda IV.

Datowanie listu jest niepewne; podaje się bardzo wiele dat jego powstania. Biorąc jednak pod uwagę okres życia Iwana Sirki (zmarł w 1680 roku) oraz okres walk Mehmeda z Kozakami, najbardziej prawdopodobnymi datami są rok 1675[1][2] lub 1680[3].

Oryginał pisma nie zachował się do naszych czasów, jednak w latach siedemdziesiątych XIX wieku została odnaleziona kopia (lub wspomniana wyżej mistyfikacja) pisma sporządzona w XVIII wieku. Kopię odnalazł etnograf-hobbysta z Dniepropietrowska (wtedy Jekaterynosław), który przekazał ją historykowi Dimitrowi Jawornickiemu[4] (ukr. Дмитро Яворницький). Ten z kolei odczytywał pismo dla rozweselenia swoich gości, wśród których był artysta malarz Ilja Repin. Repin zainteresował się całą historią i w 1880 roku rozpoczął prace nad przedstawiającym scenę pisania listu obrazem Kozacy piszą list do sułtana.

Treść korespondencji[edytuj | edytuj kod]

Oferta Mehmeda IV[edytuj | edytuj kod]

Ja, sułtan, syn Mehmeda, brat Słońca i Księżyca, wnuk i namiestnik Boga, Pan królestw Macedonii, Babilonu, Jerozolimy, Wielkiego i Małego Egiptu, Król nad Królami, Pan nad Panami, znamienity rycerz, niezwyciężony dowódca, niepokonany obrońca miasta Pańskiego, wypełniający wolę samego Boga, nadzieja i uspokojenie dla muzułmanów, budzący przestrach, ale i wielki obrońca chrześcijan — nakazuję wam, Kozakom zaporoskim, poddać się mi dobrowolnie bez żadnego oporu i nie kazać mi się więcej waszymi napaściami przejmować.

Sułtan turecki Mehmed IV[5]

Odpowiedź Kozaków[edytuj | edytuj kod]

Zaporoscy Kozacy do sułtana tureckiego!

Ty, sułtanie, diable turecki, przeklętego diabła bracie i towarzyszu, samego Lucyfera sekretarzu. Jaki z ciebie do diabła rycerz, jeśli nie umiesz gołą dupą jeża zabić. Twoje wojsko zjada czarcie gówno. Nie będziesz ty, sukin ty synu, synów chrześcijańskiej ziemi pod sobą mieć, walczyć będziemy z tobą ziemią i wodą, kurwa twoja mać. Kucharzu ty babiloński, kołodzieju macedoński, piwowarze jerozolimski, garbarzu aleksandryjski, świński pastuchu Wielkiego i Małego Egiptu, świnio armeńska, podolski złodziejaszku, kołczanie tatarski, kacie kamieniecki i błaźnie dla wszystkiego, co na ziemi i pod ziemią, szatańskiego węża potomku i chuju zagięty. Świński ty ryju, kobyli zadzie, psie rzeźnika, niechrzczony łbie, kurwa twoja mać.

O tak ci Kozacy zaporoscy odpowiadają, plugawcze. Nie będziesz ty nawet naszych świń wypasać. Teraz kończymy, daty nie znamy, bo kalendarza nie mamy, miesiąc na niebie, a rok w księgach zapisany, a dzień u nas taki jak i u was, za co możecie nas w dupę pocałować!

Podpisali: Ataman Koszowy Iwan Sirko ze wszystkimi zaporożcami[5]

Echa kulturalne[edytuj | edytuj kod]

List stał się inspiracją do obrazu Kozacy piszą list do sułtana pędzla Ilji Riepina.

Treść listu sparafrazował francuski poeta Guillaume Apollinaire w wierszu Réponse des Cosaques Zaporogues au Sultan de Constantinople (Odpowiedź Kozaków Zaporoskich sułtanowi w Konstantynopolu), będącego częścią poematu La Chanson du Mal-aimé (Piosenka niekochanego)[6] z tomu Alkohole.

Wiersz Apollinaire'a zaczyna się od słów[7]:

Quote-alpha.png
Pomiocie nędzny Barabasza

Z rogami na łbie jak szatany

Nie zjesz nas w belzebubskiej kaszy

Baryło spita pomyjami[8]

Z kolei Dymitr Szostakowicz ów wiersz Apollinaire'a uczynił tekstem 8. części swojej XIV Symfonii, op. 135[8].

Scena pisania Pisma przedstawiona jest w filmowym dramacie historycznym Taras Bulba na podstawie powieści Nikołaja Gogola produkcji rosyjsko-ukraińskiej z 2009 roku. Wykorzystanie jej jest przekłamaniem historycznym, komponującym się z propagandowym (między innymi antypolskim[9][10][11]) charakterem filmu. Akcja powieści Gogola toczy się mianowicie wiek przed ocenianym czasem powstania Listu (akcja powieści XVI wiek, narodziny podpisanego pod Listem Iwana Sirki – początek wieku XVII). Także w scenie pisania pisma jednym z prowodyrów jest tytułowy bohater powieści (Taras Bulba), a nie Iwan Sirko, faktycznie pod nim podpisany.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. A. Serczyk, Historia Ukrainy, Wrocław-Warszawa-Kraków 1990, s. 160.