Michaił Szołochow
Z Wikipedii
Michaił Aleksandrowicz Szołochow, ros. Михаил Александрович Шолохов (ur. 24 maja 1905, zm. 21 lutego 1984) – rosyjski pisarz.
W 1965 roku został laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za epopeję powieściową Cichy Don. Członek Akademii Nauk ZSRR.
Spis treści |
[edytuj] Życie i twórczość
Michaił Szołochow przyszedł na świat w rodzinie kozackiej mieszkającej w niewielkim chutorze Krużylino pobliżu Stanicy Wieszeńskiej nad Donem. Już jako 15-latek został żołnierzem Armii Czerwonej i walczył z kułackimi przeciwnikami władzy radzieckiej. W roku 1924 osiadł na stałe w rodzinnych stronach – w Stanicy Wieszeńskiej. W tym samym roku zadebiutował opowiadaniem Родинка. Już wcześniej w prasie ukazywały się jego felietony. Dwa lata później, opublikował zbiór opowiadań – Opowiadania znad Donu. Był to jego debiut książkowy. Już rok wcześniej, w 1925 roku, rozpoczął pracę nad dziełem swego życia – Cichym Donem. Powieść tę ukończył dopiero w roku 1940. W międzyczasie powstawały inne jego dzieła, m.in. Zaorany ugór, którego pierwszy tom opublikowany został w 1932, podczas gdy drugi ukazał się dopiero po wojnie w 1959 r.
[edytuj] Dzieła
- Znamię (Родинка, 1924) - opowiadanie opublikowane w prasie.
- Opowiadania znad Donu (Донские рассказы, 1925) – zbiór opowiadań.
- Laurowy step (Лазоревая степь, 1926) - zbiór opowiadań.
- Cichy Don (Тихий Дон, 1928, 1932, 1940 – kolejne tomy powieści) – epopeja tocząca się w czasach rewolucji, I wojny światowej i wojny domowej w Rosji.
- Zorany ugór (Поднятая целина, 1932 t.I, 1959 t.II) – powieść o kolektywizacji naddonieckich wsi kozackich.
- Nauka nienawiści (Наука ненависти, 1942) - opowiadanie.
- Oni walczyli o ojczyznę (Они сражались за Родину, 1958; kolejne rozdziały ukazywały się w latach 1943–1944 i 1949–1954) – powieść wojenna o II wojnie światowej.
- Los człowieka (Судьба человека, 1957) – mikropowieść opisująca przeżycia i męstwo radzieckiego jeńca wojennego w hitlerowskiej niewoli.
[edytuj] Miejsce Szołochowa w literaturze
Michaił Szołochow, głównie dzięki powieści Cichy Don i przejmującej mikropowieści Los człowieka wpisał się na trwałe do literatury światowej, jako kontynuator innego wielkiego rosyjskiego epika – Lwa Tołstoja. Bohaterzy utworów Szołochowa – zwykli ludzie rzuceni w wir wielkich przemian społecznych i politycznych pokazani są z dużą psychologiczną wiarygodnością. Potwierdzeniem istotności twórczości Szołochowa było przyznanie mu literackiej Nagrody Nobla.
[edytuj] Aspekt polityczny
Płynąca z utworów Szołochowa afirmacja budującej się radzieckiej rzeczywistości, mimo tragizmu indywidualnych losów i krętych ścieżek bohaterów, przysporzyła autorowi przychylności władz ZSRR, które wykreowały go na wielki autorytet moralny. Z drugiej strony przysporzyła mu również wrogów, którzy posunęli się nawet do oskarżeń o plagiat.
[edytuj] Kontrowersje
Szołochow, jako funkcjonariusz literacki i partyjny (od 1962 r. zasiadał w KC KPZR) zasłynął ze skrajnie ortodoksyjnych wystąpień publicznych i publicystycznych, także podczas gigantycznej akcji propagandowej i nagonki na Borysa Pasternaka.
W 1965 r. w ZSRR zostało aresztowanych dwóch pisarz - Andriej Siniawski i Julij Daniel - za publikowanie swoich utworów za granicą. Obu twórców skazano na kilkuletnie wyroki więzienia w obozie o zaostrzonych rygorze. Podczas XXIII zjazdu KPZR (1966) Szołochow wystąpił z referatem, w którym żałował, że Siniawskiego i Daniela ominęła kara śmierci[1].
[edytuj] Oskarżenie o plagiat
W latach 70. Aleksander Sołżenicyn zarzucił Szołochowowi plagiat utworu Cichy Don, którego autorem miał być w rzeczywistości Fiodor Kriukow, kozacki pisarz zamordowany przez bolszewików w 1920 roku. Od tego czasu przedstawiono liczne dowody potwierdzające tezę Sołżenicyna, m.in. teksty dawnych utworów Kriukowa, które Szołochow przepisał bez jakichkolwiek zmian.
Zadziwiające podobieństwa znaleziono także w utworze Los człowieka z 1957 roku. Jego pierwowzorem były dwa opowiadania Kriukowa Włoch Zamczałow z 1916 roku oraz W gościach u towarzysza Mironowa z 1919 roku, opublikowane w tychże latach przez czasopisma "Russkie wiedomosti" oraz "Donskie wiedomosti".
Pochodzący z Rostowa publicysta Miezencew przedstawił teorię, według której Szołochow wszedł w posiadanie archiwum dzieł Kriukowa, znajdującego się w stanicy Głazunowskiej w okręgu Wojska Dońskiego. Sam Szołochow twierdził, że wszelkie rękopisy m.in. Cichego Donu zaginęły w 1941 roku. Miezencew uważał, że Szołochow wykorzystał te utwory, nie przypuszczając aby ktokolwiek skojarzył je z dawno nieżyjącym Kriukowem. Faktycznie, radziecka opinia publiczna nie była w stanie określić rzeczywistego pochodzenia tych utworów, lecz na Zachodzie bezlitośnie obnażono prawdę o plagiacie.
Przypisy
[edytuj] Źródła
- Mały słownik pisarzy świata, Wiedza Powszechna, Warszawa 1968
|
|||||
